    .        20- . II .  ..
  


      ,        (133124 .  . .)       .      (,   )          , , ,    129 .  . .,  125/124 .  . .    .  ,     ( ) -       .           ,        129 .  . .  ,    ,      ,         lex Sempronia agraria   . -       ager occupatorius       (      ),          .          ,  ,     ,       ,     .





 

    :        20- . II .  . 


 



ARISTEAS. Philologia classica et historia antiqua.

Supplementa. Volumen VIII.








       



          



 

  ,       ..  .. 



:

  ,            .. 



  .., , 2016

  ..,    , 2016

  ..,  ..,    , 2016

      , 2016







     133122 .  . .    . ,   ..      ,      ,        [1 -  ..     . , 1923. . 4344.]. ,             .         ,         ,   ,           .   ,             -  . (  , ,        .)                   .

 , ,         .     ,            .   ,       .           133122 .  . .,        ,    .

   ,       ,                    .             -     .          .    III viri a.i.a.            ( ,          ager publicus  ager occupatorius).

         .            ,     ,     - ,      socii nominisque Latini       III ???? ?.?.?.             .   ,      .  ,              .  ,  ,         20- .  . .,            (  ,    )   .

        [2 -         .. , ?.?.   .. :  ..   111 .  . .     // , 2005. . 4. . 197210;  .        : VIIIII .  . . . -, 2007;  .     // , 2008. . 7. . 197210;  ..   111 .  . . //    . : , . 2006. . 5. 1. . 116133;  .     .   . , 2006;  .   .   (   ) //    . : , . 2008. . 7. 1. . 923;  .   .   //    . : , . 2010. . 9. 1. . 1118;  ..          //    . : , . . 11. 8. 2012. . 150156;  .     veteres possessors //    : , ,  // -: http://sibac.info/index. php/2009-07-01-10-21-16/6720veteres-possessores].           .                 . Lex agraria  ,     .   ,           [3 - Earl D. Tiberius Gracchus. A Study in Politics. Bruxelles, 1963. P. 35.]. .   lex Sempremia agraria II  [4 - Stockton D. The Gracchi. Oxf., 1979. P. 131.].        ,       .         ,          .    , ,    ,     tabula Bembina.    ,    lex agraria 111 .  . .               III viri a.i.a.

 ,    ,   ,      ,         .             ,   ,     lex agraria 111 .  . .     termini Gracchani   lex repetundarum.      ,            ,     lex Sempronia agraria 133 .  . [5 - ., :  ..   .   . 14.].   ,          ,        .

            ,        .    ,           ,        .         ,     .            ,    .     XIX .      ,     .    .          ,            ,         .

               : ...  .. (), ...  .. (  ), ...  .. (), ...  .. (), ...  .. (), ...  .. (),  .. (), ... (Dr. Habil.)   (),   (), ... (Dr. Habil.)  .  (),  .   (), ... (Dr. Phil.) .  (), ... (Dr. Phil.) .  (),   (  ˒),        .   (),   .   ,   -   (The Rolling Stones)     . .




 1

    30-20- . II .  . 





1.1. Lex Sempronia agraria  


   -         9188 .  . .    ,     ,        ,        socii nominisqueLatini.             .  ,             ,        II .  . . Lex Sempronia agraria         ,       .       ,           .  ,               ,   [6 - . . I. 9. 35: ????? ???????? ?????????? ???????, ???? ???????? ??? ??????? ?? ?????????? ?????? ?? ??????????? ??? ?? ????? ???? ?????? ???????????? ?????, ???????? ???????????? ???? ??? ???????? ?????? ?? ????????????? ?? ??? ?????????, ??????????? ?? ??? ?????? ??? ??????? ??? ??????????? ??? ???? ?????? ??????? ?? ????????? [     ,    ,   ,  ,  ,        ,   ,   .     ,    ,      ,  ,    -    ,           ]. .    : Bleicken J. IJberlegungen zum Volkstribunat des Tiberius Sempronius Gracchus // HZ. 1988. Bd. 247. S. 268; Gohler J. Rom und Italien. Die romische Bundesgenossenpolitik von den Anfangen bis zum Bundesgenossen-krieg. Breslau, 1939. S. 7578; Kontchalovsky D. Recherches sur Thistoire du movement agraire des Gracques // RH. 1926. Vol. 153. R 163; Kukofka D.-A. Waren die Bundesgenossen an den Landverteilungen des Tiberius Gracchus beteiligt? // Tyche. 1990. Bd. 5. S. 4548; Mouritsen H. Italian Unification. A Study in Ancient and Modern Historiography. London, 1998. P. 1516; Nagle D.. The failure of the Roman political process in 133 B.C. // Athenaeum. 1970. N. S. Vol. 48. P. 372374; Pohlmann von R. Gesammelte Abhandlungen // Aus Altertum und Gegenwart. N. F. Mtinchen, 1911. Bd. II. S. 130; Roselaar S.T. Public land in the Roman Republic. A social and economic history of Ager Publicus, 396-89 B.C. Oxf., 2010. P. 227; Shochat Y. The Recruitment and the Programme of Tiberius Gracchus. Bruxelles, 1980. P. 2021; Wulff-Alonso F. Apiano: la colonizacion romana  los planes de Tiberio Graco // Latomus. 1986. Vol. 45. P. 485.].      [7 - .    : Kontchalovsky D. Op. cit. P. 163164; Kukofka D.-A. Op. cit. S. 4648; Lapyrionok R. Tiberius Gracchus. Die Gestalt des demokratischen Reformers in der antiken Literatur // Volk und Demokratie im Altertum / T. Schmitt, V.V. Dementeva (Hrsg.). Gottingen. 2010. S. 144145; Mouritsen H. ItalianP. 15; Nagle D.B. Op. cit. P. 374; Roselaar S.T. Op. cit. P. 226; Shochat Y. The Recruitment P. 21; Wulff-Alonso F. Op. cit. P. 485486.].    lex Sempronia agraria,                 (Plut. Tib. et . Gracch. 8. 12).          ,   [8 - Plut. Tib. et C. Gracch. 9. 56: ???? ???????? ???? ????? ???????? ??? ??????? ???????????? ???? ??? ????????? ???????? ???????? ????????, ?????? ?? ??? ??????, ????? ??? ????? ?? ?????? ????????????? ???????? ????? ???? ??? ???????, ?? ?? ??? ????? ?? ??? ??????? ???????? ??? ?????? ????, ??? ???????? ????? ????? ?????? ??? ?????????, ???? ? ???? ??? ??????? ?????????? ??? ????????????? ????? ??? ?????, ????? ? ??????? ????????, ??? ?????? ??? ????????? ???? ?????? ????????? ??? ????????, ?? ? ???????????? ????????? ???? ?????????? ?? ???? ?????? ????????????? ???? ????? ??? ????? ????????? ???? ????????? [        ,        ,   ,  , ,    ,  ,      :  ,  ,  ,        ,   ,      ,  ,    ,           ,   ,            ].      : Geffcken J. Ein Wort des Tiberius Gracchus // Klio. 1930. Bd. 23. S. 453456; Stern von E. Zur Beurteilung der politischen Wirksamkeit des Tiberius und Gaius Gracchus // Hermes. 1921. Bd. 56. S. 230.].      ,    populus Romanus.           ,        [9 - Cic. har. resp. 43: nam Ti. Graccho invidia Numantini foederis, cui feriendo, quaestor C. Mancini consulis cum esset, interfuerat, et in eo foedere improbando senatus seueritas dolori et timoris fuit, eaque res ilium fortem et clarum uirum a grauitate patrum desciscere coegit [       ,          ,  ,      ,    ,             ].      .:  anger J. Ees Jugements de Ciceron sur les Gracques //ANRW. 1972. Bd. I. 1. S. 732763; Kukofka D.-A. Op. cit. S. 4950. Flor. 2. 2. 23: sed hie (   P. .), siue Mancinianae deditionis, quia sponsor foederis fuerat, contagium timens et inde popularis, siue aequo et bono ductus, quia depulsam agris suis plebem miseratus est... [    , , -  , ,    ,       .   ,        ,     ,  ]; Veil. II. 2. 12: immanem deditio Mancini ciuitatis movit dissensionem. quippe Ti. Gracchus quo quaestore et auctore id foedus ictum erat, nunc grauiter ferens aliquid a se factum infirmari, nunc similes vel iudicii vel poenae metuens discrimen [      .   , .        ,       ,     []   ].     .: Christes J. Sed bono vinci satius est (lug. 42,3). Sallust tiber die Auseinandersetzung der Nobilitat mit den Gracchen // Gymnasium, 2002. Bd. 109. S. 287310; Heubner H. Das Ende der Gracchen im Urteil Sallusts // RhM. 1962. Bd. 102. S. 276281; Kukojka D.-A. Op. cit. S. 4849; Taeger F. Tiberius Gracchus. Untersuchungen zur romischen Geschichte und Quellenkunde. Stuttgart, 1928. S. 47^-9.         : Brodersen . Appian und sein Werk // ANRW. 1993. Tl. 2. Bd. XXXIV. 1. S. 357358; Hahn L, Nemeth G. Appian und Rom // ANRW. 1993. Tl. 2. Bd. XXXIV. 1. S. 364402; Lapyrionok R. Appian und die Gracchen // Antiquitas I. 2009. Bd. 55. S. 229234; LintottA. W. The Crisis of the Republic: Sources and Source-Problems // CAH. 1994. Vol. 9


. P. 13; Magnino D. Le Guerre Civili di Appiano //ANRW. 1993. Tl. 2. Bd. XXXIV. 1. S. 536537, 546547; Schwartz E. Appianus // RE. 1895. Bd. II. 1. Sp. 216237.].

      ,   Italia       ,    [10 - Galsterer H Herrschaft und Verwaltung im republikanischen Italien // Miinchener Beitrage zur Papyrusforschung und antiken Rechtsgeschichte. 1976. Bd. 68. S. 3740; De Libero L. Italia // Klio. 1994. Bd. 76. S. 303304.].  ,     ,          .       Italici    fora et conciliabula[11 - Galsterer H Op. cit. S. 39. .   : Macrob. Sat. 3. 17. 6: Fanniam legem post annos decern et octo lex Didia consecuta est. Eius ferundae duplex causa fait, prima et potissima ut universa Italia, non sola urbs, lege sumptuaria teneretur, Italicis existimantibus Fanniam legem non in se sed in solos urbanos cives esse conscriptam [        .     :       ,     ,    ,     ,        ,     ].        urbe condita (Liv. XXIX. 37. 3: uectigal etiam nouum ex salaria annona statuerunt. sextante sal et Romae et per totam Italiam erat; Romae pretio eodem, pluris in foris et conciliabulis et alio alibi pretio praebendum locauerunt [        ;            ;             ,         ,   ]).].  , ,    ,       [12 -         . : Kontchalovsky D. Op. cit. S 173.].       [13 -        Italia  Italici    . : Op. . S. 3740. .  , , ,     Italici       ,   socii nominisque Latini (De Libero L. Op. cit. S. 322323).],    . ,  ,    Italici       fora et conciliabula,  .  .  ,        ,          .         cives Romani,      ,      [14 - De Libero L. Op. cit. S. 309.].  ,     ,     fora et conciliabula.  , ,  .      ,    ,        .   ,     ,         : universa Italia  sola urbs [       ]  Italici  urbani cives [  -].

,       ,         .         ,         .           ,        . ,        , ,    , ,   ,    .  Italia  Italici          .    .    ,     :           ,     ,          ,      .

        ,     lex Furia testamentaria (Gaius Inst. III. 121122),    .     ,       ,        [15 - Cic. Balb. 21: tulit apud maiores nostros legem C. Furius de testamentis, tulit Q. Voconius de mulierum hereditatibus; innumerabiles aliae leges de civili iure sunt latae; quas Latini voluerunt, adsciverunt [       ,      ,  ;     ,    .      ].].     ,            .          ,          .    ,       (Cic. Balb. 21).            .  ,         .

  Italia  Italici       ,   .           111 .  . .   [16 - Galsterer . Op. cit. S. 40. .     .  : De Libero L. Op. cit. S. 318-319].   ,        in terra Italia  ,       Italia   .        ,    .   .      ,        (ILS. 18; CIL. I?. 581. Liv. XXXIX. 14. 8; XXXIX. 18. 7). .  ,      ,        fora et conciliabula[17 - Galsterer H. Op. cit. S. 40.].             ,          [18 - ILS. 18; CIL. P. 581; Liv. XXXIX. 14. 79: edici praeterea in urbe Roma et per totam Italiam edicta mitti, ne quis, qui Bacchis initiatus esset, coisse aut conuenisse sacrorum causa uelit, neu quid talis rei diuinae fecisse. ante omnia ut quaestio de iis habeatur, qui coierint coniurauerintue, quo stuprum flagitiumue inferretur. haec senatus decreuit [       ,           ,        ,           .    ].]. .     .     ,             [19 - De Libero L. Op. cit. S. 307.     .  (GelzerM. Die Unterdriickung der Bacchanalien bei Livius // Hermes. 1936. Bd. 71. S. 282).     .  (GohlerJ. Op. cit. S. 56), ..  (McDonald .. Rome and the Italian Confederation (200186 B.C.) // JRS. 1944. Vol. 34. No. 1/2. P. 2733)  .  (Heufi A. Romische Geschichte. Braunschweig, 1960. S. 120).].   ,       ager Romanus[20 -   ,    circa fora (Liv. XXXIX. 18. 2: eadem solitudo, quia Romae non respondebant nec inuenie-bantur, quorum nomina delata erant, coegit consules circa fora proficisci ibique quaerere et iudicia exercere [   ,  ,    ,       ,      ,       ,       ]).].         ,   .

        ,    ,     (ILS. 18. 5-10; CIL. I?. 581. 57).       ,               (ILS. 18. 5-10; CIL. I?. 581. 57).       ,        . ,         ,       .    ,     .  ,         res capitalis,         .  ,            [21 - . : Harris W.V. Was Roman Law imposed on the Italian Allies? // Historia. 1972. Bd. 21. S. 639645.]. ,      .               ,  socii nominisque Latini.   ,            de Bacchanalibus,    . .

       ,     ,       .       ,    .  .               ,          [22 - . .. 1.29.132: ??? ?? ????? ??? ?????, ???? ??????????????? ????? ?? ????????? ????????? ??? ?????????? ???? ????????????? ???? ????? ??? ???? ??????, ??? ?? ??? ?????? ???????? ???????????????? ?????. ?????????????? ?, ?? ?? ???? ??? ????????? ? ????? ??????????? [   .      ,         ,     ,         .       ,        ].].          ,    .  ,         ,           . ,       (. . I. 29. 132)[23 - .    : Galsterer . Op. cit. S. 38; Kontch-alovsky D. Op. cit. P. 175176; Shochat Y The Lex agraria of 133 b.c. and the Italian allies // Athenaeum. 1970. Vol. 48. P. 40.           . : Gohler J. Op. cit. S. 7680 ,    ,     socii nominisque Latini (Gohler J. Op. cit. S. 82).]. .             [24 - Gabba . Appiani bellorum civilium liber primus. Introduzione, testo critico e commento con traduzione e indici a cura di Emilio Gabba. Firenze, 1958. P. 105.].          .    ,    ,       .  [25 - Cic. Balb. 48: nam Spoletinus T. Matrinius, unus ex iis quos C. Marius civitate donasset, dixit causam ex colonia Latina in primis firma et inlustri. Quem cum disertus homo L. Antistius accusaret, non dixit fundum Spoletinum populum non esse factum, videbat enim populos de suo iure, non de nostro fundos fieri solere, sed cum lege Appuleia coloniae non essent deductae, qua lege Saturninus C. Mario tulerat ut in singulas colonias ternos civis Romanos facere posset, negabat hoc beneficium re ipsa sublata valere debere [   ,   ,       ,   ;     ,    .      ,   ,       ( ,      ,      ,    ), ,          ,                ,  ,       ,     ].].  .   :        ,         socii nominisque Latini.              II .  . .   ,                 [26 - .    fora et conciliabula,    ,     (Galsterer . Op. cit. S. 38).].   ,      ,        .     ,     .

          ,     ,  fora et conciliabula.         ,         .     , ,      (Liv. XXVII. 5. 1516; XLIII. 11. 4; XLIII. 14. 7-10).   ,   ,       ,     Italici         90-80- .  . .,       . .  ,                .         (      lex Sempronia agraria)          ,        [27 - Mounts . Op. cit. S. 1819.].   ,           .   ,          ,     ,    [28 - ., ,      ,       (Veil. II. 23): . Mucio Scaeuola L. Calpurnio consulibus, abhinc annos CLXII, desciuit (   P. .) a bonis, pollicitusque toti Italiae ciuitatem, simul etiam promulgatis agrariis legibus, omnibus statum concupiscentibus, summa imis miscuit et inpraeruptum atque anceps periculum adduxit rem publicam [  .    . , . .     , (    .)    ,     ,       ,    ,             ].      ,       .    , ,   .          .   ,            .    : Kornemann . Velleius Darstellung der Gracchenzeit (II 18) // Klio. 1909. Bd. 9. S. 378382. Cp. ,        : Cass. Dio. XXIV. 83. 78.      .    de lege agraria      ,      ,   (Cic. leg. agr. II. 10: venit enim mihi in mentem duos clarissimos, ingeniosissimos, amantissimos plebei Romanae viros, Ti. et C. Gracchos, plebem in agris publicis constituisse, qui agri a privatis antea possidebantur [  ,   ,       ,    ,     ,     ]; Cic. leg. agr. II. 81: Qua de causa nec duo Gracchi qui de plebis Romanae commodis plurimum cogitaverunt [     ,        ]).].

 ,          .    Italia  Italici.      fora et conciliabula[29 - Galsterer . Op. cit. S. 41.].  I   . .           90-80- .  . .:     cives sine suffragio,        lex Iulia  lex Plautia Papiria     .           ,       ,    ,   [30 - Ibid.].     ,        ,    fora et conciliabula.

   ,     ,       ,   133 .  . .  [31 -     :  .  . , 1910. . 179180; Stockton D. Op. cit. . 45; Richardson J.S. The Ownership of Roman Land: Tiberius Gracchus and the Italians // JRS. 1980. Vol. 70. P. 10.  ,    ,  .    ., .:  .. ,     .  . ., 1894. . 69;  ..        // . 1958. 2. . 151.].                .        [32 - Shochat Y. The Lex agraria of 133 b.c. and the Italian allies // Athenaeum. 1970. Vol. 48. P. 2545; Richardson J.S. Op. cit. P. 111.].        . . [33 - Richardson J.S. Op. cit. P. 111.].   ?           .  ,   ,           viritim[34 - Ibid. P. 4.].    . .    194 .  . .  ,           ,          ,   [35 - Liv. XXXIV. 42. 56: nouum ius eo anno a Ferentinatibus temptatum, ut Latini qui in coloniam Romanam nomina dedissent dues Romani essent: Puteolos Salernumque et Buxentum adscripti coloni qui nomina dederant, et, cum ob id se pro ciuibus Romanis ferrent, senatus iudicauit non esse eos dues Romanos [B           ,     :     .   ,      ,   ,     ,    ;   ,    ].].          ,           .            .          civium Romanorum   [36 - Piper D. Latins and the Roman citizenship in Roman colonies: Livy 34, 42, 56; Revisited // Historia. 1987. Bd. 36. Hft. 1. S. 50. Contra: Smith R.E. Latins and the Roman Citizenship in Roman Colonies: Livy, 34, 42, 56 // JRS. 1954. Vol. 44. P. 20.].  ,       ,         [37 - Contra: Piper D. Op. cit. S. 49. .  ,             .     coloniae maritimae   186 .  . .,   .        (Liv. XXXIX. 23. 34). ,  coloniis deducendis,      ,      ,             .].

     ,    . . ,         [38 - Richardson J.S. Op. cit. . 4.   : Piper D. Op. cit. S. 40.].  ,       ,        ,          [39 - Liv. XLII. 4. 3^4: eodem anno, cum agri Ligustini et Gallici, quod bello captum erat, aliquantum uacaret, senatus consultum factum, ut is ager uiritim di-uideretur. decemuiros in earn <rem> ex senatus consulto creauitA. Atiliuspraetor urbanus M. Aemilium Lepidum C. Cassium I Aebutium Parrum C. Tremellium  Cornelium Cethegum Q. et L. Apuleios M. Caecilium C. Salonium C. Munatium. diuiserunt dena iugera in singulos, sociis nominis Latini terna [       ,      ,  ,         .         :   ,  ,   ,  ,   ,    ,  ,     .        ,     ].].     ,       cives Romani,   .  . .   socii nominis Latini   socii  nominis Latini    [40 - Richardson J.S. Op. cit. . 4.].  ,  ,         .  ,            . ,      agri privati,            .     ,   ,   ,     .   ,         ,       .  ,  ,            .             ,   ,               .

,        , . .   ,     ,          [41 - Richardson J.S. Op. cit. P. 10. Cp. Veil. II. 2. 3: desciuit (   . .) a bonis, pollicitusque toti Italiae ciuitatem, simul etiampromulgatis agrariis legibus, omnibus statum concupiscentibus, summa imis miscuit et in praeruptum atque ancepspericulum adduxit rem publicam [(   P. .)    ,     ,       ,    ,             ].].   ,           .  ,        ,     [42 - .     ,    : dabat ciuitatem omnibus Italicis[     ] (Veil. II. 6. 2).].  ,                       .        :         .                          [43 - Plut. Tib. et C. Gracch. 8. 9: ? ? ??????? ????? ????? ?? ???? ??????) ????????[       ] .    ,               (Elster . Die romischen leges de civitate von den Gracchen bis zu Sulla // Gesetzgebung und politische Kultur in der romischen Republik / Hrsg. von U. Walter. Heidelberg, 2014. S. 184).].           . ,        (    de modo agrorum),           [44 - Veil. II. 6. 23: Qui, cum summa quiete animi ciuitatis princeps esse posset, uel uindicandae fraternae mortis gratia, uelpraemuniendae regalis potentiae, eiusdem exempli tribunatum ingressus, longe maiora et acriora repetens, dabat ciuitatem omnibus Italicis, extendebat earn paene usque Alpes, diuidebat agros, uetabat quemquam ciuem plus quingentis iugeribus habere, quod aliquando lege Licinia cautum erat [   ,        , ,       ,      ,       ,       ,     ,     ,  ,          ,      ]. .: Liv. Per. LVIII; Plut. Tib. et C. Gracch. 13. 1; App. B.C. I. 9. 35; [Aur. Viet.] De vir. ill. 64.].   ,           ,     .

         , ,   . . ,     ,            [45 - Richardson J.S. Op. cit. P. 9.].           lex Sempronia agraria  ,          .    . . ,    ,      ,    civitas   133 .  . .   III viri a.i.a.   132129 .  . .,      (ILS. 2426; CIL. . 639645; ILLRP. 467475)[46 -     ILLRP termini Gracchani: Bracco V. Un nuovo documento della centuriazione graccana: il termine di Auletta // RSA. 1979. Vol. P. 2937; Grelle F. La centuriazione di Celenza Valfortore, un nuovo cippo graccano e la romanazzione del Subappennino Dauno // Ostraka. 1994. Vol. 3. P. 249258; Gordon R., Reynolds J. Roman Inscriptions 19952000 // JRS. 2003. Vol. 93. P. 221222.].             . Lex Sempronia agraria          .          .                 .             ,             .     ,          ager occupatorius     .          .

   ,      111 .  . .          .       veteres possessores[47 - Sisani S. Lager publicus in eta graccana (133111 A.C.). Una rilettura testuale, storica e giuridica della lex agraria epigrafica. Roma: Quasar, 2015. R 125126.].      ,  lex Sempronia agr????          ,     [48 - Gelzer M. Rezension an: E. Gabba, Appiano e la storia delle guerre civile // Gnomon. 1958. Bd. 30. Hft. 3. S. 218;EarlD. Op. cit. P. 21; PiperD. Op. cit. S. 41.].                133 .  . .[49 - CIL. I?. 585. 3; Crawford M.H. Roman statutes. L., 1996. Vol. I. P. 113. Ha    . : Bleicken J. Tiberius Gracchus und die italischen Bundesgenossen//Palingenesia. 1990. Bd. 32. S. 123.]   -    ,         [50 - Galsterer H. Op. cit. S. 83.].        .

            .              ,         .  ,             [51 -      (Liv. XXVI. 3334)      (Liv. XXVII. 9).].

,   ,                  .    -             .            .  ,   -        [52 -  ,     . . : Kendall S. The Struggle for Roman Citizenship. Romans, Allies, and the Wars of 9177 BCE. Piscataway, 2013. P. 7688.]. , ,      :         [53 -        : Kendall S. Op. cit. P.77, 7981.].             .   ,              .          , ,   ,        .          ,    .

 ,     lex Sempronia agraria           ager occupatorius.    ,              .      II .  . .    .     II .  . .   civium Romanorum          [54 - Fraccaro . Lex Flaminia de agro Gallico et Piceno viritim dividendo // Athenaeum. 1919. Vol. 7. P. 8293; Mackendrick P. Cicero, Livy and Roman Colonization // Athenaeum. 1954. N. S. Vol. 32. P. 208212; Salmon E.T Rome and the Latins. I // Phoenix. 1953. Vol. 7. No. 3. P. 93; idem: The Making of Roman Italy. London: Thames and Hudson, 1982. P. 6467.].           .            .     II .  . .      [55 - Howarth Randall S. Rome, the Italians, and the Land // Historia. 1999. Bd. 48. Hft. 3. P. 288; Salmon E.T. The Coloniae Maritimae // Athenaeum. 1963. N. S. Vol. 41. P. 26; idem: Roman Colonization under Republic. Ithaca, N.Y., 1970. P.67.].             [56 - Salmon E.T. Roman Colonization from the Second Punic War to the Gracchi // JRS. 1936. Vol. 26. P. 6667.],    .           ,           .  ,  ,            ager publicus.  ,           [57 -             ,        de lege agraria. Cic. leg. agr. II. 82: cum a maioribus nostris P Lentulus, quiprinceps senatus fait, in ea loca missus esset ut privatos agros qui in publicum Campanum incurrebant pecunia publica coemeret, dicitur renuntiasse nulla se pecunia fundum cuiusdam emere potuisse, eumque qui nollet vendere ideo negasse se adduci posse uti vend-eret quod, cum pluris fundos haberet, ex illo solo fundo numquam malum nuntium audisset [         ,     ,      ,     , , , ,               ,   ,  ,         ,   ,   ,          ].  , ,       ,     II  . .: Bauman R.A. The Gracchan agrarian commission: four questions // Historia. 1979. Bd. 28. S. 400; Schneider H. Wirtschaft und Politik. Erlangen, 1974. S. 256.].         .

           veteres possessores.     lex Sempronia agraria  lex de modo agrorum        [58 - 500  1000 .   (. . I. 9. 37: ????? ? ????? ???? ??? ??????? ????? ?????????? ?? ?????? ?????? [      ,        ]),         ;  (Liv. Per. LVIII)    ,  1000 . ,      : Roselaar S.T. Public landP. 231. .  ,        1000             500  (Sisani S. Lager publicus . 103).].  ,     lex agraria 111 .  . .,      veteres possessores,       ager privatus,     [59 - CIL. I?. 585. 2; Crawford.. Roman Statutes. Vol. I. P. 113.].   .          .   veteres possessores           ager occupatorius.    veteres possessores     [60 - .  67   lex agraria    ,    . : Sisani S. Lager publicus . 131132.],     ,      lex Sempronia agraria  [61 - Ibid. . 108.].         ,  Ti. Gracchussociorum nominisque Latini iura neglexit ac foedera [           ] (Cic. Rep. III. 41).   , ,  ,  ,      .          ,       .

  ,            .           III viri a.i.a.     ager occupatorius,     .   ,    ,           .  ,         ,       .  ,           ,           .     ,    ,        .  occupatio            . ,     ,     ,      .       ,        .   ,          III viri a.i.a.     ,               ager occupatorius,    socii nominisque Latini.




1.2.  129 .  . .     


           133 .  . .          .             (Cic. Lael. 11.37; Plut. Ti. Gracch. XX; Sail. lug. 31.7; Val. Max. IV. 7. 1; Veil. II. 7. 3).     ,   132 .  . .  .  ,          .    ,                ,                .

          ,     129 .  . .      (. . I. 19. 7879)[62 - As tin .. Scipio Aemilianus. Oxf., 1967. P. 239; Lea Beness J. Scipio Aemilianus and the Crisis of 129 B.C. // Historia. 2005. Bd. 54. S. 38. Anm. 8.].    ,     ,     ager publicus,   ,     . ,        ,       (Ibid. 80).         ,           .      ,      .         ,       ,            (. . I. 20. 8385; Cic. fam. IX. 21. 3, Lael. 12.41, Q. fr. II. 3.3; Plut. C. Gracch. 10; Val. Max. IV. 1.12; Veil. II. 4.5).     ,        ,       129 .  . .

 ,     ,           .   .. ,       [63 - Bauman R.A. Op. cit. S. 405.].     :        129 .  . .?           III viri a.i.a.     .   . ,   129 .  . .      (possessiones)         lex Sempronia agraria,       [64 - Stockton D. Op. cit. P. 92. ..  ,            ( ..        . , 1985. . 119).].         .         .   ,       .

               III viri a.i.a.         ,      [65 - Cic. leg. agr. II. 34; Liv. XXXIV. 53. 1. P.A.      T. ,       (Bauman R.A. Op. cit. S. 401403).]. ,    III viri coloniae deducendae      (Liv. XXXIV. 53. 1).   .        (Cic. leg. agr. II. 34).              .   , ,       (III viri agris iudicandis adsignandis) (ILS. 2426; CIL. I?. 639645; ILLRP. 467475),   agris dandis attribuendis iudicandis .   (Inscr. Ital. 13.3. 67).

P.A.            [66 - Bauman R.A. Op. cit. S. 403406.].  ,   ,     ,      lex Sempronia agraria.          ,     .  .           [67 - Cic. leg. agr. II. 34: summo cum imperio iudicioque [       ]. . : ibid. I. 9; II. 45; 60; 99.]     (Cic. leg. agr. II. 34).  ,          . .        ,          (Cic. leg. agr. II. 31),        lex Sempronia agraria.   iudicandis        ,         133 .  . .  summum imperium iudiciumque.

         .        [68 - . :  ..      : , , . ., 2012. . 251253.]. ,         ,         (Liv. Per. 19; Cic. Catil. IV. 5). ,             .             ,       lex Sempronia agraria      133132 .  . .

             [69 - .: Gabba . Appiani . 60.].    ,       . , ,    leges agrariae   (Liv. Per. 58).             (Cic. Acad. II. 13; Veil. II. 2. 23).         [70 - ., : Gargola D. Lands, Laws, and Gods. Magistrates and Ceremony in the Regulation of Public Lands in Republican Rome. L., 1995. P. 149155; Stockton D. Op. cit. P. 4060.].       ,     .  ,       . ,      .        lex Sempronia de modo agrorum[71 -      ?.?.   :           , ,  , (   . .)         ( ..   .   . 13).].            ager publicus   .   . ,   de modo agrorum         ager publicus.         leges agrariae,         [72 - Tibiletti G. II possesso dell ager publicus e le norme de modo agrorum sino ai Gracchi (cap. IIII) // Athenaeum. 1948. N. S. Vol. 26. P. 190.]. ,     ( lex Sempronia agraria)    ,        . ,         ,          .

 ,  ,   lex agraria      ,    ,    [73 - Liv. Per. LVIII: promulgavit (sc. Tib. Gracchus) et aliam legem agrariam, qua sibi latius agrum patefaceret, ut iidem triumviri iudicarent, qua publicus ager, qua privatus esset [       ,       :     ,      ].]. ,  ,   leges Semproniae agrariae      [74 -          lex de modo agrorum                leges de modo agrorum.      ,     .      (Gell. ??. VI. 3. 37). .    de modo agrorum,  . : Tibiletti G. IIpossesso P. 235.]     ,      .       (Veil. II. 2. 23)   (Cic. Acad. II. 13),       ,      leges agrariae.    ,        ,       ,       Contra legem iudiciariam Tiberi Gracchi [    ] (Macr. Sat. III. 14. 6).     [75 -     .   (63 .  . .)        (Cic. leg. agr. II. 31).          ,      - ,            ? ,  .      .  , ,    ,     .   (Cic. leg. agr. II. 18).     ,                    ,   . .    .  : Walter U. Lex incognita. Vom,iibersetzen der feindlichen rogatio in Ciceros Rede De lege agraria II // Gesetzgebung und politische Kultur in der romischen Republik / Hrsg. von U. Walter. Heidelberg, 2014. S. 170171.],     .      ,            ,    lex iudiciaria,   lex agraria  .

    ,   129 .  . .   ,         .. .  ,    lex Sempronia agraria         : consulis praetoris III viri a.i.a. iuris dictio[76 - Bauman R.A. Op. cit. S. 406.].   lex agraria       [77 - CIL. I?. 585. 3334; Crawford M.H. Vol. I. P. 117.].  ,       .   (Liv. XLII. 1. 67)  .   (Cic. leg. agr. II. 82; Gran. Licin. 28. 3637)  ,               .   ..         .    lex Sempronia agraria     ,     ,  ,     consults praetoris iuris dictio         .  ,    ,            .             , ,  .  ,          ,      .

          lex Sempronia agraria,    ,              III viri a.i.a.        .            (Cic. Dorn. 41; Cic. leg. II. 31; Cic. Phil. XII. 12; XIII. 5;Ascon. Pro Cornel. P. 61)[78 - . :  .. . . . 251253.].          ,    [79 -       , .    .   .: Cic. leg. II. 14. Lex Rubria,   ,        (Flor. II. 3. 1; Oros. V. 12. 45; [Aur. Viet.] De vir. ill. 65).                ( .. , . . 237245; Heikkila . Lex non iure rogata: Senate and the Annulment of Laws in the Late Republic // Senatus Populusque Romanus: Studies in Roman Republican Legislation / Ed.J. Vaahtera. Helsinki, 1993. P. 117142 (: 117120)).].           .        ,      ,          .  , lex Sempronia agraria       ,           .     ,          (. . I. 19. 82)[80 -         ,      . .       dicta Scipionis Aemiliani: Hillard ., Lea Beness J. Another Voice against the Tyranny of Scipio Aemilianus in 129 B.C.? // Historia. 2012. Bd. 61. S. 275276; Lea Beness J. Carbos Tribunate of 129 and the associated dicta Scipionis H Phoenix. 2009. Vol. 63. P. 60, 6768.].     ,  lex Sempronia agraria,    ,     .  ,                129 .  . .

 summum imperium iudiciumque             .              III viri a.i.a.      III viri a.i.a.     ,  ,           lex Sempronia agraria.  128 .  . .     .       ,               ager occupatorius.

           .          ( 194 .  . .   )      (,    ).   , ,      lex Sempronia agraria. ,       .         ,               .                   III ??? a.i.a.

 ,       . ,           (Liv. X. 22. 9).            .               .            .  .          .  ,         .   ,  -          .

  129 .  . .        ,         .   , ,       .                .             .                  133 .  . .        ,             II .  . .[81 - Kloft . Prorogation und ausserordentliche Imperien. Meisenheim am Gian, 1977. S. 5053.].     ,       [82 - Ibid. S. 5456.].      ,           (. . I. 19. 79).   ,    [83 -     ..          129 .  . .     .],    iuris dictio [84 -  ,         lex iudiciaria  .].  ,              ,           . ,     ,        . , -      .        .       ,           .  ,   (Liv. Per. LIX)    (Cass. Dio. XXIV. Fr. 84. 2)    ,            .          20- .  . .,  .      (125   . .)     (. . I. 21. 87).  ,  ,          (124   . .)       .

                .                     20-   . .       (termini Gracchani),        ,    .   ,     132130 .  . . (ILS. 2426; CIL. I?. 639645; ILLRP. 467475).       III viri a(gris) i(udicandis) a(dsignandis).          132  130 .  . .     ,  .     74 .  . .,      III viri a(gris) d(andis) a(dsignandis) i(udicandis) (ILS. 26; ILLRP. 474). ,      ,     ,  132130 .  . .

      .           ,   . , .    .  . ,         ,      ,   III viri a(gris) i(udicandis) a(dsignandis) (CIL. I?. 643644; ILLRP. 474).  iudicandis       ,       iuris dictio.     ,        ,        .  ,           .     ,       III viri a.i.a.    132  129 .  . .

  ,        ,  lex repetundarum,     ,   123/122 .  . .      : III viri a(gris) d(andis) a(dsignandis).  a.d.a.      ,              [85 - CIL. . 583. 2; Crawford. Roman Statutes. Vol. I. P. 65.].     ,         [86 - CIL. P. 583. 13, 22; CrawfordM.H. Roman Statutes. Vol. I. P. 6667.].   ,          ,      [87 - Lapyrionok R. V. Der Kampf um die lex Sempronia agraria: Vom Zensus 125/124 v. Chr. bis zum Agrarprogramm des Gaius Gracchus. Bonn, 2012. S. 100102.].  ,    :    -     agris iudicandis adsignandis  129123/2 .  . .

             .      ,      ,        (. . I. 19. 80; 21. 86).  , ,   ,      ,  ,   (Cass. Dio. XXIV. Fr. 84. 2).       (  ,   124 .  . .).          ,        .

        (   ,    )           .                    .       .   ,  ,        .     ,                (Plut. Tib. Gracch. 13. 2).      ,              ,        .  ,  ,   126 .  . .            .   (Cic. Brut. 109; Plut. Tib. et C. Gracch. 22.42; [Aur. Viet.] De vir. ill. 65).       ,         ([Aur. Viet.] De vir. ill. 65).    ,   ,           (Plut. Tib. et . Gracch. 23. 9-10).   ,           123 .  . .  , .      de civitate sociis danda       ,         (Liv. Per. LX; . . I. 34. 152).  ,               [88 - ...  ,    .      123 .  . . (Broughton T.R.S. The Magistrates of the Roman Republic. Vol. I. N.Y., 1951. R 514515.      ,   .               (. . I. 24).].  , ,     (125  124 .  . .)        .  ,      120 .  . .   .    terminus ante quem   123 .  . .[89 - Broughton T.R.S. Op. cit. P. 512.]. ,  ,   125  124 .  . .     ,       .

           . .  ,                  [90 - Taeger F. Op. cit.].  ,      (XXIV. Fr. 83. 13),               (  )  [91 -   , ,    (XXIV. Fr. 83.3, 7).].  ,        ,      . , ,   ,      ,             (Liv. Per. LX; Plut. Tib. et C. Gracch. 26. 34).       lex repetundarum,           .  ,     ,       .

        ,     . ,   ,        124 .  . .,       .      ,          .        ,  , ,   .  129 .  . .        .        .           ,         .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/r-v-lapyrenok/nasledie-agrarnogo-zakona-tiberiya-grakha-zemelnyy-vopros-i-politicheskaya-borba-v-rime-20-h-ii-v-do-n-e/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


 ..     . , 1923. . 4344.




2


        .. , ?.?.   .. :  ..   111 .  . .     // , 2005. . 4. . 197210;  .        : VIIIII .  . . . -, 2007;  .     // , 2008. . 7. . 197210;  ..   111 .  . . //    . : , . 2006. . 5. 1. . 116133;  .     .   . , 2006;  .   .   (   ) //    . : , . 2008. . 7. 1. . 923;  .   .   //    . : , . 2010. . 9. 1. . 1118;  ..          //    . : , . . 11. 8. 2012. . 150156;  .     veteres possessors //    : , ,  // -: http://sibac.info/index. php/2009-07-01-10-21-16/6720veteres-possessores




3


Earl D. Tiberius Gracchus. A Study in Politics. Bruxelles, 1963. P. 35.




4


Stockton D. The Gracchi. Oxf., 1979. P. 131.




5


., :  ..   .   . 14.




6


. . I. 9. 35: ????? ???????? ?????????? ???????, ???? ???????? ??? ??????? ?? ?????????? ?????? ?? ??????????? ??? ?? ????? ???? ?????? ???????????? ?????, ???????? ???????????? ???? ??? ???????? ?????? ?? ????????????? ?? ??? ?????????, ??????????? ?? ??? ?????? ??? ??????? ??? ??????????? ??? ???? ?????? ??????? ?? ????????? [     ,    ,   ,  ,  ,        ,   ,   .     ,    ,      ,  ,    -    ,           ]. .    : Bleicken J. IJberlegungen zum Volkstribunat des Tiberius Sempronius Gracchus // HZ. 1988. Bd. 247. S. 268; Gohler J. Rom und Italien. Die romische Bundesgenossenpolitik von den Anfangen bis zum Bundesgenossen-krieg. Breslau, 1939. S. 7578; Kontchalovsky D. Recherches sur Thistoire du movement agraire des Gracques // RH. 1926. Vol. 153. R 163; Kukofka D.-A. Waren die Bundesgenossen an den Landverteilungen des Tiberius Gracchus beteiligt? // Tyche. 1990. Bd. 5. S. 4548; Mouritsen H. Italian Unification. A Study in Ancient and Modern Historiography. London, 1998. P. 1516; Nagle D.. The failure of the Roman political process in 133 B.C. // Athenaeum. 1970. N. S. Vol. 48. P. 372374; Pohlmann von R. Gesammelte Abhandlungen // Aus Altertum und Gegenwart. N. F. Mtinchen, 1911. Bd. II. S. 130; Roselaar S.T. Public land in the Roman Republic. A social and economic history of Ager Publicus, 396-89 B.C. Oxf., 2010. P. 227; Shochat Y. The Recruitment and the Programme of Tiberius Gracchus. Bruxelles, 1980. P. 2021; Wulff-Alonso F. Apiano: la colonizacion romana  los planes de Tiberio Graco // Latomus. 1986. Vol. 45. P. 485.




7


.    : Kontchalovsky D. Op. cit. P. 163164; Kukofka D.-A. Op. cit. S. 4648; Lapyrionok R. Tiberius Gracchus. Die Gestalt des demokratischen Reformers in der antiken Literatur // Volk und Demokratie im Altertum / T. Schmitt, V.V. Dementeva (Hrsg.). Gottingen. 2010. S. 144145; Mouritsen H. ItalianP. 15; Nagle D.B. Op. cit. P. 374; Roselaar S.T. Op. cit. P. 226; Shochat Y. The Recruitment P. 21; Wulff-Alonso F. Op. cit. P. 485486.




8


Plut. Tib. et C. Gracch. 9. 56: ???? ???????? ???? ????? ???????? ??? ??????? ???????????? ???? ??? ????????? ???????? ???????? ????????, ?????? ?? ??? ??????, ????? ??? ????? ?? ?????? ????????????? ???????? ????? ???? ??? ???????, ?? ?? ??? ????? ?? ??? ??????? ???????? ??? ?????? ????, ??? ???????? ????? ????? ?????? ??? ?????????, ???? ? ???? ??? ??????? ?????????? ??? ????????????? ????? ??? ?????, ????? ? ??????? ????????, ??? ?????? ??? ????????? ???? ?????? ????????? ??? ????????, ?? ? ???????????? ????????? ???? ?????????? ?? ???? ?????? ????????????? ???? ????? ??? ????? ????????? ???? ????????? [        ,        ,   ,  , ,    ,  ,      :  ,  ,  ,        ,   ,      ,  ,    ,           ,   ,            ].      : Geffcken J. Ein Wort des Tiberius Gracchus // Klio. 1930. Bd. 23. S. 453456; Stern von E. Zur Beurteilung der politischen Wirksamkeit des Tiberius und Gaius Gracchus // Hermes. 1921. Bd. 56. S. 230.




9


Cic. har. resp. 43: nam Ti. Graccho invidia Numantini foederis, cui feriendo, quaestor C. Mancini consulis cum esset, interfuerat, et in eo foedere improbando senatus seueritas dolori et timoris fuit, eaque res ilium fortem et clarum uirum a grauitate patrum desciscere coegit [       ,          ,  ,      ,    ,             ].      .:  anger J. Ees Jugements de Ciceron sur les Gracques //ANRW. 1972. Bd. I. 1. S. 732763; Kukofka D.-A. Op. cit. S. 4950. Flor. 2. 2. 23: sed hie (   P. .), siue Mancinianae deditionis, quia sponsor foederis fuerat, contagium timens et inde popularis, siue aequo et bono ductus, quia depulsam agris suis plebem miseratus est... [    , , -  , ,    ,       .   ,        ,     ,  ]; Veil. II. 2. 12: immanem deditio Mancini ciuitatis movit dissensionem. quippe Ti. Gracchus quo quaestore et auctore id foedus ictum erat, nunc grauiter ferens aliquid a se factum infirmari, nunc similes vel iudicii vel poenae metuens discrimen [      .   , .        ,       ,     []   ].     .: Christes J. Sed bono vinci satius est (lug. 42,3). Sallust tiber die Auseinandersetzung der Nobilitat mit den Gracchen // Gymnasium, 2002. Bd. 109. S. 287310; Heubner H. Das Ende der Gracchen im Urteil Sallusts // RhM. 1962. Bd. 102. S. 276281; Kukojka D.-A. Op. cit. S. 4849; Taeger F. Tiberius Gracchus. Untersuchungen zur romischen Geschichte und Quellenkunde. Stuttgart, 1928. S. 47^-9.         : Brodersen . Appian und sein Werk // ANRW. 1993. Tl. 2. Bd. XXXIV. 1. S. 357358; Hahn L, Nemeth G. Appian und Rom // ANRW. 1993. Tl. 2. Bd. XXXIV. 1. S. 364402; Lapyrionok R. Appian und die Gracchen // Antiquitas I. 2009. Bd. 55. S. 229234; LintottA. W. The Crisis of the Republic: Sources and Source-Problems // CAH. 1994. Vol. 9


. P. 13; Magnino D. Le Guerre Civili di Appiano //ANRW. 1993. Tl. 2. Bd. XXXIV. 1. S. 536537, 546547; Schwartz E. Appianus // RE. 1895. Bd. II. 1. Sp. 216237.




10


Galsterer H Herrschaft und Verwaltung im republikanischen Italien // Miinchener Beitrage zur Papyrusforschung und antiken Rechtsgeschichte. 1976. Bd. 68. S. 3740; De Libero L. Italia // Klio. 1994. Bd. 76. S. 303304.




11


Galsterer H Op. cit. S. 39. .   : Macrob. Sat. 3. 17. 6: Fanniam legem post annos decern et octo lex Didia consecuta est. Eius ferundae duplex causa fait, prima et potissima ut universa Italia, non sola urbs, lege sumptuaria teneretur, Italicis existimantibus Fanniam legem non in se sed in solos urbanos cives esse conscriptam [        .     :       ,     ,    ,     ,        ,     ].        urbe condita (Liv. XXIX. 37. 3: uectigal etiam nouum ex salaria annona statuerunt. sextante sal et Romae et per totam Italiam erat; Romae pretio eodem, pluris in foris et conciliabulis et alio alibi pretio praebendum locauerunt [        ;            ;             ,         ,   ]).




12


        . : Kontchalovsky D. Op. cit. S 173.




13


       Italia  Italici    . : Op. . S. 3740. .  , , ,     Italici       ,   socii nominisque Latini (De Libero L. Op. cit. S. 322323).




14


De Libero L. Op. cit. S. 309.




15


Cic. Balb. 21: tulit apud maiores nostros legem C. Furius de testamentis, tulit Q. Voconius de mulierum hereditatibus; innumerabiles aliae leges de civili iure sunt latae; quas Latini voluerunt, adsciverunt [       ,      ,  ;     ,    .      ].




16


Galsterer . Op. cit. S. 40. .     .  : De Libero L. Op. cit. S. 318-319




17


Galsterer H. Op. cit. S. 40.




18


ILS. 18; CIL. P. 581; Liv. XXXIX. 14. 79: edici praeterea in urbe Roma et per totam Italiam edicta mitti, ne quis, qui Bacchis initiatus esset, coisse aut conuenisse sacrorum causa uelit, neu quid talis rei diuinae fecisse. ante omnia ut quaestio de iis habeatur, qui coierint coniurauerintue, quo stuprum flagitiumue inferretur. haec senatus decreuit [       ,           ,        ,           .    ].




19


De Libero L. Op. cit. S. 307.     .  (GelzerM. Die Unterdriickung der Bacchanalien bei Livius // Hermes. 1936. Bd. 71. S. 282).     .  (GohlerJ. Op. cit. S. 56), ..  (McDonald .. Rome and the Italian Confederation (200186 B.C.) // JRS. 1944. Vol. 34. No. 1/2. P. 2733)  .  (Heufi A. Romische Geschichte. Braunschweig, 1960. S. 120).




20


  ,    circa fora (Liv. XXXIX. 18. 2: eadem solitudo, quia Romae non respondebant nec inuenie-bantur, quorum nomina delata erant, coegit consules circa fora proficisci ibique quaerere et iudicia exercere [   ,  ,    ,       ,      ,       ,       ]).




21


. : Harris W.V. Was Roman Law imposed on the Italian Allies? // Historia. 1972. Bd. 21. S. 639645.




22


. .. 1.29.132: ??? ?? ????? ??? ?????, ???? ??????????????? ????? ?? ????????? ????????? ??? ?????????? ???? ????????????? ???? ????? ??? ???? ??????, ??? ?? ??? ?????? ???????? ???????????????? ?????. ?????????????? ?, ?? ?? ???? ??? ????????? ? ????? ??????????? [   .      ,         ,     ,         .       ,        ].




23


.    : Galsterer . Op. cit. S. 38; Kontch-alovsky D. Op. cit. P. 175176; Shochat Y The Lex agraria of 133 b.c. and the Italian allies // Athenaeum. 1970. Vol. 48. P. 40.           . : Gohler J. Op. cit. S. 7680 ,    ,     socii nominisque Latini (Gohler J. Op. cit. S. 82).




24


Gabba . Appiani bellorum civilium liber primus. Introduzione, testo critico e commento con traduzione e indici a cura di Emilio Gabba. Firenze, 1958. P. 105.




25


Cic. Balb. 48: nam Spoletinus T. Matrinius, unus ex iis quos C. Marius civitate donasset, dixit causam ex colonia Latina in primis firma et inlustri. Quem cum disertus homo L. Antistius accusaret, non dixit fundum Spoletinum populum non esse factum, videbat enim populos de suo iure, non de nostro fundos fieri solere, sed cum lege Appuleia coloniae non essent deductae, qua lege Saturninus C. Mario tulerat ut in singulas colonias ternos civis Romanos facere posset, negabat hoc beneficium re ipsa sublata valere debere [   ,   ,       ,   ;     ,    .      ,   ,       ( ,      ,      ,    ), ,          ,                ,  ,       ,     ].




26


.    fora et conciliabula,    ,     (Galsterer . Op. cit. S. 38).




27


Mounts . Op. cit. S. 1819.




28


., ,      ,       (Veil. II. 23): . Mucio Scaeuola L. Calpurnio consulibus, abhinc annos CLXII, desciuit (   P. .) a bonis, pollicitusque toti Italiae ciuitatem, simul etiam promulgatis agrariis legibus, omnibus statum concupiscentibus, summa imis miscuit et inpraeruptum atque anceps periculum adduxit rem publicam [  .    . , . .     , (    .)    ,     ,       ,    ,             ].      ,       .    , ,   .          .   ,            .    : Kornemann . Velleius Darstellung der Gracchenzeit (II 18) // Klio. 1909. Bd. 9. S. 378382. Cp. ,        : Cass. Dio. XXIV. 83. 78.      .    de lege agraria      ,      ,   (Cic. leg. agr. II. 10: venit enim mihi in mentem duos clarissimos, ingeniosissimos, amantissimos plebei Romanae viros, Ti. et C. Gracchos, plebem in agris publicis constituisse, qui agri a privatis antea possidebantur [  ,   ,       ,    ,     ,     ]; Cic. leg. agr. II. 81: Qua de causa nec duo Gracchi qui de plebis Romanae commodis plurimum cogitaverunt [     ,        ]).




29


Galsterer . Op. cit. S. 41.




30


Ibid.




31


    :  .  . , 1910. . 179180; Stockton D. Op. cit. . 45; Richardson J.S. The Ownership of Roman Land: Tiberius Gracchus and the Italians // JRS. 1980. Vol. 70. P. 10.  ,    ,  .    ., .:  .. ,     .  . ., 1894. . 69;  ..        // . 1958. 2. . 151.




32


Shochat Y. The Lex agraria of 133 b.c. and the Italian allies // Athenaeum. 1970. Vol. 48. P. 2545; Richardson J.S. Op. cit. P. 111.




33


Richardson J.S. Op. cit. P. 111.




34


Ibid. P. 4.




35


Liv. XXXIV. 42. 56: nouum ius eo anno a Ferentinatibus temptatum, ut Latini qui in coloniam Romanam nomina dedissent dues Romani essent: Puteolos Salernumque et Buxentum adscripti coloni qui nomina dederant, et, cum ob id se pro ciuibus Romanis ferrent, senatus iudicauit non esse eos dues Romanos [B           ,     :     .   ,      ,   ,     ,    ;   ,    ].




36


Piper D. Latins and the Roman citizenship in Roman colonies: Livy 34, 42, 56; Revisited // Historia. 1987. Bd. 36. Hft. 1. S. 50. Contra: Smith R.E. Latins and the Roman Citizenship in Roman Colonies: Livy, 34, 42, 56 // JRS. 1954. Vol. 44. P. 20.




37


Contra: Piper D. Op. cit. S. 49. .  ,             .     coloniae maritimae   186 .  . .,   .        (Liv. XXXIX. 23. 34). ,  coloniis deducendis,      ,      ,             .




38


Richardson J.S. Op. cit. . 4.   : Piper D. Op. cit. S. 40.




39


Liv. XLII. 4. 3^4: eodem anno, cum agri Ligustini et Gallici, quod bello captum erat, aliquantum uacaret, senatus consultum factum, ut is ager uiritim di-uideretur. decemuiros in earn <rem> ex senatus consulto creauitA. Atiliuspraetor urbanus M. Aemilium Lepidum C. Cassium I Aebutium Parrum C. Tremellium  Cornelium Cethegum Q. et L. Apuleios M. Caecilium C. Salonium C. Munatium. diuiserunt dena iugera in singulos, sociis nominis Latini terna [       ,      ,  ,         .         :   ,  ,   ,  ,   ,    ,  ,     .        ,     ].




40


Richardson J.S. Op. cit. . 4.




41


Richardson J.S. Op. cit. P. 10. Cp. Veil. II. 2. 3: desciuit (   . .) a bonis, pollicitusque toti Italiae ciuitatem, simul etiampromulgatis agrariis legibus, omnibus statum concupiscentibus, summa imis miscuit et in praeruptum atque ancepspericulum adduxit rem publicam [(   P. .)    ,     ,       ,    ,             ].




42


.     ,    : dabat ciuitatem omnibus Italicis[     ] (Veil. II. 6. 2).




43


Plut. Tib. et C. Gracch. 8. 9: ? ? ??????? ????? ????? ?? ???? ??????) ????????[       ] .    ,               (Elster . Die romischen leges de civitate von den Gracchen bis zu Sulla // Gesetzgebung und politische Kultur in der romischen Republik / Hrsg. von U. Walter. Heidelberg, 2014. S. 184).




44


Veil. II. 6. 23: Qui, cum summa quiete animi ciuitatis princeps esse posset, uel uindicandae fraternae mortis gratia, uelpraemuniendae regalis potentiae, eiusdem exempli tribunatum ingressus, longe maiora et acriora repetens, dabat ciuitatem omnibus Italicis, extendebat earn paene usque Alpes, diuidebat agros, uetabat quemquam ciuem plus quingentis iugeribus habere, quod aliquando lege Licinia cautum erat [   ,        , ,       ,      ,       ,       ,     ,     ,  ,          ,      ]. .: Liv. Per. LVIII; Plut. Tib. et C. Gracch. 13. 1; App. B.C. I. 9. 35; [Aur. Viet.] De vir. ill. 64.




45


Richardson J.S. Op. cit. P. 9.




46


    ILLRP termini Gracchani: Bracco V. Un nuovo documento della centuriazione graccana: il termine di Auletta // RSA. 1979. Vol. P. 2937; Grelle F. La centuriazione di Celenza Valfortore, un nuovo cippo graccano e la romanazzione del Subappennino Dauno // Ostraka. 1994. Vol. 3. P. 249258; Gordon R., Reynolds J. Roman Inscriptions 19952000 // JRS. 2003. Vol. 93. P. 221222.




47


Sisani S. Lager publicus in eta graccana (133111 A.C.). Una rilettura testuale, storica e giuridica della lex agraria epigrafica. Roma: Quasar, 2015. R 125126.




48


Gelzer M. Rezension an: E. Gabba, Appiano e la storia delle guerre civile // Gnomon. 1958. Bd. 30. Hft. 3. S. 218;EarlD. Op. cit. P. 21; PiperD. Op. cit. S. 41.




49


CIL. I?. 585. 3; Crawford M.H. Roman statutes. L., 1996. Vol. I. P. 113. Ha    . : Bleicken J. Tiberius Gracchus und die italischen Bundesgenossen//Palingenesia. 1990. Bd. 32. S. 123.




50


Galsterer H. Op. cit. S. 83.




51


     (Liv. XXVI. 3334)      (Liv. XXVII. 9).




52


 ,     . . : Kendall S. The Struggle for Roman Citizenship. Romans, Allies, and the Wars of 9177 BCE. Piscataway, 2013. P. 7688.




53


       : Kendall S. Op. cit. P.77, 7981.




54


Fraccaro . Lex Flaminia de agro Gallico et Piceno viritim dividendo // Athenaeum. 1919. Vol. 7. P. 8293; Mackendrick P. Cicero, Livy and Roman Colonization // Athenaeum. 1954. N. S. Vol. 32. P. 208212; Salmon E.T Rome and the Latins. I // Phoenix. 1953. Vol. 7. No. 3. P. 93; idem: The Making of Roman Italy. London: Thames and Hudson, 1982. P. 6467.




55


Howarth Randall S. Rome, the Italians, and the Land // Historia. 1999. Bd. 48. Hft. 3. P. 288; Salmon E.T. The Coloniae Maritimae // Athenaeum. 1963. N. S. Vol. 41. P. 26; idem: Roman Colonization under Republic. Ithaca, N.Y., 1970. P.67.




56


Salmon E.T. Roman Colonization from the Second Punic War to the Gracchi // JRS. 1936. Vol. 26. P. 6667.




57


            ,        de lege agraria. Cic. leg. agr. II. 82: cum a maioribus nostris P Lentulus, quiprinceps senatus fait, in ea loca missus esset ut privatos agros qui in publicum Campanum incurrebant pecunia publica coemeret, dicitur renuntiasse nulla se pecunia fundum cuiusdam emere potuisse, eumque qui nollet vendere ideo negasse se adduci posse uti vend-eret quod, cum pluris fundos haberet, ex illo solo fundo numquam malum nuntium audisset [         ,     ,      ,     , , , ,               ,   ,  ,         ,   ,   ,          ].  , ,       ,     II  . .: Bauman R.A. The Gracchan agrarian commission: four questions // Historia. 1979. Bd. 28. S. 400; Schneider H. Wirtschaft und Politik. Erlangen, 1974. S. 256.




58


500  1000 .   (. . I. 9. 37: ????? ? ????? ???? ??? ??????? ????? ?????????? ?? ?????? ?????? [      ,        ]),         ;  (Liv. Per. LVIII)    ,  1000 . ,      : Roselaar S.T. Public landP. 231. .  ,        1000             500  (Sisani S. Lager publicus . 103).




59


CIL. I?. 585. 2; Crawford.. Roman Statutes. Vol. I. P. 113.




60


.  67   lex agraria    ,    . : Sisani S. Lager publicus . 131132.




61


Ibid. . 108.




62


As tin .. Scipio Aemilianus. Oxf., 1967. P. 239; Lea Beness J. Scipio Aemilianus and the Crisis of 129 B.C. // Historia. 2005. Bd. 54. S. 38. Anm. 8.




63


Bauman R.A. Op. cit. S. 405.




64


Stockton D. Op. cit. P. 92. ..  ,            ( ..        . , 1985. . 119).




65


Cic. leg. agr. II. 34; Liv. XXXIV. 53. 1. P.A.      T. ,       (Bauman R.A. Op. cit. S. 401403).




66


Bauman R.A. Op. cit. S. 403406.




67


Cic. leg. agr. II. 34: summo cum imperio iudicioque [       ]. . : ibid. I. 9; II. 45; 60; 99.




68


. :  ..      : , , . ., 2012. . 251253.




69


.: Gabba . Appiani . 60.




70


., : Gargola D. Lands, Laws, and Gods. Magistrates and Ceremony in the Regulation of Public Lands in Republican Rome. L., 1995. P. 149155; Stockton D. Op. cit. P. 4060.




71


     ?.?.   :           , ,  , (   . .)         ( ..   .   . 13).




72


Tibiletti G. II possesso dell ager publicus e le norme de modo agrorum sino ai Gracchi (cap. IIII) // Athenaeum. 1948. N. S. Vol. 26. P. 190.




73


Liv. Per. LVIII: promulgavit (sc. Tib. Gracchus) et aliam legem agrariam, qua sibi latius agrum patefaceret, ut iidem triumviri iudicarent, qua publicus ager, qua privatus esset [       ,       :     ,      ].




74


         lex de modo agrorum                leges de modo agrorum.      ,     .      (Gell. ??. VI. 3. 37). .    de modo agrorum,  . : Tibiletti G. IIpossesso P. 235.




75


    .   (63 .  . .)        (Cic. leg. agr. II. 31).          ,      - ,            ? ,  .      .  , ,    ,     .   (Cic. leg. agr. II. 18).     ,                    ,   . .    .  : Walter U. Lex incognita. Vom,iibersetzen der feindlichen rogatio in Ciceros Rede De lege agraria II // Gesetzgebung und politische Kultur in der romischen Republik / Hrsg. von U. Walter. Heidelberg, 2014. S. 170171.




76


Bauman R.A. Op. cit. S. 406.




77


CIL. I?. 585. 3334; Crawford M.H. Vol. I. P. 117.




78


. :  .. . . . 251253.




79


      , .    .   .: Cic. leg. II. 14. Lex Rubria,   ,        (Flor. II. 3. 1; Oros. V. 12. 45; [Aur. Viet.] De vir. ill. 65).                ( .. , . . 237245; Heikkila . Lex non iure rogata: Senate and the Annulment of Laws in the Late Republic // Senatus Populusque Romanus: Studies in Roman Republican Legislation / Ed.J. Vaahtera. Helsinki, 1993. P. 117142 (: 117120)).




80


        ,      . .       dicta Scipionis Aemiliani: Hillard ., Lea Beness J. Another Voice against the Tyranny of Scipio Aemilianus in 129 B.C.? // Historia. 2012. Bd. 61. S. 275276; Lea Beness J. Carbos Tribunate of 129 and the associated dicta Scipionis H Phoenix. 2009. Vol. 63. P. 60, 6768.




81


Kloft . Prorogation und ausserordentliche Imperien. Meisenheim am Gian, 1977. S. 5053.




82


Ibid. S. 5456.




83


    ..          129 .  . .     .




84


 ,         lex iudiciaria  .




85


CIL. . 583. 2; Crawford. Roman Statutes. Vol. I. P. 65.




86


CIL. P. 583. 13, 22; CrawfordM.H. Roman Statutes. Vol. I. P. 6667.




87


Lapyrionok R. V. Der Kampf um die lex Sempronia agraria: Vom Zensus 125/124 v. Chr. bis zum Agrarprogramm des Gaius Gracchus. Bonn, 2012. S. 100102.




88


...  ,    .      123 .  . . (Broughton T.R.S. The Magistrates of the Roman Republic. Vol. I. N.Y., 1951. R 514515.      ,   .               (. . I. 24).




89


Broughton T.R.S. Op. cit. P. 512.




90


Taeger F. Op. cit.




91


  , ,    (XXIV. Fr. 83.3, 7).


