 
 


      (19212014)      ,   19902000.       ,       ,          .           :    ,    ,      ,           ,   .

    2001.             2002.

    .





 

 



Tadeusz Rzewicz

Nozyk profesora








    .








           








   -  



   ,          .       

    ,          . ,        .   ,  ,     ,      60- . ,    . , ,       .       ,          .     ,             ,   ,            ,  ,   ,     ,      ,  .       ,     .



.  




Nozyk profesora





I.Pociagi


		pociag towarowy
		wagony bydlece
		bardzo dlugi sklad

		idzie przez pola i lasy
		przez zielone laki
		idzie po trawach i ziolach
		tak cicho ze slychac brzek pszczl
		idzie przez chmury
		przez zlote jaskry
		kaczence dzwonki
		niezapominajki
		Vergissmeinnicht

		ten pociag
		nie odjedzie
		z mojej pamieci

		piro rdzewieje

		odlatuje piekniejac w swietle
		przebudzonej wiosny
		Robigus prawie nieznany
		demon rdzy  z drugiego rzedu bogw
		pozera tory szyny
		parowozy

		piro rdzewieje
		odlatuje kolysze sie wznosi
		nad ziemia skowronkiem
		rdzawa
		plamka na blekicie

		osypuje sie
		przypada do ziemi

		odlatuje

		do cieplych krajw

		Robigus

		ten  w starozytnosci
		trawil metale
		choc nie imal sie zlota
		pozera klucze
		i zamki

		miecze lemiesze noze
		ostrza gilotyn topory

		szyny ktre biegna
		rwnolegle

		nie zblizajac sie do siebie

		mloda kobieta
		z choragiewka w rece
		daje znaki
		i ginie
		w niepamieci
		z Wegier pod koniec wojny
		odjechal zloty pociag
		odjechal w nieznane
		zloty? tak go nazywali
		amerykanscy oficerowie
		w to zamieszani
		nic nie wiedza
		nic nie slyszeli
		zreszta wymieraja

		zlote pociagi bursztynowe komnaty
		zatopione kontynenty
		arka Noego
		moze moi wegierscy przyjaciele
		slyszeli cos  tym pociagu
		moze zachowal sie Kursbuch
		ostatni rozklad jazdy
		z oblezonego Budapesztu

		stoje w ostatnim wagonie
		Inter Regnum  pociagu
		do Berlina
		i slysze jak dziecko obok wola
		O, dab ucieka!..
		w lasu glab
		wz z soba unosi dzieci
		wyjmuje zakladke z ksiazki
		wiersz Norwida
		przerzucam
		most
		ktory laczy przeszlosc
		z przyszloscia
		Przeszlosc jest to dzis,
		tylko cokolwiek dalej
		Za kolami to wies,
		Nie jakies tam cos, gdzies,
		Gdzie nigdy ludzie nie bywali!

		pociagi towarowe
		wagony bydlece
		koloru watroby i krwi
		dlugie sklady
		naladowane banalnym Zlem
		banalnym strachem rozpacza
		banalnymi dziecmi kobietami dziewczatami
		w samej wiosnie zycia

		slyszycie ten krzyk
		 jeden lyk
		 jeden lyk wody
		wola cala ludzkosc
		 jeden lyk
		banalnej wody

		przerzucam
		most ktry laczy przeszlosc
		z przyszloscia

		szyny biegna
		rwnolegle
		pociagi przelatuja
		jak czarne ptaki
		koncza swj przelot
		w piecu ognistym
		z ktrego nie
		wznosi sie spiew
		do pustego nieba
		pociag konczy
		swj bieg
		zamienia
		sie w pomnik

		przez pola laki i lasy
		przez gry doliny
		pedzi cicho ciszej
		kamienny pociag
		stoi
		nad otchlania
		jesli go ozywia krzyki

		nienawisci
		rasistw nacjonalistw
		fundamentalistw
		runie jak lawina
		na ludzkosc
		nie na ludzkosc!

		na czlowieka




I. 


		  
		  
		- 

		 -
		 
		    
		    
		   
		 
		 
		  
		Vergissmeinnicht

		 
		 
		  

		 

		   
		 
		    
		  
		   
		

		 
		   
		  
		
		   
		
		  

		

		  

		  

		   
		 
		   
		 
		  

		  
		  

		  
		  

		    

		 
		   
		 
		 
		 
		    
		  
		  
		?   
		 
		   
		  
		  
		  

		   
		 
		 
		    
		-    
		  Kursbuch
		  
		  

		   
		 Inter Regnum
		  
		    :
		,  !..
		  
		    
		   
		 
		
		
		 
		 
		    ,
		 - 养[1 -       .]
		    ,
		  - ,
		  -  !

		  
		  
		   
		 
		  [2 -          .    .]
		  
		   
		  

		   
		  
		  
		  
		  
		 

		
		  
		 

		 
		  
		 
		 
		 
		  
		 
		   
		 
		 
		 
		
		 

		    
		 -
		   
		 
		
		 
		   
		
		 
		
		 
		   
		  
		 




II. Jajko Kolumba


		po latach siedzimy z Mieczyslawem
		przy sniadaniu
		konczy sie wiek XX

		kroje chleb na desce
		smaruje maslem
		jeszcze szczypta soli

		Tadziu, jesz za duzo chleba

		usmiecham sie lubie chleb
		wiesz  odpowiadam
		kromka swiezego chleba
		kromka pietka
		posmarowana maslem
		albo szmalcem ze skwarkami
		z odrobina pieprzu

		Mietek podnosi oczy do nieba

		ja gryze skorke chleba
		wiem! sol jest niezdrowa
		i pieczywo jest niezdrowe
		(biale pieczywo!)
		i cukier! to smierc

		pamietasz cukier krzepi?!
		to chyba bylo Wankowicza

		Wankowicz Wankowicz
		bylismy mocarstwem
		cukier juz nie krzepi 

		zjadlbys jajko na miekko?
		pyta Mieczyslaw
		jesli ty zjesz
		jajko na sniadanie to podstawa

		Mieczyslaw stoi przy kuchence

		Tadziu! kiedy gotuje jajko
		nic do mnie nie mw

		bo

		no! bo znw zapomnialem ile
		minut juz sie gotuje

		nie masz jakiegos zegarka zegara
		czasomierza przeciez wkraczamy
		w wiek XXI supermarkety internety
		sa jakies klapsydry klepsydry (?)
		zawsze to myle
		w nowoczesnych gospodarstwach
		domowych
		w Niemczech
		maja rzne maszyny zegary
		to wszystko dzwoni daje sygnaly alarmuje!
		maja takie zmyslne maszynki
		w ktrych gotuje sie cale jajko
		bez skorupki
		w kuchni mikrofalwki a moze
		krotkofalwki nic sie na tym

		nie znam bedziemy Mieciu jedli
		jajka wirtualne bez zltka
		bo zltko niezdrowe
		my juz nie ale nasze wnuki

		Tadziu! zrozum ze gotowanie
		jajka wymaga uwagi skupienia
		a nawet koncentracji
		pewnie bedzie na twardo

		Niemcy Niemcy oni zmechanizowani
		mechaniczne jajko
		mechaniczna czy tez metalowa
		muzyka to nie dla nas

		i ?!

		co?
		jak to  jak twoje jajko
		zaraz zobaczymy
		nauczylem sie otwierac jajko
		od ciebie
		ja lyzeczka skorupke
		ale ty jednym zdecydowanym
		ruchem scinasz nozem
		czubek jajka
		oczywiscie jajka w kieliszku
		nie paprzesz lyzeczka paznokciem

		jak twoje?

		moje dobre
		nie za twarde nie za miekkie

		a cos ty robil widzialem ze
		przebijales jajko przed wrzuceniem
		do wody
		jakims szpikulcem igla?
		nie znalem tej metody
		do dzisiaj
		no wlasnie! moje jest na twardo

		chyba uzywasz za duzo soli

		no! wiesz jajko na miekko
		bez pieprzu i soli
		sa pewne zasady a  do

		czasu gotowania moja ciotka miala
		taka miare jajko przez trzy
		zdrowaski gotuje sie na miekko

		ale to nie miara dla ateistow

		i to mowi ateista?

		jaki tam ateista czys ty widzial
		w Polsce prawdziwego ateiste albo nihiliste

		byli wolnomysliciele ateisci
		materialisci komunisci aktywisci
		marksisci a nawet trockisci

		i ?!

		ano to! ze az przebierali nogami
		zeby dolaczyc do pielgrzymki
		ludzi kultury i sztuki
		z Warszawy do Czestochowy

		u nas zawsze tak bylo
		kazdy mial swojego Zyda albo ksiedza
		w kazdym siedzi ksiadz Robak
		Jankiel i Konrad Wallenrod

		skad tu Konrad Wallenrod?

		nie chce Cie straszyc ale przesoliles

		wiesz sa luki w pamieci wiem
		sluchaj zebys mi glowe ucial
		to nie moge sobie przypomniec
		 bylo z tym jajkiem Kolumba
		Kolumb postawil jajko? jak to bylo
		ze postawil jajko na stole na czubku
		chyba trzeba zajrzec do Kopalinskiego

		ty masz swoja metode a ja swoja

		jajecznica z kielbasa albo boczkiem
		nie wchodzi juz w gre

		przypomnialem sobie  Norwid powiedzial
		na wystawie Matejki w Paryzu
		w roku 1876 (bodaj) wiesz siedze od
		dwch lat w Norwidzie chce napisac ksiazeczke
		lekcje  Norwidzie albo lekcje u Norwida
		Norwid  obrazie Matejki powiedzial
		to mi umknelo choc wiem
		 Matejce prawie wszystko
		Norwid powiedzial jajecznica narodowa
		chodzilo  dzwon Zygmuntowski
		nie wiem gdzie teraz jest ten obraz

		w Palais de lIndustrie (w roku 1873)
		Jajecznica narodowa! mwiac miedzy
		nami ani Europa ani Ameryka nie wiedza
		 to jest prawdziwa jajecznica
		no wlasnie ale jak ci idzie z Norwidem
		nie idzie a wlasciwie idzie jak z kamienia
		Sztuka jest jak choragiew na prac ludzkich wiezy
		on jest niesamowity




II.  


		    [3 -   (19212012)  ,    ,     .  1944             -  .        ,          .]
		 
		XX    

		    
		  
		  

		,     

		    
		   
		  
		  
		 
		   
		  

		    

		    
		   
		   
		( !)
		 !   

		   ?!
		  [4 -   (18921974)  , ,   .]

		, 
		   
		    

		   ?
		  
		 
		    

		   

		!    
		   

		 

		!  
		  

		  -   
		     
		 XXI   
		-    (?)
		  
		  
		
		 
		    
		 ,  ,  !
		   
		    
		  
		    
		    

		     
		    
		    
		     

		!    
		  
		  
		   

		     
		 
		  
		    

		 ?!

		?
		      
		 
		   
		 
		  
		   
		  
		 
		   
		    

		  ?

		  
		     

		    ? 
		   
		      
		-  ?
		    
		  
		 !    

		     

		  !  
		   
		     
		    
		 :   
		    

		     

		   ?

		     
		     

		  
		   
		   

		 ?!

		 !    
		    
		   
		   

		    
		     
		    
		   [5 -  , ,       .]

		    ?

		      

		      




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/tadeush-ruzhevich/nozhik-professora/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


      .




2


         .    .




3


  (19212012)  ,    ,     .  1944             -  .        ,          .




4


  (18921974)  , ,   .




5


 , ,       .


