 .      
 


             XVII .       ,     ,   ,    , ,     ,       .               .          ,   , ,              ,    .





 

 .      



JOHN L. DREYER



A HISTORY OF ASTRONOMY

FROM THALES TO KEPLER








  .. 




 


                  XVII ,     .       ,            ,             .                  ,        ,      ,           .

        ,   ,     ,    ,           ,     ,    ,   .   ,         :   ,     ;        ,     ;              ;   ,       ;  - -    ;     X ,      (    ,   )        .         , ,                      .

                ,         .



... 






  


                 ,    , ,        ,      .            ,   ,              , ,   ,        .         ,               ,     ,           .        - ,                   .  ,     ,   ,     ,    .

     ,        :          .   ,     ;          ,        .      ,   ,        ,       .    ,         ,    ,      ,  (),     .     ,     ,  [1 -    ,      -. (   . .,    .)],   ,                   .    ,  ;         ,     .     ,    ,      ,   [2 -   ()     ,    .].       .          , ,    ,   .    (   )   ,      .   ,   ,  ,       , ,       .            ,            , ,   .

          ,      .        ,         , ,        (., 8: 27)    ,      (., 40: 22);  ,       ,    ,   1 ., 2: 8,     ,      .   ,  ., 135: 6 ,      ,   ., 26: 7       ,     .      ,                .    ,      (., 10: 21),    , ,   ,  ,       (., 26: 20, 32: 23).    , ,    (., 37: 18),   ,    (., 148: 4);        ., 1: 6, 7:   :     ,       .    ,   ,   ,  ,   .     ,         ,        .     ,        ,      .

      .           ,              ,      .     , ,         .     ,   ,        ;  ,   ,  ,          ;       ,    .  ,       ,            ,    .           ,      ,    ()    ,   .     ,      .       ,         ,    ,      ,      ,       ,    (   )        .     ,    ,    ,    ,       -Pa       ,  .       , -     .        ,     ;    ,   .     ,           ,      ,        ,                .         ,            .           ( ,      ),       .     ,      ;      15-   ,    ,       ,     .         ,      .

      ,              ,   (),  ()   ()     ,    ,    ()  ,       ,          ,    ,        .  ()   ,   , ,    ;   , ,    .      ,   ,        .

 ,     ,     ,       ,      ,        ,          .         , , ,  ,       . ,        ,     ,          ,      ,     .

   ,     ,      , ,    ,    ,      -      -       .    ,    ,     .     ;   , ,  ,   ,   . ,         ,      ,        .          ;    ,    ,          ,       ,         .

       VI   . .,       ,    ,         ,       .  ,        ,    ,                     ,    .     ,    , ,      ,     ,          ,          .    ,    ,      (  ),      ,  .      ,     -,  .         ,     ,   , ,     ,         3300   . .  ,  -,      ,        ,  ,            ,           ,   ,      .   , , ,       ,            (, VIII, 16, . X, 457; XXII, 482  . .).    ,    -    .    ,   ,            .      ,  ,    ,       .  ,         ,  , ,       (, VIII, 480),      .           (  ),        ,   ,              (, XI, 15, 93). ,  ,     ,    ,       .           [3 -             ,          .      ,        ,    ,       1000   . .,         ;          . , ,         ,         VIII .].

            ,   .     ,  ,   , ,   ,  ,       (, 720),      ,       ,            [4 - , 814.     ,     ;  ,   .].       ,          .

          ,   , ,   ,        , ,     ,         [5 - -,                 640   . . (, I, 163; IV, 152).],                      .




 1

  


   ,     ,            .         ,           , ,  ,      ,   ,           ,  .    ,                  ;  -        ,     , ,  ,     , ,    .        ,      ,  ,     , ,      ,       ,   .             ,   ,   ,        I  . .    (  III )  ,           ,  , ,    ,   ,         ,   .          ,      ,     (, )   .            Placita Philosophorum,  .    ,   ,       [6 -   , ,   ,    ,    ,  ,   .],      ,    .   ,      ,              ,   .      ,   ,      .  Eclogae Physicae,   , ,     V  . .        Placita,          . ,       ,     ; ,      ,          -  .         ,       . ,     Placita     ,           ,   ,      III ,     ,  ,       ,  ,   ,      ,    .              .          ,      ,  ,     X .   ,              ,   II  . .      ,    ,         .

            ,          ,   640   . .    78 .        ,   .  ,    ,       (,  , II, 13)  ,              .     ,  (, I, 3) :          .        ,     (   ,     );   ,  , , ,                ( ,    ,     ).  ,       ,   ,      ,      [7 -       : . . . 1. // .:  4 . . 1. ., 1976. (. .)].     (, III, 15).    ,           ,    ; , , ,   ,      , ,  .    ,        , , , ,      ,    .

  , ,   (I, 74),          ,       (, 585  . .),     ,         .     ,    (    )     - ,        ;           ,     ,    -          . ,  ,  ,   ,     ,   ,     [8 -     ,        (   ),      ,         .   (I, 23) ,            ,        ().       ;   (I, 24)  ,   ,    720   .   :    ,     (360)  720     .  ,       .], , ,       ,            [9 -    ,     ,    ,      ,       ( , I, 26).     (,  , 191),      ( , 149).       ,     .].       ,       ,       ,            ,      ,           ,         .         ,   .   (, II, 24  28)  ,      ,    ,     (         ),    ,            (  ).       ,   ,        (, III, 10)  ,     ,            (  )  ,         .   ,      ,      (  , II   . .),      ?

     ,    (. 611545  . .),        .  (  , 2, 1,  ),        ,         (, 11, 109).    ,    -      ,  ,      ( cureipov),     -  ,   ,   .          ,                (, XVII, 3; , II, ,   , I, 25)[10 -  (  , I, 25) ,      .].      ,        ,   ,          (, III, 10; , VI)[11 -  (II, 1), , , ,      ,          ( , II, 13),       . ,    , ,   ,          .      ,        ,   ,     ,        .       .].     ,  ,                 - ,                .           ,     ,   ,    :  ,                (, IV, 36; , I). ,   ,       ( ),  ,   ,      ,       ,   ,    ,        (, II; , II, 15; , , VI).    ,         ,   , ,         -   ; ,   ,   ,          ( ,        ,  , II, 10).   ,                       .      ,       ,    [12 -          II, 20 (, . 62)   II, 21 (, . 63, . 626):    28,     27.       415?,    30?,    , , ,      . ,   ,  (, III) ,     27    ,             ,     Placita,  ,         19 ? 27 = 513    .].        ,          .    ,      ,      (, XXII, 24, 28, 29),         (, , VI).   ,            ,         ,       ,    .   , , ,           (  5,    ),                 ,          .  , -,     ,  ,  ,           ,     [13 -      . , ,    , XIX, :            ,   ,    ,       . , ,     . ,  ,     ,            , , ,     ,          ,       .             ,      .  ,          ,          .].   ,     (   )          ,     ,                 , , ,            .

  ,    ,        VI   . .,    ,     .       ,       (, II, 16),      ,       ,      ,   ,          ,    ,     (, , VII; , II, 16)[14 - .: , , II, 1,      .].   ,     ,    ,    ,     .         ,         ,     ( , , III, 10)     ,        ,    ,       .     ,  ,    ( , ,  )    [15 - -, , ,     ,   .],      ,            (, XXI, 23)[16 -   ,     ,       .   !  f|}aov,    , ,     ,       ,       ,   . ,   ,  ,   ,        ,  ,    ,  Von einer den Sonnenwenden zur Seite gehenden Umbiegung der Mondbahn wusste die griechische Astronomie so wenig wie die unsrige.        (5),       .].       ,       ,    .   ,  , ,  ,          ,      .   ,    ,       ,      ,         [17 -  ( , II, 187) ,            ,  .      .].

          .  ,     ,    ,       .                  VI    ,             .          ,          .     -     ,     ,  , ,  ,   , ,     .

                .

   ,   ,   570   . .    .        ,   ,    ,        , ,    .     (       , , XIV[18 -  , ,    -  ,   ,         (, I, 5),        . ,        ,    , ,    ,  ,      .]), ,  ,   ,    . ,         ,     , ,    ,   ,      (         ),  , ,    ,       .     ,         ,       .   ,     ,     ,       (,  , II, 13)[19 -  ,      ,      .]. ,      ,   ,     (, II, 20  III, 2; ),    ,         ,    (, II, 24).    ,    ,              (, II, 13; , XIV).     ,         (, II, 25; ).     [20 -   ,  ,        ,        ,   ,    ,   ( ) . .,     ,   ,       !          ,    ,  ,             ,        ,     .]      ,    ,        ,    ,  (, II, 24).    , , ,     ,  ,       ,         (14)        ,       .         :     ,          ,    ,     ,     ;  ,   ,  ,     ,      .  ,             ,       (, XIV).

, ,   ,  ,        ,    V   . .     (IX, 21),     ,      .        ,      .                ,    ;     ,   ,          ,    ,        ( , 102109).     ,         ,      .     ,       -    ,       ,        .     ,  : ,  ,   ,  ,  ,   ,     .

         ,                ,    ,    ,   ,      ,   .    ,    (VIII, 48; . IX, 21,   ,       ), ,  ,         .   ,       ,                 ,           (, II; , III, 11,        ).   ,           ,     ,        ( ),     (),   ,          ,      . , ,         ,    , ,      (X, 82  )[21 -   ,  ,  ,      ,  ,    ,     . ,  ,    ,     ,         ,  -         .]. , ,  ,       ,     (   ,  , II, 4),          .       ,         .    ,  ,    ,        ( , 137139).   ,    ,     (????????)   (, II, 7),      (   ,    )  ,        ,     .  , , ,       ,        (       );   ,     (144 145)[22 -  ,        -     ,      ,    .].      ,    ,      ,        ().     ,     (???????),        ()   , ,   ,   .    ,  ,    ,    ,           -  (, III, 15).    ( , ,   )   (??????),   ,         ( , 128132). -,    ,   ,  ,     ,  , ,   ,          .

    ,   ,    ,   , -,  500   . .        ,             ,             ,              ,     ,   ,    [23 - , ,      :  annus magnus ( )  10 800  (,   , . 18)  18 000  (, II, 32). , -,   ,     30 ? 360,       ,       30 .].    ,      .     , ,        ( , 69);             -, , ,       ,     ,       .        ,     ,  ,        ,   ,     .    , ,     ,     (, , II, 2)   ,       ,     ,      ,   ,       (, II, 28).     -   (, IX, 10).  (, ,  )  -      ,           (, II, 29).        (, II, 21)   ,      .   ,         ,     (, IX, 11).

   -,   ,    ,         ,       . , ,   ,  , ,     , ,   ,          ,    ,       ,             .

    ( 450 .  . .)    ,   ,          .  ,       , ,   ,      ;        ,          [24 -     , cjtoi%sTov,   .].    ,  ,                    ,   ,                 .     ,        .       ,  (   )   ,   (, II, II)[25 -  ,  ,          .].      ,    ,    ,          (, II, 13).     ,   ,  ,  ,    (, II, 25, 27, 28; -, ; ,    , XVI).        (-; , III, 8),   ,       ,     ;       ,  ,    ,        ,   ,   (,  , VIII, 3),     .     ;   ,     ,    ,          ,     ,    :  ,    ,  ,    : ,    ,   ,    (, II, 2021).  -, ,  ,     ,       -:      ,   ,  ,   .       ,      (, II, 1).        ,          .  ,           ,            (, III, 8),      ,    ,          ,   ,         .        - ,                (, II, 23).   , ,   ,        ,     ,       ,     .           ,          .   ,        ,      ,       ;        ,          (, V, 18).

 ,     ,    (, II, 24).  ,       ,    (, II, 31), ,          ,         . ,  ,  ,     ,    ,       (, , IV).     ,    ,     [26 - ,    ,  , ,  ,   ,    ,   ,     ( , II, 1; , 29).].

 ,          ,      ,     (,  , II, 13).       ,      (, II, 6).     ,   ,  ,    -   ,      ,     (, II, 8).   ,  ,       ,     ,      ,     . ,    ,   .

        ,               ,                       ,      .    ,      V ,        .          ,      ,      ,      .           ,     ,   ,  ,      ,        ,    ,   .           .      ,    ,      ,            .     ,   (      )       ,   ,        .  ,

 ,    ()         (),        . -     ,  , ,        .            ,  ,       ,  ,    .     , ,     ,  .       ,      ,      ,         ;    ,       ,      .  ,   ,    ,    ,     ;   ( , IX, 3133).              . ,      ,   -,    ,     (, III, 13).  ,   ,      , , ,     (, III, 10)[27 -    ()   ,  , ,        ,     ( , II, 13),     ,        ,   .             .].        ,      ,       ,       ()       (, III, 12).     ,         (, III, 10),  ,        ,   ,  ,    ( , 2, 13[28 -        .  (III, 15) , ,  ,   , ,     ,          .]).           ,               (, III, 12),       ,            .       .

       ,        .  ,       ,    ,       .   ,  , -    [29 -    ,    -    ,  ,   .] ( , IX, 33).          ,   (       ),   , ,   (, II, 15  20; , 13)[30 -  ,  , VII, 3,      .]. , ,    ,         ,    (, II, 16)[31 - .   ,   , 5, 619626,  ,  ,     (    ),   .].        ,  ,  ;     ,   ,     ;     ,         (-, , VII).   -       (, III, 2; , , I, 6).     ,           ,    (   )    (, II, 25, ). , -,         :  ,   ,  ,       (, III, 1; ,  , I, 15).

 ,  , ,    ,     ,      .   ,  ,        ,     (, II, 15).       (, II, 17).    ,    ( , III, 9)[32 - ,  , ,  ,  ,    ,    ,           .]. , ,  ,   ,   ; -        ,        ,      (-, , XI).        (, III, 1).            ,   .

,        ,     V   . .,   ,         ,  ,      ,   ,     ,   ; ,         .         ,             ,         .       ,   500   . .     456 .       , ,           , ,       ,  ,     ,     .                ,          ,       ,     ,       -  ,         ,  ,   (????)   ,      ,    ,   ,       ,        .         :   ,  , , ,   , , .       ,      ,    ,        ( , 1, 2, 8, 9).      ,    ,        (, III, 16).            ( , 6).

 ,      467 ,       (   ,    ),        ,   ,     ,      ,           , ,         (,  ,    , XIX)[33 - , II, 21,     .].       ,      ,         (, II, 23),          -  ,           (, II, 16).     ,       : , ,       (    ,     ,   ),       .  ,      ,          -    ,       ,  -       (, , XII; , II, 13).   ,     ,      ,    (,  , II, 13)[34 -      ,        (, ).].               ,       ,     (, II, 8; , II, 8).     ,   ,      ,   ,       -    (, II, 30), ,   ,   ,        (, II, 25; ,  ).  ,    ,       (        ),      ,    ,       ,    ,   (, II, 29, ,  ).   , ,     , ,    ,      ,      ,      ,         .      .  ,  -          ,        ,     ,         ,    ,     (, III, 1, ).   ,     ,      ,             ,       (, I, 8).             ,       ,       .  ,      , ,       ,      ,         .     ,      ,         428   . .

,        ,    .   ,      ,        ,  ,   ,    ,   .         ,  , ,    ;   - ,         (-, ; , IX, 37),       ,     (,  , VI, 15).        ,   . ,       ,    , ,   , ,  ,  ,      ,    ,  ,      (, II, 13).  ,         -      (, II, 23).

    , ,     ,     ,      ,   .    ,      ,     ,      .    ,         . ,     ,   ,        ;        ,     ,           ,    ,      .        ,  , ,  ,          ,   ,     .       (     ),           ,           (, IX,  , II, 17).

  ,         ,   ,           .      ,        ,   ,     ,                 .     -     ,       ,        ,         ,            .

   , ,  ,    ,       ;        ( )      .      ,       , , ,      ,      , ,   ,      ,       ,       (, II, 28).

          ,                .




 2

 


       .    ,       ,    ,        ,               ,            .    ,    ,     ;  ,             ,    .

     580   . .,        540  530         500     .    ,              ,      .                        ,   ,          ,      ,        .              ,     [35 - , , XIV.];  , ,              .         ,                  ,          ,    ,     ,  -     .  ,            ,           .      ,       ,    ;   ,  -        ,  ,   ,           .

      ,    ,       ,    ,    .        ,   ,       ,               ,      .

   ,       (  )     ,      , ,   ,           ,            ,    ,         (,  , II, 9),   ,      ,     . ,    (, 7),      ,       :       ;      [36 -       : . . .:  3 . . 3 (1). ., 1971. (. .)].            ,      ,          .      ,     ,          (, , I, 5) , ,          ,             ,            .

       IV ,   ,          ,       .   I   . .         ,       ,     ,    ,        .   ,  ,      ,   (, , , ),          ,     ,       ,     ,    ,     ( , VIII, 25).    (VIII, 48)  , ,  ,      (, ??????),     (?????? ?????????????),   ,    ,        (!).         ,   , ,  ,        (, III, 14).    ,    ( , VIII, 14; ,  , II, 37; ),    ,    ,      ,       ,       (, II, 25),     ,    ,      ,    ;     ,       ,   ,      (, II, 12)[37 - ,   ,    (. 500 430  . .)    (^;),  , , ,   ,        ,   ,    , I, 98, ,      ,            .].

       ,      . ,                    .      ,       ,   ,          , -,   ,   (  500 .  . .   )          ,      ,  ,           ,        .       ,     ,      .  ,      ,              (, II, 16).  ,    ,        ,    ,   ,       . ,          ,  ,      ,                  [38 -    ,      (, , I, 5).],       , ,   ,     ;      ,         .     ,  ,    ,   ,       ,        ;             ,  ,               ,         .

      ,   ,      ,   ,       Y .  ,      ,       ,   ,  ,           (, IV, 25).  ,    ,  ,          ;      ,     ,  ,        .       ,    ,  ,            ;     ,           ,   ;       ,              .

   ,     ,     ,           .              ,    -     ,      ,      V .       ,           ,          ,        ,     ,         .   ,     ,     ;  ,         (II, 4, 5, 7, 20, 30; III, II)[39 -   (VIII, 85)  ,    ,     ,   ,     .],  ,    ,   ,  .                ,        ,          ,         ,       .

     ,       .      ,            ,         .    ,  ,           , ,  ,            ,   , .          ? -           ,    ,    , , ,   ,     ,         ,            , ,  ,      (   ) (,  , XXI, 8).     ,        ,           ? ,                 ,      ,    ,  ,           .      ,         :   .

   , ,            ,        .        ,     (????? ?????????)    (??????????),             (,  , II, 8; ; , ,  XI; ; , III, 11).         ,   ,       ,     ,  ,               ,         .        ,    , ,      ,   -     ,         .      :       ,  ,  (????????),    ,     ,    ,            -    [40 -        : . :  4 . . 3. ., 1981. (. .)].      (, XI, 5):    () -     ,     ,     .    , ,    ,   ,         (      . .),     ,   , ,      ,     .

    , , ,      .     ,   ,   .       ,                 (,  , II, 13);  ,               .  ,      ,     180   .           ,          . , ,       ,       ,                  (???????),   ,   ,  ,   ; ,     ,     (; ,  ).    ,       (?? ???????)   ,      (, , III, 4  IV, 6; , II, 9).

 ,    ,  ,   ,   ,           ,       ,            ,        ,      .  ,  , ,      ,       , -, ,   ,   ,            .     ,            ,    ,             ,    ,            ?    ,         ,       ,     ?     ;   , ,        .

      ,        ,     ,    (  ,    )         ,       [41 -  (  , . 1819) ,       364,5    -   59   21  .  ,       ;  ,     ,   729  9


  (    )      (59 ? 12 + 21 = 729),       .].   ,    ,      ,     ,           ,              ,    .    ,    .  ,            ,       , , ,       ,  ,       (,     , XXXI; ,  , II, 84;  ; ,   , . XIII).  ,      ,      ,         (II, 15).    ,         ,         ,  ,      ,     (, I, 5). ,        , ,   ,         , , , , , , , , ,     ,      ,  ,        ,         .

 ,         [42 - ,  , II, 13, :           ,     .],                      ,       ,         .         ;       ,  ,   ,   ,       ,   ,  .                 ,     ,      , ,   , ,         . ,              ;       ,         .      ,  -                  , , ,       ,   ,       .      , ,   ,     , ,         ,           ,                . ,                   ,     ,                ,        ,          [43 -  (  , XXXI) ,   ,    ( ?)  1,        3,    9,    27,   81,   243   ,   3


, 3


, 3


, 3


     ,          .].

              .       ,        ,  ,  [44 -    ,    (, I, 14).       ,    , ,    ,  ,      ,       .]




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/dzhon-dreyer-1393797/istoriya-astronomii-velikie-otkrytiya-s-drevnosti-do/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


   ,      -. (   . .,    .)




2


  ()     ,    .




3


            ,          .      ,        ,    ,       1000   . .,         ;          . , ,         ,         VIII .




4


, 814.     ,     ;  ,   .




5


-,                 640   . . (, I, 163; IV, 152).




6


  , ,   ,    ,    ,  ,   .




7


      : . . . 1. // .:  4 . . 1. ., 1976. (. .)




8


    ,        (   ),      ,         .   (I, 23) ,            ,        ().       ;   (I, 24)  ,   ,    720   .   :    ,     (360)  720     .  ,       .




9


   ,     ,    ,      ,       ( , I, 26).     (,  , 191),      ( , 149).       ,     .




10


 (  , I, 25) ,      .




11


 (II, 1), , , ,      ,          ( , II, 13),       . ,    , ,   ,          .      ,        ,   ,     ,        .       .




12


         II, 20 (, . 62)   II, 21 (, . 63, . 626):    28,     27.       415?,    30?,    , , ,      . ,   ,  (, III) ,     27    ,             ,     Placita,  ,         19 ? 27 = 513    .




13


     . , ,    , XIX, :            ,   ,    ,       . , ,     . ,  ,     ,            , , ,     ,          ,       .             ,      .  ,          ,          .




14


.: , , II, 1,      .




15


-, , ,     ,   .




16


  ,     ,       .   !  f|}aov,    , ,     ,       ,       ,   . ,   ,  ,   ,        ,  ,    ,  Von einer den Sonnenwenden zur Seite gehenden Umbiegung der Mondbahn wusste die griechische Astronomie so wenig wie die unsrige.        (5),       .




17


 ( , II, 187) ,            ,  .      .




18


 , ,    -  ,   ,         (, I, 5),        . ,        ,    , ,    ,  ,      .




19


 ,      ,      .




20


  ,  ,        ,        ,   ,    ,   ( ) . .,     ,   ,       !          ,    ,  ,             ,        ,     .




21


  ,  ,  ,      ,  ,    ,     . ,  ,    ,     ,         ,  -         .




22


 ,        -     ,      ,    .




23


, ,      :  annus magnus ( )  10 800  (,   , . 18)  18 000  (, II, 32). , -,   ,     30 ? 360,       ,       30 .




24


    , cjtoi%sTov,   .




25


 ,  ,          .




26


,    ,  , ,  ,   ,    ,   ,     ( , II, 1; , 29).




27


   ()   ,  , ,        ,     ( , II, 13),     ,        ,   .             .




28


       .  (III, 15) , ,  ,   , ,     ,          .




29


   ,    -    ,  ,   .




30


 ,  , VII, 3,      .




31


.   ,   , 5, 619626,  ,  ,     (    ),   .




32


,  , ,  ,  ,    ,    ,           .




33


, II, 21,     .




34


     ,        (, ).




35


, , XIV.




36


      : . . .:  3 . . 3 (1). ., 1971. (. .)




37


,   ,    (. 500 430  . .)    (^;),  , , ,   ,        ,   ,    , I, 98, ,      ,            .




38


   ,      (, , I, 5).




39


  (VIII, 85)  ,    ,     ,   ,     .




40


       : . :  4 . . 3. ., 1981. (. .)




41


 (  , . 1819) ,       364,5    -   59   21  .  ,       ;  ,     ,   729  9


  (    )      (59 ? 12 + 21 = 729),       .




42


,  , II, 13, :           ,     .




43


 (  , XXXI) ,   ,    ( ?)  1,        3,    9,    27,   81,   243   ,   3


, 3


, 3


, 3


     ,          .




44


   ,    (, I, 14).       ,    , ,    ,  ,      ,       .


