   
  


            ,  2332  .            ,   -, ,    .     : , , , ,    .





.. 

   








              ,    . ;    - ,    185 . 


.       ,     -       5156  . . 9095  . .          ,  ,  -   - ,  -    ,      ,  -,    ,   ,      ,        ,    (, 1955).        ,      ,         . , ,           ,    ,   .

    ,       ,     ,      .          .           .    ,  ,  , , ,     .       ,               .

  ,                ,       .

 ,  1,5 %   ,  34 %    ( , 1988; , 1985; , 2012).    .        .  ,       200 ,        ,     .       ,  Chrysosplenium filipes, Asplenium sajanense, Senecio porphyranthus, Veronica sajanensis, Aconitum pascoi   .

       ,     ,     ,      ,  .         .         , ,      ,        .              .    .            , ,          ,              - ,              .

 ,      ;  ,     ,     ,       .     ,     ,        .         ,        ,       ,      .        ,    . .  ,      ,      .              .      :          .               - .  ,         ,        ,    ,    .

          ,    ,  . ,  397          54 ,   (Pinus sibirica, Pteridium pinetorum, Rhododendron adamsii  .)    .      , ,  .       -, ,    .

                 ,     .




- 


  ()     (. 1),        ,     ,      ,      ,   .              :   ,       ,    ,              (, ,   ),            .       ,       ,       .






. 1.     

(  Google)




, , 

   -       ,      ,           .          .  ,   2 200  . . .,       :  (2 265  . . .), - (2 318  . . .),  ( 2 400  . . .),  ( 2 700  . . .)  .        2 922  . . . ( ).            :       ,     (. 2).     (    1 5001 900  . . .)   ,       ,   ,         .         .






. 2.        ()



              (    - ),                (, 1961; , 1973; , 1988).     (     (, 1972; , 1975))    ,      (, 1973).        : -       , -      (, 1961).




    ,            ,    .    ,     .              ,    ,      (. 3).          .






. 3.    .      






        .      ,     .       : ,      (, , 1963).   . . , . .   . .  (1986),                ,         1 700 .       .          ( , -, )      (-   .),      -  - ,      .        750 (  )  1 450 ( ) .                   .       ,       250 .      -  - .      ;            600 .




      (, 1952; , 1970; , 1978).  ,   ,    .     - .     -  ,     .    -   -  .      ( 450  . . .),                ,    .    ,     ,      .            .       .




      ,  , -,  , -,             :   (  )   (  ) .     (   )      (. 1).      ,   - ,          (   )           ,       .



 1

     

(, , , 1986)






         ,   ,     ,  ,   ,  -   .   , ,            ( .., 1980; , , , 1986),          Querco-Fagetea Br.-Bl. et Vlieger in Vlieger, 1937 (, 2006).    ,      ,   ,   ,     () ,   ,   ,      .                ( ),                 .

  ,           (,   )     ,         (  -),     (    )   ,    ;        .   ,          ,     -  ,  ,            () .

       ,     ,          ,               1 500 1 700  . . .       ,     ,     , , ,  , .   ,     ,         .          ( )         (, , , 1986).         (   )          1 500  . . .        (, 1985; , 2006).         : , , -,  (   ), -,   .

     .      .      ,          .              .        .

            ,         ,            .             ,   ,      (, , , , ,   .).        .       ,        .

      (, 1976, 1985).     ( , , ,       )    .        .       .          ,        .          .        .            .


  

 - ()  . .  (1978),       ,  , - .     :  - (-),  - (-) (, 1975; , 1976), - (, 1971);          ().      (. 4)    . .  (1957)  . .  (1976).  ,  , .               .     4  5 ,  ,      (, 1974).        :  - (-)   , , ;  - (-)   , , 3; -   6, 5,  4,  2;      4,  2.






. 4.    : 4     ; 5     ; 6     ; 2    ,    ; 3   -   ;       ;       ;         ;         ;         






     



 

        ,    200 ,     2332     .    613 , 128 , 8   6 .

        :   95,8 %   , 94,8 %  , 84,4 %  .        ,   .        ,     .         ,     .      128   .     58 %    .    ,      ,      - .             (61 %)   (60 %),           ;  ,    (56 %),       (6),    ,            .

        (Asteraceae, Poaceae, Fabaceae, Cyperaceae)   ,          (, 1972).  ,    Fabaceae-,         (- - ) Cyperaceae- (, 2011);   Cyperaceae-     (, 1971),     (, , 1984),       (, 2008).            Fabaceae-,     .  ,      - Fabaceae- (, 2000),           ,    .     ,    Cyperaceae- (-)  .       Ranunculaceae  Rosaceae.   ,  ,  Brassicaceae, Caryophyllaceae, Scrophulariaceae  Lamiaceae.                ,      .   Ranunculaceae, ,     ,        .     Caryophyllaceae  Scrophulariaceae   Brassicaceae      ,  , Brassicaceae  Lamiaceae   - .

      Carex.    Artemisia, Potentilla, Salix, Astragalus, Oxytropis, Poa, Viola, Allium.           ,   , ,  ,   . -         Asteraceae, Poaceae, Cyperaceae,  Carex, Salix,   Fabaceae, Brassicaceae, Artemisia, Allium, Astragalus, Oxytropis.      ,         (  Polypodiophyta, Lycopodiophyta, Ranunculaceae, Scrophulariaceae)    (Polygonaceae, Viola, Artemisia, Saussurea), - (Fabaceae, Chenopodiaceae, Allium, Astragalus, Oxytropis),  (Caryophyllaceae, Saxifragaceae, Carex, Salix, Pedicularis) .     .  ,  . .  (1976),  +0,13403,     .

      :           -   ;             .

       89 %.       .          (97 %),  (95 %),  (95 %)       (96 %),      (84 %)    (88 %).            ,  ,   ,        ,     .






. 5.   ( )        ,       (, 1976)     .  : Eniss   ; ESib   ; WSib   ; MAs   ; Cauc  ; Eur   ; FE   ; 6    ;   ;   ;       ;       ;    ;     ; 4      ; 5      ;    ;   .   :   ;   ;   ;   ;   ;   -;   ;   ;   ;   -;   ;   . : Al  ; SAl  ; Taig  ; Cher  ; STai  -; FSt  ; Ste  



               (. 5).        . ,   ,    - ,     - , ;     ,     (6),     ()             .            . . , . .   . .  (1998).        (, ,     );       ,        .          ,      6       ,    .      6            .

 ,      ,      (  )    - ,          (-) .


 

   ()   - ,  24 .             ,      .         ,  52 %.  ,     ,     ,  46 %. -  (  )  20,8 %.     . .  (1976)    .

      ,       ,   ( 1519 %)  -,     23 % .        :   1519 %   ,  6 (25 %);   1020 %;   2,6  8,8 %;   85 %; -  2,57,8 %; -  0,10,8 %;     ,     1020 %.         (70 %).          ,      (35 %)   (49 %).         .               .           ,    34            .   (   )        ,     .

   ,  - ,     .       .




               .          .          ,       - .    43   (. 6).  -     ,          :      ( 12 %).      -.      ,  ,         .         ,     .       (2,6 %),  (3,8 %)   (4,1 %) .       (7 %),          10 %.     (36,5 %)   (34,9 %) ,  (30,3 %).       (27,6 %),  (24,3 %),  (22,3 %);     ,  ,  ,  ,   (1419 %).


 

       .   ,           (  )  ,    ( ),     .






. 6.  ()     :

     ;          .  



         ,             - .            : Brachypodium sylvaticum, Camptosorus sibiricus, Veronica officinalis, Circaea caulescens, Asplenium trichomanes, Dryopteris cristata, Viola dactyloides, V. sachalinensis, Waldsteinia tanzybeica, Rumex sylvestris, Epilobium fastigiato-ramosum, Elymus pendulinus.       -     ,    . .  (1941).       ,   (  ),     ,        ,  78 %     .

      ,             (, 1998).      ( ),    ,          .  : Betula tortuosa, Phyllodoce coerulea, Poa glauca, Carex mollissima  . : Hedysarum minussinense, Oxytropis ammophila, Oxytropis bracteata, Oxytropis includens, Scrophularia multicaulis  .; - : Androsace dasyphylla, Artemisia dolosa, Astragalus macropterus, Dracocephalum foetidum, Halogeton glomeratus, Kalidium foliatum, Oxytropis leptophylla, Oxytropis tragacanthoides, Tulipa heteropetala  .

            ,    ,           ,  .    , ,       .


- 

      - ,   19- ,    ,    ,      .  -       - () .               ( , ,     . .).  ()            - ,       ,   .          (38 %).    (11 %).     49 %.    ,        . ,           ;             ,   ,        .       (, , 1984)        .

 ()    ,    .        ,     .     - ()      ()   ,    . -     ,        .      .        ,     ,      : 12 %.

          ( 16 %).        ( 24 %   ).

     -      .       : ,  ,   .

    (-, )   -    :   ,   ,     ,        .             ,    .       .        - - .        ,   ,    .


 

  ,  ,         .          (  )  ()  (35 %).         ,    ,      ,       4045 %.    () (19 %),  () (15 %)  ,  .  ()       .       19 %.    ,      ,  .    (   )     4 % (6).  ()  12 %  .         ,          . ,         ,   ,     ,       ().     3,3 %.


 

    ,         .      -, .           (, 1968; , 1976; , 1993  .).       ( () +  ())  71 %.        .  ()    ()   7 %  .  ()   4 % ,          :  2,6  6 % .            .  ()  12 % .          :  6  13 %.

       -       .            -  .     ,    ,       20 %        .          ,     ,    .


 

           :   ( 10 %)  .    .      1316 %.       :        2   ( 30 %),   ,        ,    .  , ,        .                .

                    ,      ,     .            .                    (, , 1991).




  


   ,  ,           ,      , ,         .             ( , 1986; 1987,; 1988;1990; 1991; 1993; 1994  .)   18    (. 2).      :         .        ( )    . ,            230,   10 %    .

            , ,   ;    .         :         .      ,     (2740 %   ),  (2231 %),  (2027 %),  (1722 %);     (1317 %), ,   (1117 %),  (1017 %)      (913 %).       (710 %), ,     (59 %),    (610 %);   ,   (34 %).


 

       .    397   ,     253  (64 %),    54 (14 %)   .         . ,    (. 4)      80 %,       5 (78 %),  (79 %)   (79,9 %); ,      1822 %;      (5,   )    4   .       (230)  ,      (112);     ,   ,     (51),       (28).     . 4.            (313 ),    208 (67 %)     38 (12 %).             .



 2

         






             90 %       26 %   .          (8284 %).           (39 %),         (46).           (   3050 %      ):        (        78   ).

               ( 200 ),  20       .           (99 %),     ( 90 %)  , ,    .   ,    ,     (58 %    );          .          (      1,8),  (1,4),  (2,4),   (2,7),   (2,9).      (5,6),   (8,8)    (24).        Pteridium pinetorum, Pinus sibirica, Ribes atropurpureum (   ), Vaccinium myrtillus, Vaccinium uliginosum, Vaccinium vitis-idaea  .   ,  ()  Typha latifolia, Sorbus sibirica, Heracleum dissectum, Equisetum arvense   .          Pteridium pinetorum ssp. sajanense, Aegopodium podagraria subsp. nadeshdae, Allium obliquum, Allium nutans, Rosa oxyacantha  .


 

     .     ,    (    ), ,  ,      ,   .     (, )    ,       ,     .

        4   (3 743 000 ),      265 .  (, 2004).        :   1 144 ,    552   , . .   ,  616     ,     299 .    ,  . .  (1970),   ,    510   .

   ,      ,  Allium schoenoprasum, Heracleum dissectum, Bistorta officinalis, Chamaenerion angustifolium, Saussurea parviflora, Salix bebbiana, Angelica decurrens, Polemonium caeruleum, Aconogonon alpinum, Aster alpinus, Rubus chamaemorus   .

          (773 );             .       ,     .      .        5060 %,   5075 %,   2550 %.           (552 ),      (536 )   (513 ) ;       (337),   (270), , ,    (200250 ).         .


 

            (),      .      1 207   ,   52 %      .     (57 %)   .          (807),      (773);      5 (693), 4 (640),  (637).      , , ,   6 (531578 ),       (454) (     . 4).

         .    :          7388 %.         .         841 .       .             (642  595 ),        .   300   ,    ;  200  300    , , , ,  ;  200     , , ,  ;       ( 100 ).           (Festuca pratensis, Bromopsis inermis, Calamagrostis langsdorffii  .),  (Medicago falcata, Medicago sativa, Trifolium pratense, Vicia cracca  .),  (Scirpus sylvaticus, Carex duriuscula, Carex macroura  .);      , ,   .


 

        :  ,   ,  .       ,   ,       ,   .      ,       ,          (1968, 1991, 2008).      168,         (  ).       (117), 5 (108)   (104);      (60)   (61) (     . 4).

         134.                     15 .       (88)   (80) .      (65),   (54),  (46),   (46),  (45),     ( 39),  (37).        (2 )     (9).      Urtica dioica, Equisetum arvense, Sanguisorba officinalis, Rosa acicularis, Rubus idaeus  .;    Juniperus sabina, Ephedra equisetina, Arctostaphylos uva-ursi, Helichrysum arenarium  .


 

     1 176      ,     .     (438)   (368) ;      (178 );    (14 ),   (27)  - (55).

   (. 4)        (768 ),   (619),  (537), 5 (546),  (512)  4 (502) (     . 5).  -                .    (2646 %),         () ;       ,       - ,  -  (2834 %)  5 %      . ,         ,      (1517 %).       - ;       ,        ,         (5,7 %).             (4 %)      (  )      .         - :        (7 %).        0,51,6 %, . .  .

 ,       (   ),      .   ,   ,   .       ,   587 ,       .     : Aquilegia glandulosa, Anemone sylvestris, Delphinium elatum, Paeonia anomala, Trollius vitalii, Erythronium sajanense  . (); Atragene sibirica, Calystegia sepium  . (); Asparagus officinalis, Aegopodium podagraria L. subsp. nadeshdae, Dryopteris expansa  . (-); Agrostis stolonifera, Poa annua  . (); Berberis sibirica, Betula rotundifolia, Cotoneaster uniflorus, Tilia nasczokinii  . (  ); Allium bellulum, Aleuritopteris argentea, Chrysosplenium filipes, Dentaria sibirica, Orostachys spinosa  . ( ), . 7.






. 7.   (Aquilegia glandulosa):

     (14   );          ( )




    

                ,    ,       .         ,      ,     .

1.   .      .           .                    .        (  ) (, 1989),   -, ,  .         .

2.    .     ,  ,      , , ,    .       ,         ,         ,   , ,  .

3.      .                   (, , 1991; , 1975; , 1977; , , , 2010).      ,       ,  .

4.       .       ,    .    , ,  (, 1985; , , , 1983  .).       Abies sibirica, Picea obovata, Pinus sibirica, Pinus sylvestris, Larix sibirica, Betula platyphylla, Betula pendula  .           ,     ( , ,  ,    .)         ,   .

5.      .              .       ,          ,       .  ,    ,     .        ,  , , , ,  ,   .          (, , 2006; , 2009; , , 2012; , , , , 2013). ,    ,          ,       .

     ,  Aquilegia glandulosa (. 7), Doronicum altaicum, Trollius vitalii (. 6),   Cypripedium  Dactylorhiza, Gentiana grandiflora, Viola altaica, Dracocephalum grandiflorum, Dracocephalum stellerianum, Pedicularis compacta, Euphorbia lutescens, Hemerocallis minor, Tulipa uniflora, Rosa, Spiraea, Geranium krylovii, Euphorbia sajanensis, Rhododendron aureum, Rhododendron ledebourii, Erythronium sajanense (. 8)  .           , ,    .,          .         , , ,  ,    .  ,     ,     ,      ,    ,   , ,  .      ()     .


 :       

      42  :   25;   4;   12;   1.   27     (64 %),          (Euphorbia ambukensis, Euphorbia kirimzjulica, Poa krasnoborovii, Lilium pilosiusculum var. vinosifolium).       .      8  (, , ),   4,   14,   40,           30,    4,   25,    1.






. 8.   (Erythronium sajanense):      ;     ,    20     10   ;       .        




  

                 .      Pinus sibirica, Rhaponticum carthamoides, Rhodiola rosea, Cypripedium macranthon, C.calceolus, Hemerocallis minor.           : Cirsium setosum, Sonchus arvensis, Galeopsis bifida, Arctium tomentosum, Urtica dioica  .    ,     ,        .   34        (59 %);   ,   ,     (15 %).      259 ,      , 59      , 117      .




     



       ,    ,    ,   .      ,    ,    . .  (1957, 1959, 1961, 1963, 1965, 1967)     (19601983),   (19872003) . .  (1958, 1976), . .  (1965), . .  (2006), . .  (1992, 2012), . .  (2008, 2012).          (, , 1988; , , , 2010; , , 1992; , 1989, ; 1990; 1991, ; 1992; 1993; 1994; 2006; 2010; .).

           -   .      (, , , , ),          .     . .  (1995),     (2012),        ( )   www.plantarium.ru,     www.ipni.org  www.tropicos.

           (:).   : 6      ;     ;     ;       ;       ;    ;        ,  -      ; 4      ; 5      ;     ;     ;      (.  . 4).

    (. ):    ,   ,   -,   ,   -,   ,   .

: - ();  ();  ();  ();  ( ); - ();  (); - (); - ();  ();  (); - (); - ();  (); - (); - ();  ();  ();  (); - ();  (); - ();  ();  ().

-    (-):  ();  ();  ();   ();   ();  - ();   ();   ();   ();  (); - (); - ();  ();  ();  (); - ();  (); - (); - ().

 :  ();  ( );  ();  ();  ();  ( );  ();  ();  ();  ();  ( );  ( );  ();  ();  ( );  ();  ();  ();  ().

:  ();  ();  ();  ();  ();  ();  ().

     2n = ,         ,   ,        2n = ,             2n = ?. ,    ,      .

 :  ()  ,        ,     ;  ()  ,            ,  ,     ;  ()   (   ,     ),    ,  , ,     ,    ;  () ,    ,       ;  ( )  ,    ,  ,  ;  ()  ,    (13) .

  .  ();   ();   ();   ();  ();   (-);   ();   ();   ();   (); -  ();   ();  ();   ();  ,   ();   ();   ().

,  


,           ; 


  ,   .




 EQUISETOPHYTA



 Equisetaceae

Equisetum arvense L. : , , , , 5, 4, 6, , , , , , . . : , , , , . : . -: .  : . : . 2n = 216.   2n = ?  : .   : , , , , -, , , , , .

Equisetum fluviatile L. : , , , 5, 4, 6, , , , , , . . : , , , , . : . -: .  : . : . 2n = 216.   2n = ?  : .   : , , , .

Equisetum hyemale L. : , , 5, 4, 6, , , , , , . . : , , , , . : . -: .  : . : . 2n = 216.   2n = ?  : .   : , , , , .

Equisetum palustre L. : , , , , 5, 4, 6, , , , , , . . : , , , , , . : . -: .  : . : . 2n = 216.   2n = ?  : .   : , , .

Equisetum pratense Ehrh. : , , , , 5, 4, 6, , , , , , . . : , , , , ,  . : . -: .  : . : . 2n = 216.   2n = ?  : .   : , , , , , -, , , , .

Equisetum scirpoides Michx. : , , , , 5, 4, 6, , , , , , . . : , , , , . : . -: .  : . : . 2n = 216.   2n = ?  : .   : , , , , .

Equisetum sylvaticum L. : , , 5, 4, 6, , , , , , . . : , , , , . : . -: .  : . : . 2n = 216.   2n = ?  : .   : , , , , , , .

Equisetum variegatum Schleich. ex Weber & D. Mohr. : , 6, , , , , . . : , . : . -: .  : . : . 2n = 216.   2n = ?  : .   : , , .




 LYCOPODIOPHYTA



 Lycopodiaceae

Lycopodium annotinum L. : , , , 5, 4, 6, , , , , , . . : , , . : . -: .  : . : . 2n = 68.   2n = ?  : .   : , , , .

Lycopodium clavatum L. : , , , 6, , , , , . . : , , . : . -: .  : . : . 2n = 68.   2n = ?  : .   : , , , , .

Lycopodium dubium Zoega. : , , 6, , , , . . :  . : . -: .  : . : . 2n = 68.   2n = ?  : .   : , .

Lycopodium lagopus (Laest.) Zinserl. ex Kuzen. : 6, , , , . . : , , . : . -: .  : . : . 2n = ?   2n = ?  : .   : , .

Diphasiastrum alpinum (L.) Holub. : , , , 6, , , , . . :  . : . -: .  : . : . 2n = 46 48 50.   2n = ?  : .   : , , .

Diphasiastrum complanatum (L.) Holub. : , , , 5, 4, 6, , , , , , . . : , , , . : . -: .  : . : . 2n = 46.   2n = ?  : .   : , , , .

Diphasiastrum complanatum ssp. hastulatum (Sipl.) Ivanenko et Tzvel. : , . . : ,  . : . -: .  : . : . 2n = ?   2n = ?  : .   : , .


 Huperziaceae

Huperzia appressa (Desv.) . Lve & D. Lve. : , , , . . : ,  . : . -: .  : . : . 2n = ?   2n = ?  : .   : , .

Huperzia selago (L.) Bernh. ex Schrank & Mart. : , , 5, 6, , , , , . . : , , , . : . -: .  : . : . 2n = 


90, 264.   2n = ?  : .   : , , .


 Selaginellaceae

Selaginella borealis (Kaulf.) Rupr. : , , , , , , , . . : . : . -: .  : . : . 2n = ?   2n = ?  : .   : .

Selaginella sajanensis Stepanov & Sonnikova. : , , . . : , , . : . -: .  : . : . 2n = ?   2n = ?  :  .   : .

Selaginella sanguinolenta (L.) Spring. : , , , , , , , . . : , . : . -: .  : . : . 2n = ?   2n = ?  : .   : .

Selaginella selaginoides (L.) P. Beauv. ex Schrank & Mart. : , , , . . : , , . : . -: .  : . : . 2n = 18.   2n = ?  : .   : , .


 Isoetaceae

Isoetes lacustris L. : . . : , , . : . -: .  : . : . 2n = 110.   2n = ?  :  .   : .

Isoetes setacea Durieu. : . . : , , . : . -: .  : . : . 2n = 110.   2n = ?  :  .   : .




 POLYPODIOPHYTA



 Ophioglossaceae

Ophioglossum vulgatum L. : , . . : . : . -: .  : . : . 2n = 480-1140.   2n = ?  :  .   : , .


 Botrychiaceae

Botrychium anthemodes C. Presl. : , 5, 4, 6, , , , . . : , . : . -: .  : . : . 2n = 184.   2n = ?  : .   : , , .

Botrychium boreale Milde. : . . : , . : . -: .  : . : . 2n = 90.   2n = ?  :  .   : , .

Botrychium lanceolatum (S.G. Gmel.) Angstr. : 6. . : . : . -: .  : . : . 2n = 90.   2n = ?  :  .   : , , .

Botrychium lunaria (L.) Sw. : , , , 5, 4, 6, , , , , . . : , , , , . : . -: .  : . : . 2n = 90, 96.   2n = ?  : .   : , , , , , , .

Botrychium multifidum (S.G. Gmel.) Rupr. : 6, , , . . : , , . : . -: .  : . : . 2n = 90.   2n = ?  : .   : , .

Botrychium robustum (Rupr.) Underw. : . . : , . : . -: .  : . : . 2n 




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/nikolay-stepanov-2/sosudistye-rasteniya-prieniseyskih-sayan/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .


