  -.  
  


  
          -   - ,       .          -,     - .      -,      .      -      ,         ,   .               .    ,     .





..

  -

 




* * *

:

..,   , ,     . ..

..,   ,   ,  ,  



 -, 2015







 -  -                  , ,  .  -  -.      -   ,        .        -,  ,    - .

     ,       () , -     .       ,             (therapeutic art, art as therapy).         ,       ,     /        , .           -.

    -   ,              , ,    .        ,                .            (  )  -,      .         -      ,   ,     /,       ,  .   ,           .         -   .

   -        -   .   ,   ,        ,    ,  .   ,     -           ,      .     ,     ,           -    ,         .

    -,      .       - ,           -,       - ,      .




 1. -    





1.1. -: ,    





1.1.1.   -?


   , -        (creative arts therapies),    ,   , -   .      /   - ,        ,       ,  , ,      . ,  ,         -,  , -   .

           (,   )   ,       (    expressive arts therapies).              ,        -       ,  , , ,  ,      -,      .

   (,    )          ,     (  ) ,         .          (   )   , , ,  ( ,      nursing)           ,    ,         .

  ,     ,         .       ,               (, ,   .)        -      .

  ,              -,   -, , , ,      ,       .            ,        (,  ,      -).

    -              .    - , -       - ,    /  ,     .          ,      ,          ,         .

   - , -            -  ,     ,     ,  ,     .           ,         ,         ,       ,   (ATA, 2003, p. 3).

       -:      ,     ,    - (BAAT, 1989), -             .  -,        ,      ,  -       . -      ,    ,       /   ,            . -        /   -     (BAAT, 1989, p. 2).

 ,    ,    -  ,    .          ,     -                 .




1.1.2.  -


        .      ,             ,     .           ,    ,    .        ,    , -     ,  ,    , ,   ,  ,    XX .   -    -     XX.      ,    ,       ,  .       ,    XX.          .      :



   ,           ,     ;

 ,                  ,       ;

             ,     ,      ,  .



    -      ., . (), ., ., ., . ()  . ,  ,  ,        -          .        (1945)          .

  1946.,      ,   , ,            .  , ,   ,      .       60  ,    ,      .

  1930- ,               .  (. ).          ,       .            .           -     .      ,   1960-       - .

         -     .               ,                      ,   ,  ., ., ., ., ., .         ,     .

       ,      ,         ,     ,          .     -        , -     ,              .

   -   ,  ,      (therapeutic art),     (art as therapy),   (healing art)          -.      -               ,     , ,  ,    / .

 -   -   .    ,          , ,        .                  ,    ,     .

    -             ,     .   ,  ,   ,       ,      ,        (  ).

    ,          19401960-   .    - -.                      (Naumburg, 1947).   ,             ,      ,         .          -.  1950-       -             -.

  ,     XX.,    ,     ,  ,              -.       ,    - (.),  (.), - (.)         -         .

      -    XX.         .       , -             (., ., ., .  .).

      -,       /     ,   ,    -.  ,    ,  ,  , -  ,  ,  ,       ,     (  , ,      ).  ,      -,  . (), . (), . (), . (), ., . (), . (), ., ., . ().

                 .         ,          , ..          (., ., .).       -  -     (., ., ., ., .).       1959.       (       SIPE),          .

-          ,        ,   1983.    .   -     ,    ,  , ,    ,       ,     () .            ,           ,  - ,       ,  . (Andreoli, 1999; Kopytin, 2008; Thoma shoff, Sartorius, 2004; Thomashoff, Kopytin, Sukhanova, 2009).

     -   ,       ,   .                -, -                  .       ,          ,     ,    (  , ,          1970- )  .

      -,     ()   ,  ,   ,     .  19701980-            - .                     .     (  ., 19821984),     -.

 1980-             () (, 1989, 2006).             ,     (   ),             .

   ,       ..     ,                       -.          (, 2005).

 1990-       -    (, 2004; , 1999, 2001, 2002, 2010, 2011; , 1992).    -       ,         ,   , , , ,      ,  .

,  -     -,       ,  ,    ,      ,  ,       .          ,      -                 .

      ,   -         :



1.    -.

2.    -.

3.    -.



    -     ,    .     -        XX.   1960- .    ,                     ,  ,           ,    .                  -.           ,   -   ,    - .     -   .  ,    ,    ,  .   - .

    -  19601980- .                   -,   ,  ,       .       ,      ,       ,         ,       -  .

 1964.     -     ,      .  1969.    - .         - ,         .         -     ,    .       ,   -     .

    -     1980-   :



   -,    -   , , ,     ;

 -   ,        ;

         -,  -    ,    -;

     ,     -     ;

   - ,     ;

      ,   ,    -  (evidence-based practice);

   - ,    ;

 - ,    -,     -   ;

      -  ( ,      .);

    -, ,     ,    ,  , , .



 19801990-       -     (  1981.,   1987.,   1989.,   1996.,    1997.,   1997.,   1999.).   - . 19902000-        -     .   -         ,  .




1.1.3. - 


      ,   , -    .        , ,           ,    .         . -       ,     ,  ,     ,     ..          .

-        ,   , , ,         - ,   ..,         . -            ,  ,   ,    .

 , , -      ,       ,                     , ,    . -       ,     .

  -               .                .              ,  , ,  ,   ,                    .

  -        ,              : ,    -  ,      (),            .

 -             .          ,        ,       .                      ,       ,         ,     .

         .             ,        ,            ,   , ,     (strength-based intervention models).     -      ,       .

-      ,    .          ,          .      ,     -, :



      ;

,   ,      ,     ;

  ,    ;

            ;

, , ,   ,     ;

     ;

     ;

     ..



    -    :



 ,    -        , ,  ;

 ,    ,    ,   ,  , -  .;

     ,          , ,   ,  ,         ,    ,   ,   ,      ;

    , ,   ..



   -           2011.    - (Elkins, Deaver, 2013).    567 ,  10,3%      - .

          -, ..,           .     ,  36 ,    ( 20%) :



     (42%),

   (29%),

  (23%).



   ( 10  20%)      , :



   (18%),

   (17%),

 (16%),

  (14%),

  (15%),

  /  (11%),

   (11%).



,        .

       ( 5  10%)   , :



    (8%),

   (7%),

     (7%),

   (7%),

      (6%),

 (5%).



 , ,    ,            ,      -.   , ,   ,      ,    -.                -.

  -          . ,         ,    ,  , ,    :



,      12%,

   (outpatient mental health clinic)  11%,

     10%,

    (community mental health center)  8%,

       6%,

  (day treatment center)  6%,

   4%,

       4%,

       2%,

        4%,

     1%.



    ,     -,         ,  :



 -    6%,

,   (community agency)  4%,

    4%,

    1%,

        1%,

    1%,

    1%.



    -           .  ,   ,      ,  :



     ,               ;

            ,        (        );

     ,    ;

 -   ,          ,         ,   ,    .



 () -                    .     -     ,    (        ),  ,  , , .      - :



1.-  - ,       ( ,  -,     ,        ,        ,    -, -  - ) (.:    , 2012).

2.       ()          () ,           .

3.     ,    ,  - - ,   ,    .

4.     ,    ,       ,         .

5.    - ,           .

6.     :       -,      -,    .

7.     ,      -  ,   ,   ,        (  ).

8. -    -        .



     - ,     ,         (, 2009;  , 2006)        , :



       ,  ,   -     ;

       ,    ()  ,  ,      ,      ;

        , ,        - ,       ,     (, 2009).



     -     ,  ,           -          .  -  - ,    :



1.       ,        (, ,    -     ).

2.    ,          .

3.      .

4.              (), ,           .

5.       ()         .

6. -    ,    ,     .

7.     ,     ,      ,             ,  ,  .

8.                 - ,        ,      (         -             ,        ).

9.       ,     ,      ().

      -    ,  ,  ,  , ,    ,  ,  ,  ,  .       -          ,  (  ,  ,   ..),  , ,  ,  ,   ,      .

  -     ,               ,       ,     .          ,     .




1.2.  -  - 


    -  ,         .  -      -,    .  -    ,    -         .      ,                  .            ,        (  ,  ,    )       .

  -   ,                     ,       .        ,   ,          ( -, , -, , ,   ).

    ,     () , -     .    (therapeutic art, art as therapy),  ,         .       .               .

-               .   -               ( )          ,   .     -:



1. - / - -, ..   ,                   -    .

2. -       ,           ,      ,              .

3. -, ,         ,     ,        .



     -     -   ,              , ,    .        ,                .         -    . ,   ,      -,   . ,               - , ,      (   )    -      -.

-     - (  ,    ),     ,     -     ()   (  )    .        ,        () , ,   -.          /  .

    - ( ,   )           . -        ,       .   ,      -    ,   /        ,  -       .   ,       -   ,      -    -.

 ,   -      ,         -.      (, ),  -       ,         ,    -,  .    ,    ,     -     -,        -,       .                 -  ,        ,          - .




1.3.   -  - 





1.3.1.   -


         -   .         -     .   ,  -             -  (, ),  -    () -.

    -   , ,   -,           ,    , , ,  . ,      - ,   - (Elkins, Deaver, 2013),             :



      -   45%,

        10%,

     (counselor, clinical or mental health)  10%,

  5%,

 /  4,5%,

  2%,

/   4%,

     21%.



      - ,          ,      ,      , ,  (),       .    -        ,   ,   (,    ,      -).

  ,  -      ,         ,     ,     -         . ,             -,        ,  ( ,   ), ,    . ,                ,      ,   -   .

   - -          :



-,     ,       -;

 () ,     -;

    (,    ,   ,    .),       -.



-  ,         -,   -.       -   ,      -   ,   -.  -     ,            ,             ,  ,      -,  , ,  ,   .

 ,      -   ,    (, )       -,              .            ,     ,      -.

,   -, -  :



      ,     ( ,  )     (  ,    );

    - ,    ,       , ,     ,     (   ,   ,   ,    .);

      -,     ,    -   ,    ,      ;

    .



      ,  -,    .     -,  ,                            ,       -.

           ,     ,  ,  ,    ,              .     -         - .  ,          ,  ,     .

 ,     -     -,            .     ,     -.

      ( )            . ,  -       ,     , ,     ( ),      (-,  , ,    ..).  , ,       ,     ,             ,  -.




1.3.2. - 


  ,   -         ,  ,    ,        ,        ,       .  -      .         ,  , ,   ,   .   ,       - ,       ,      .  ,          -         .

 ,  -   ,   - ,      .  ()      (, ,   - )            . ,  -          ,       ,    ,     .

  -    .  ,           ,       ,    .      ,          .       ,    , ,     .

       -         ,                   .   ,     ,        .

   - ,   ,         .      ,                .            ,        .    .             ,          -    .      -    .

  ,  -     ,            (, )     ,   ,        ,      .

  ,    -     . ,                    .        -  (European Consortium of Arts Therapies Education).       (ECArTE, 1999, b, 2000):



  -    ;

          ;

   ,     -,  ,    ;

     -       ;

                  - ;

       ;

           ;

      ;

  ,      ,     (ECArTE 1999, p. 122).



    ,   -             ,   2000-   -            -.  2004.    ,   ,        2002. (-    ),    ECArTE.               -.           :



    -   ;

   - ,          ;

        -;

    ;

   -    (, , , , )      ;

-           ;  - ,    ;

-    (     ,     ,   ,     );

-      ( ,       ,  ,       .);

   -,   - ;

     -;

     (, , , , ,   ..);

   ,          .



       .

 ,   ,    -    ,        ,    -     .         - .   -               ,         ,      ,       ,    ,        .

     - ,      ,    -      .    , ,        -   ,    ,  .     -      ,     ,     ,  ,    -,    .      80100%     -.

  -            ( ).   ,    ,  ,       ,          ,     ,       .     , ,  , ,    -     ,   -      ,   .

    ,   -       -, , .       -        (  ,      ,   ),     -.  ,      -   ,  , , ,    .           ,       .       -   ,     .           ,        /    .

          -    ,      ,     ,    .           -        , ,   -,    ,   .    -   ,       ,    -   ,        .




 2.  - 





2.1. -   


 -                   ,      ,    .              , :



     ,       ,                 (Adamson, 1984; Hill, 1945; Kramer, 1958, 1971; Lydiatt, 1971);

  -        (Dewey, 1934; Petrie, 1946).



  - -                  ( ), , , .     - -        ,  . (Allen, 1992), . (McNiff, 1995), . (Moon, 2002), A. (Robbins, 1987).

   - -                   ,            . -       ,      ..,    (Champernowne, 1963; Kris, 1952; Milner, 1950; Naumburg, 1947, 1966),   (-)  (Dalley, 1993; McNeilly, 1987; Waller, 1993).         , ,    ,         -.

  19601970-     -         , - , -, ,        .     -     ,    .  -          ,   - .

   -    ,    (, , -,     .),  ,      ,          . -      ,        , , ,       , ,    () ,      .

      -    ,           ,     ,   , , -    .            , ,  ,        ,          .  -           -, , , /   ,          .          ,   ,       .

-       ,     - ,           ,    ,     .        ,         , ,    ,   ,    ,  ,   ,  ,         .           ,                 , , /.

 -   ,   ,    ( )     ,        .           -            :



1.  ,              ,     ,        ,         .  ,  ,     (, )      ,     , -   ,      ,     .

2. (, ), -    ,     .        ,  ,             (  ) .          (, , , )     ,    .                    ,   .

3. - ,       ,    ,       ,     (      ,  ,    ..) -   .




2.2. - () -



  -         -   .     -,   ,    . ,        -:      ,     ,    - (BAAT, 1989), ,  -   ,   ,         .  -,        ,     ,  -         -            (BAAT, 1989, p. 2).

            -     ,       ,       .




2.2.1.      


         -             .                  .  - - (-) . ,  -    ,       ,    ,       ,    -     ,    ,  ,    ,          .            ,         (Naumburg, 1958, p. 511).

          ,       .  ,         ,  ,  ,   ,        .      ,          ,             .    ,      ,     .      ,            ,  , ,      .        ,           .              .

            (Jung, 1970, 1980),        .           ,             .  ,           ,              ,   .    ,         ,       ,       .

                     - .: ,  ,  ,           ,               ,      -  .                        (Champernowne, 1963, p. 97).

  ,         ,     ,  . (1975), . (1967).         ,                .             .               .                     .  ,                    ,     (Kris. 1975, p. 262)

          ,       .          ,        ,   ,      .

               (., .  .).         ,        .     ,     ,              ,      .         ߓ  (1968) ,       .             ,    .  ,         ,            (Klein, 1968, p. 238).

     (1988).           .                ,       ߻.              ,          .   ,   ,    ,               ,     , ,  .

 ,      ,         .          -   ,      ,  ,  (Kramer, 1958, 1971, 1979).      ,  ,                        .      ,                ,       ,    ,  .

        ,             .

 ,                    .         ,             .                     .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/aleksandr-kopytin/sovremennaya-klinicheskaya-art-terapiya-uchebnoe-posobie/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .


