    : ,   (   )  1700-2019 .
. . 

  

 . 

  


 !
 ,   36 ,       ,           .          (   )     ,   ,           .         ,          ,  ,        ().    ,    .





.. , .. , .. , .. 

    : ,   (   )  17002019



 .. , .. , .. , .. 


* * *


   ,   .

 

  , !

 









                   .   ,        ,     ,   1960    [1 -                   (. .).].         ,      ,   ,    .                .    .

   :              ,       .       .    .. ,   ,   1824 :         :      ,       ,   ,         ,    ,     ,       .

       ,   ϸ    VIII     ,  - ..      ,     .   IՖ                 .           , ,     -  18771878 ,           . ,     ,         ,        ,   .

     . ,   1918 ,         ,     , ,   ,       .

                     . , ,     .                    .            ,        .

            ..    -  19391940 ,   ,     .       .              -   ,          19421943     .

   1960                       .        ,   ,       .

                    .    70%     -   .

         ,        .              ,       ,     ,    .

,         1920-1930-        ,      ,       .    ,    ,         ,          .              ,      ,       .    ,      ,   ;   ,     ;         .             .            ,     , ,    .                ,      ,   .   ,           .

         ,        .    ,   ,          .

            ,            .       ,   ,  , -, ,    ,      ,  ,  ,  .                      .   -           ,       .

             .

       ,    1511 .        -.

     ,         ,         .     1552    ,       ,  .  1679        .

 ,  ,  ,  -,    .       ,   ,     , , ,   .     (),  ,  ,    .

,   ,      ,     ,     .           ,    .

 -      . -      :    ,     ,   . -   ,           .

   -      ,    ,     ,          .

  1905     - ().       ,          .     -           -.       .    -            ,        .            ,       .        ,        ,    , .              ,       ,        .

 -,             1924     1936 ,           ,     1918 .

        .       ,          ,    ,       .                 .                   ,       .

     1942      1991    ,     .  1991           .      1992 ,          ,              .  1997                     .    2012               .  2016            ,     .

18  1942                  ,               .  1946       .

            ,   1950 ,       ,    .    ,                   ;    .         .     -       ,  -        ,       .       ,      ,    .         ,         .                  ,       .

      ,                - ,     .

 1961                             .      1991 .

               .                   ,    ,    ,    .

                   VIII ,     .   ,       ,   -  -    ,     .

             ,            .      ,               .     .       -      ,       .

                   ,  ,      ,         ,      .

                       ,    -   ,           .        ,  ,  ,      XX      ,     100  ,  .         ,       .

            ,       ,    ,         ,    ,            .

  ,  ,              ,   ,    .            .

             ,       .           ,             .              ,    .                       ,               .

            ,   ,     ,         .            .       ,      -        .            ,     ,      ,  .          ,          ,         ,   .

             ,      .

 ,       1382 ,              .  ,    ,     ,         .                 ,        .

      , ,    .    ,    ,            (14771478),  (1482)   (1485).        , , ,  .  , , ,          1514      ,     ,          .

       -  -   .. , ,         ,          .

     ,   , ,     ,           1552, 1555, 1560 ,    ,         ,  1564, 15721575 .

 ,     ,  ,    .     ,    .      .

,   ,        -.    ,          ,       .     .. ,   ,        ,   .     .        .       ..               -   .








    ,       ,     , ,    .     -  ,     ,    ,     .




 I

-      (17001917.)





   (16741711)




 -  







  -,   ,   II,  ,   1674   .  ,   , ,   ,     ,         ,  ,  .  1677           .     (  )    .  , ,     ,    1681            Ը      .          .              Ը      .

 1683          ,       .         ..     ,         ,          (),      .            ,        .

      ,              .  ,   1684  10-   8-  (),     ,   .       ϸ,         ,   ,   ()       . ,  1886 ,          . . ,  (  1689.).               .

   ,   ,    .     .      .  ,    ,                ,            -      .   ,       ,        .      ,        (1692.).  1693          ()  .               (    ).

26  1694   ,      ,        ,           .      (      -     - )         ,   ,    ,     .

  ,           ,               .  ϸ I    ,   .  ,            ,    .        .          ,          ,   ,       .

20  1697  . .        .  ,  ϸ    . . ,     .                   -     (16411704.)[2 -      ,  6-  .],      .  ,                 ,    . ,     ,   XVI .          ̸,   .           .     ,          . .         () , ,    [3 - .  1698       ,  1702    .          .   1706 .].

,     ,    .  27     ,           , 11  1698    .            ,          , ,  2  1698       . .       -    .           .

         ,  , -    ,     .    ,      ,      .    ,      󻠖       ,   .           - ,   ,      1697 [4 -     -   .-.          17321733.].     -,            ,  .     ,    [5 -          . . .    .].

        1699 .           ,  1690  1699             ,       .  1700  ϸ I        10           ,   4000   .       ..      .                    .     .

..       ,  ,   ,  -         . ϸ I           -.

   .   ,   XVII         ,       ( ,       ,     ,   ,  ),       ,     ,    ,     ,  ,    , ,      .          ( 183 )   ( 180 )   100  .           .      ,  ,  ,   ,       .

  1700        , ϸ I          ,       .    ,     ,      ,           .          .       I,  ,  ,   -.       6  , ,    ,     ,       .

19 (30)  1700              .     ,   3  (    )    .. , ..   ..         ,      .       , (    ),     .        2-    400 .        64  .      35  .

     22  (2 ).     ,    .. ,    ,     .  ,       60 000 ,     ,     70 , 5000  ,   .        8  1700 .       145  (   32    )   .            ,          .

 2  20  1700        .     100 .               . 15-      .     .  ,      .  ,    ,  , .

                  XII (8    ,  40 ).          .     .. ,     ..       .        . .     .. .       .          .

            ,       .      ,           .              ,       .   ,       .  6  1700            ,  ,     ,   ;         .       .       [6 -   ,        ,    ()  .]     100   .           .

     ,  .. ,  . 19 (30)  1700           XII.     ,         .      .

,     XII    ,     ,   ,  79  , -  -,           .. .      1710      -          720   .

  1701        [7 - ..      ..           ,      1705   1706.,     .]      ,        ,        .   1702          .               .      ,      10  .            .  ,  ,     .             ( 30  60 ).   XII              , -, ,         ,  -,      ,               ,            .         ,  .       ,             .

  ,           ,    ,     ,  .   , ,   .       ,                .

    I     ,          .  1710     .     ,  . , .   .        .     ,    , ..   . 3 1711    ,  ,                     ,    .




   (16691735)




       







    1 (11)  1669      .           .             .     -           -.       ,  ,     . ,        .

    (1680)   11 .           .        ,        .

 1683            .       .

 1686            :    1687  1689          . . .       ,    ,      .

  1689       ,       .     ,      - .        .. .              :   (1694)[8 -      .],   (1695, 1696.)   .            ,        .     ,    ,       27-      .

   1697       , ϸ       ,  19  1697       ,      .   1698             .      ,   ,        .     ,         , ,    .

 16991700      .         .   ,            .    ,             .

  1701  ..         ,                XII.       - .  I     ,              , ,            .

     17001721    .   - ..            .         ,        .              .

       ( )  1702    ( 1703.)     ,      ,    .          .           .   ,        50 .      9000 ,    .       .    ..  11 (22)    .    ,  , ϸ I :     ,   .       .         ( ), .. -,   ,      

        ,          . .    .    30  (11 ) 1703       .          .    ,  16 (27)  1703    ,   ,    ,    -.         .        -   .        60- ,        .

          .   1704      4500    400 .   . .  (       )       150 ,          ,        (-  ).   1704    9-       ,         ,   6        ,   ,    .           ,     69  70  .          18 000 ,   10 000  . 9 1704       . ,   ,              ,       ,    .

  1704   ()        ,        ,     .

        ,   1704  (   .. )  I                  ,   -, ..      ..         -.

     .   ,              -    (  ).             ,   - .   1705       ,    ,     ,    ,     1706         .

  ,        ,     ,     ,            .    . ,   1706   ,   ,      .                .

           .

    ,   .     ,     (  )[9 -        ,  .     1  (16)  ,        ).],     (, ),   .[10 -       XVIIXIX       ,              ,      .         .]       12  (   3  24  (76,2  152 ),    1/2-  1  (150216 ),    6   9  (96,5  387,8 ).

          (120150 ,     )[11 -       500 .]   1709     .          (),   , ,      5  10 .[12 -                 .]                  .       ,        ,    , ,   ,    .

           ,       (),          .          ,      .

             1706      ..  3-         6-    .  1707     ..  ..            ,           ?-.(152-) ,     .

           ,          .

                .     ,  .  XII       .   1708        ,          .. .       XII     .

 ,    ,     .      .           .        .   ϸ I       , ,  ,       .

          ( )  13. .     30 .          .  28  (9 ) 1708 .            ,    .   ,    .          .        . ,      ,  14 ,   .

                 - . Ÿ         .                  . ,     ..      , ..    ,       .         (219 )  903    1070  ,   286   .

   ..    . ,    27  1709           .

 I      .   5  ,     .   ,       ,        .     . .           .        ,         ,   .     .               9000 ,   120   .      ,       ( ),       .

   (8 )  2        ..    20. , 4  (28       ,   10. ,         ),     .

 3           .  5     .

       ?

		   
		  ,  
		 .  
		    

 ,       ,    I    .     ,             .    XII          .     ,        .

       .  6    I       ,       - ..,    ..   .. ,         . . .      (9 ),      I           ,              .          .

 9     .     ,     ,       .  11    ,    .

  ,    ..       937  , 472 , 62 ,    1500 .       3749 , 3093   589   .           .     27  1709            :

		  ,
		 ,  ,  텻

-          .

            .     ,     27. , 32     .          .

              .. .

        .     .            ,     .         ,      .

         ,  . 4       . 12  . .              .

        .    , 20  1710     .       ,     (1711).        ( ).

  ,  , 3  1711  ϸ I   ..    -,   ..      .        ,    .             .    -            .

 1712     .             ,     ,      .

    ..         (1713).        -,           .

 -        .        -  .           ,            .

     ..     ,  ,   - .  1716            -    - ( ),  ,    .

     ,   -         ,     20-  XVIII      ()       ,            ()    .

     ,       .     , ϸ I        , ,   ,   .       .

 ,    .. ,     ,  ..         ,     .      ,      .    ,                    ,          .

    ,       .          .  ,      23  1720              .      .. ,     .           .

      ()   .        .    ()    ,     .          ,    - .

   ,  1722           .  .. ,      ,           ,    ,  -  ,        .

          ,         XVIII ,       XIX    XX .

        ,             ,    ,  ,   ,      .

          ..    ,       :         .         3-. (76-)   . 1706 .               90      .

            :  , ,   .  ..    ,       ,     ,     .

  , ..       ,       .           ,        .  10  1701         ,       300 .        I 14  1701       ,       (1721.)     .           .

,              .      .           [13 -    -   .]   ,            .     .   ,   1719 ,        .                      养 .   () (., 1709, 1710),     .  (., 1709),    腻 .  (., 1711).       ,                  ,    .

        ,  , ,    .               ,      .

       ,              .  1719                -.

      ,            . 30  1721           .      ,      ,  .. .

  1721           .    I 28  1725         ,             .

                 .     .     ,   57 ,    . .   .. ,       .          .     ,   I,          -.

 ..  19 (30)  1735   .    ,   .  1991               - .. ,      ,        .. .




   (16701729)




  







  (     )   1670   ,         .     18     [14 -    ,   .],      .       ,    ,    .    1689  1698      ,   ,       .

    .    ,           I,      .   ,                    24   .

  1698  .    , , ,      .         .      1700 .      ,     1702   .  1703    ..       ,        - 16 .

 1704      ,       .          .

  1705            ( , )   (150  ).

 1707       XII  ,  .           .

28  1708        ,    .      I   (),  ,        . . ,         .    10.   ,  1000. , 17 ,      .  I      ,     .      ,         . 28  1708  . .    -  .

              .           .   , 6  1709                  .

      ..     .  1707  1712        ,    1712    1712     I              - .       ,      .     -    .    , ,  ,   .          . ,     ,   ,             .      ,         .

     .          (1716). ,   ,      .   ,          .

  17171718  .   ,   .  ( , ).  1719      I    ,   1723      .   -      .        I       ,   ,   . 21  1725      -.

     . ,  1706         ,    .. .    ..       .          .

    - ..  ( 1726.), ,    ,           . 1 1727        ,     - .         .       .        .  -           .

 1727  ..        ,      ,    (17001782)    (17071783).              .            [15 -        .].  ,              .

,  ..         -,            (.. )[16 - -      . . ,  1735.      -,              1704.].

  -   ..     5    ,   1728.     8  1729 .




   (16831768)




     ,     腻







   (        )    ,   ,    .               .         .

  , ,   ,       ,     .          .  ,          ,         .

  9  1683     ,     .    .     ,    ,    1658   ( 1702.     ).          .                   .       ,    , ,      ,         . ,    -   16       ,  ,    .

   16 ,       ,     -    .       (17011714),        ,     - ,    ,                .      ,      ,     (1709).  1712   ,    ,    ,        .     ,      .

          .            .  1716    33-           II,     -       .  1718       -  .    XII   ,   ,      ,    .              .       1721  38   ,      I,   -.  ,            ,    - (1722).              ,     . ,     .  I      .

      .      .. ,    .       -   .         .   II         .  1728.   , - , ,   .

 19  1729   28  1735    ,  7  1731  -. -       .    ,   .       .. ,        :     ,        .    ,   I     ,         ,     腻.

     -        ,     ..       ,     .         .              ,       .     ,       -  1735          -.   14 ,        (       ).

   1734               ,       .      12-. (122-)   79 .,      1734    112  120 .;    8-. (107-)  6-. (96-)     50  72 ., 36  55 . .      ,           .         ,       .   ,         1734                   ,              .

 1732       ,         (16671759).          .               ,     . ,        ,         .      ,         ,         .          ,    ,   .    ,    ,   ,  ,         [17 -       ,            .],     .

 ,        ,    . ,     ,           ,   ,        .    ,        ,     ,         .       .    ,   ,   

,           - .                 1-  XVIII.      -    ,     17321733 .

      ,        ..   .. ,   1730      .      .   ,   -.              .              , , ,   ..        -  ..   1731       .     200300           .                  ,              .             .

          .           ,      ,     .   -  ,       .  ,            [18 -    ,      ,   ,       .].            25 ,    .        ,     .

  ,         .  ,  .       (         ).      [19 -        ,   .]  .     ,      . ,              -.

 -,       :     17331735    - 17351739 .           (),        [20 -           XII,      .            II ,      .].     ,            I,             .        :                 .

   ,       .      .  17-         .        5-    (        ).

-  17351739       .             1711       ,    .     ()     ,   , , ,    ,     ,     .  1737                .                ,   .   ;    16.  .      .

     1739 .              .   1939     ?        ,     1739 ,   , ,     .

        .    ,          ,       .       ,   .          ,         ,        .

  ,   ,     .             ,       .      1740      ,        -  ,  .         . ,       25  1741  ,    ,   .      . 58-      ,     (),       ( ), ,    .

     .      .     ,     .     ,      ,  ,  .          .      20 ,   III.  1762     ,      -.    III       II   , ,      ,  .

              ,    .       . ,       ,          .

   ,           . ,  II  ,   .             .    ,      ,   ,      -      .

  ,   ,        -, -,       ,      . ,      ,        ,   ,     ,       .

 ..  16  1767   -,   .      ,    ,   ( , ),       .

    ,      ,       ,        1680 .     II.  ,   ,       .     ,   ,   ,          .




-   (17051745)




  -.







        -  4 (15)  1705      ()   - (  ).  1717              .          .      .      (      ).

  1722    1723        ,        ,    .            ..         . 9 1723          ,    1724        .      -.

          ,        I     ,        .    .   1727         ,  1        -.   ,     ,           .              , ,   ,       .

          1727       (  I),   1730     .            .     -,    ,  2  1732      .          ,     .     ,   4000 ,    25-  .   1733       .       ,       .     .

    -  (17331735.         III .         ,      1734 ,        .                 III   .

-   -   28  1735 . ,   1736              .. , ..                       .    ,    ,     .             .. , ,   1736        养. ,  ,            ,         .

 1738    -  17351739          ,        ,  ..  .          .          ,        ,       .     ,       .          ,    .. .            , ,              .         .. ,    ,        ,        .

      ,         ,     (  ).

      .     25  1741 ,     ,     ,      .            - -[21 - -     1741.    -  ,      ,     .          .  -   . -   .     1762.   III.].  ,      ,            .  ,     -,      .     ,      .          ,    .

   , 25  1742 ,        -,  -        .      !

  -  17411743  .. -     ,    ,    .  1744.               .   ,    -   .     12 (23)  1745  .

   -            XVIII .     ..  (18391903.)        . ,            .




   (16961748)




 -  







     1696    ,    ,   .   ..       .  ,    ,       I    .      ,     .      ,              .

  ,       ,   1717     .     .         .  1719      .     ,      .  1731     -            .

 1736  ..       -  17351739 .         .   ,        , , ,                , ,         .

  1737      -.            .  1738  ..         ,       .     ,               .   - ,      -            .     ,       .    .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/viktor-chernuhin/istoriya-otechestvennoy-artillerii-v-licah-voenachalniki/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


                  (. .).




2


     ,  6-  .




3


.  1698       ,  1702    .          .   1706 .




4


    -   .-.          17321733.




5


         . . .    .




6


  ,        ,    ()  .




7


..      ..           ,      1705   1706.,     .




8


     .




9


       ,  .     1  (16)  ,        ).




10


      XVIIXIX       ,              ,      .         .




11


      500 .




12


                .




13


   -   .




14


   ,   .




15


       .




16


-      . . ,  1735.      -,              1704.




17


      ,            .




18


   ,      ,   ,       .




19


       ,   .




20


          XII,      .            II ,      .




21


-     1741.    -  ,      ,     .          .  -   . -   .     1762.   III.


