Horace: Odes and Epodes
Квинт Гораций Флакк




Horace

Horace: Odes and Epodes





CARMINUM

LIBER PRIMUS





I


		Maecenas atavis edite regibus,
		O et praesidium et dulce decus meum,
		Sunt quos curriculo pulverem Olympicum
		Collegisse iuvat metaque fervidis
		Evitata rotis palmaque nobilis 5
		Terrarum dominos evehit ad deos;
		Hunc, si mobilium turba Quiritium
		Certat tergeminis tollere honoribus;
		Illum, si proprio condidit horreo,
		Quidquid de Libycis verritur areis. 10
		Gaudentem patrios findere sarculo
		Agros Attalicis condicionibus
		Numquam dimoveas, ut trabe Cypria
		Myrtoum pavidus nauta secet mare.
		Luctantem Icariis fluctibus Africum 15
		Mercator metuens otium et oppidi
		Laudat rura sui; mox reficit ratis
		Quassas, indocilis pauperiem pati.
		Est qui nec veteris pocula Massici
		Nec partem solido demere de die 20
		Spernit, nunc viridi membra sub arbuto
		Stratus nunc ad aquae lene caput sacrae.
		Multos castra iuvant et lituo tubae
		Permixtus sonitus bellaque matribus
		Detestata. Manet sub Iove frigido 25
		Venator tenerae coniugis immemor,
		Seu visast catulis cerva fidelibus,
		Seu rupit teretes Marsus aper plagas.
		Me doctarum hederae praemia frontium
		Dis miscent superis, me gelidum nemus 30
		Nympharumque leves cum Satyris chori
		Secernunt populo, si neque tibias
		Euterpe cohibet nec Polyhymnia
		Lesboum refugit tendere barbiton.
		Quod si me lyricis vatibus inseris, 35
		Sublimi feriam sidera vertice.




II


		Iam satis terris nivis atque dirae
		Grandinis misit pater et rubente
		Dextera sacras iaculatus arcis
		Terruit urbem,

		Terruit gentis, grave ne rediret 5
		Saeculum Pyrrhae nova monstra questae,
		Omne cum Proteus pecus egit altos
		Visere montis,

		Piscium et summa genus haesit ulmo,
		Nota quae sedes fuerat columbis, 10
		Et superiecto pavidae natarunt
		Aequore dammae.

		Vidimus flavum Tiberim retortis
		Litore Etrusco violenter undis
		Ire deiectum monumenta regis 15
		Templaque Vestae,

		Iliae dum se nimium querenti
		Iactat ultorem, vagus et sinistra
		Labitur ripa Iove non probante uxorius
		amnis. 20

		Audiet civis acuisse ferrum,
		Quo graves Persae melius perirent,
		Audiet pugnas vitio parentum
		Rara iuventus.

		Quem vocet divum populus ruentis 25
		Imperi rebus? Prece qua fatigent
		Virgines sanctae minus audientem
		Carmina Vestam?

		Cui dabit partis scelus expiandi
		Iuppiter? Tandem venias precamur, 30
		Nube candentis umeros amictus,
		Augur Apollo;

		Sive tu mavis, Erycina ridens,
		Quam Iocus circum volat et Cupido;
		Sive neglectum genus et nepotes 35
		Respicis, auctor,

		Heu nimis longo satiate ludo,
		Quem iuvat clamor galeaeque leves
		Acer et Mauri peditis cruentum
		Voltus in hostem; 40

		Sive mutata iuvenem figura
		Ales in terris imitaris almae
		Filius Maiae, patiens vocari
		Caesaris ultor,

		Serus in caelum redeas, diuque 45
		Laetus intersis populo Quirini,
		Neve te nostris vitiis iniquum
		Ocior aura

		Tollat; hic magnos potius triumphos,
		Hic ames dici pater atque princeps, 50
		Neu sinas Medos equitare inultos
		Te duce, Caesar.




III


		Sic te diva potens Cypri,
		Sic fratres Helenae, lucida sidera,
		Ventorumque regat pater
		Obstrictis aliis praeter Iapyga,
		Navis, quae tibi creditum 5
		Debes Vergilium finibus Atticis,
		Reddas incolumem precor
		Et serves animae dimidium meae.
		Illi robur et aes triplex
		Circa pectus erat, qui fragilem truci 10
		Commisit pelago ratem
		Primus, nec timuit praecipitem Africum
		Decertantem Aquilonibus
		Nec tristis Hyadas nec rabiem Noti,
		Quo non arbiter Hadriae 15
		Maior, tollere seu ponere volt freta.
		Quem mortis timuit gradum,
		Qui siccis oculis monstra natantia,
		Qui vidit mare turbidum et
		Infamis scopulos, Acroceraunia? 20
		Nequiquam deus abscidit
		Prudens Oceano dissociabili
		Terras, si tamen impiae
		Non tangenda rates transiliunt vada.
		Audax omnia perpeti 25
		Gens humana ruit per vetitum nefas.
		Audax Iapeti genus
		Ignem fraude mala gentibus intulit.
		Post ignem aetheria domo
		Subductum macies et nova febrium 30
		Terris incubuit cohors,
		Semotique prius tarda necessitas
		Leti corripuit gradum.
		Expertus vacuum Daedalus aera
		Pennis non homini datis; 35
		Perrupit Acheronta Herculeus labor.
		Nil mortalibus arduist;
		Caelum ipsum petimus stultitia, neque
		Per nostrum patimur scelus
		Iracunda Iovem ponere fulmina. 40




IV


		Solvitur acris hiems grata vice veris et Favoni,
		Trahuntque siccas machinae carinas,
		Ac neque iam stabulis gaudet pecus aut arator igni,
		Nec prata canis albicant pruinis.
		Iam Cytherea choros ducit Venus imminente luna, 5
		Iunctaeque Nymphis Gratiae decentes
		Alterno terram quatiunt pede, dum gravis Cyclopum
		Volcanus ardens urit officinas.
		Nunc decet aut viridi nitidum caput impedire myrto
		Aut flore terrae quem ferunt solutae; 10
		Nunc et in umbrosis Fauno decet immolare lucis,
		Seu poscat agna sive malit haedo.
		Pallida mors aequo pulsat pede pauperum tabernas
		Regumque turris. O beate Sesti,
		Vitae summa brevis spem nos vetat incohare longam. 15
		Iam te premet nox, fabulaeque Manes,
		Et domus exilis Plutonia; quo simul mearis,
		Nec regna vini sortiere talis
		Nec tenerum Lycidan mirabere, quo calet iuventus
		Nunc omnis et mox virgines tepebunt. 20




V


		Quis multa gracilis te puer in rosa
		Perfusus liquidis urget odoribus
		Grato, Pyrrha, sub antro?
		Cui flavam religas comam,

		Simplex munditiis? Heu quotiens fidem 5
		Mutatosque deos flebit et aspera
		Nigris aequora ventis
		Emirabitur insolens,

		Qui nunc te fruitur credulus aurea,
		Qui semper vacuam, semper amabilem 10
		Sperat, nescius aurae
		Fallacis. Miseri, quibus

		Intentata nites. Me tabula sacer
		Votiva paries indicat uvida
		Suspendisse potenti 15
		Vestimenta maris deo.




VI


		Scriberis Vario fortis et hostium
		Victor Maeonii carminis alite,
		Quam rem cumque ferox navibus aut equis
		Miles te duce gesserit.

		Nos, Agrippa, neque haec dicere nec gravem 5
		Pelidae stomachum cedere nescii
		Nec cursus duplicis per mare Ulixei
		Nec saevam Pelopis domum

		Conamur, tenues grandia, dum pudor
		Imbellisque lyrae Musa potens vetat 10
		Laudes egregii Caesaris et tuas
		Culpa deterere ingeni.

		Quis Martem tunica tectum adamantina
		Digne scripserit, aut pulvere Troico
		Nigrum Merionen, aut ope Palladis 15
		Tydiden superis parem?

		Nos convivia, nos proelia virginum
		Sectis in iuvenes unguibus acrium
		Cantamus vacui, sive quid urimur,
		Non praeter solitum leves. 20




VII


		Laudabunt alii claram Rhodon aut Mytilenen
		Aut Epheson bimarisve Corinthi
		Moenia vel Baccho Thebas vel Apolline Delphos
		Insignis aut Thessala Tempe.
		Sunt quibus unum opus est intactae Palladis urbem 5
		Carmine perpetuo celebrare et
		Undique decerptam fronti praeponere olivam.
		Plurimus in Iunonis honorem
		Aptum dicet equis Argos ditisque Mycenas.
		Me nec tam patiens Lacedaemon 10
		Nec tam Larisae percussit campus opimae,
		Quam domus Albuneae resonantis
		Et praeceps Anio ac Tiburni lucus et uda
		Mobilibus pomaria rivis.
		Albus ut obscuro deterget nubila caelo 15
		Saepe Notus neque parturit imbris
		Perpetuo, sic tu sapiens finire memento
		Tristitiam vitaeque labores
		Molli, Plance, mero, seu te fulgentia signis
		Castra tenent seu densa tenebit 20
		Tiburis umbra tui. Teucer Salamina patremque
		Cum fugeret, tamen uda Lyaeo
		Tempora populea fertur vinxisse corona,
		Sic tristis adfatus amicos:
		'Quo nos cumque feret melior fortuna parente, 25
		Ibimus, o socii comitesque!
		Nil desperandum Teucro duce et auspice Teucro:
		Certus enim promisit Apollo,
		Ambiguam tellure nova Salamina futuram.
		O fortes peioraque passi 30
		Mecum saepe viri, nunc vino pellite curas;
		Cras ingens iterabimus aequor.'




VIII


		Lydia, dic, per omnis
		Te deos oro, Sybarin cur properes amando
		Perdere; cur apricum
		Oderit campum, patiens pulveris atque solis?
		Cur neque militaris 5
		Inter aequalis equitat, Gallica nec lupatis
		Temperat ora frenis?
		Cur timet flavum Tiberim tangere? Cur olivum
		Sanguine viperino
		Cautius vitat, neque iam livida gestat armis 10
		Bracchia, saepe disco,
		Saepe trans finem iaculo nobilis expedito?
		Quid latet, ut marinae
		Filium dicunt Thetidis sub lacrimosa Troiae
		Funera, ne virilis 15
		Cultus in caedem et Lycias proriperet catervas?




IX


		Vides ut alta stet nive candidum
		Soracte, nec iam sustineant onus
		Silvae laborantes, geluque
		Flumina constiterint acuto.

		Dissolve frigus ligna super foco 5
		Large reponens atque benignius
		Deprome quadrimum Sabina,
		O Thaliarche, merum diota.

		Permitte divis cetera; qui simul
		Stravere ventos aequore fervido 10
		Deproeliantis, nec cupressi
		Nec veteres agitantur orni.

		Quid sit futurum cras, fuge quaerere et
		Quem fors dierum cumque dabit lucro
		Adpone, nec dulcis amores 15
		Sperne puer neque tu choreas,

		Donec virenti canities abest
		Morosa. Nunc et campus et areae
		Lenesque sub noctem susurri
		Composita repetantur hora; 20

		Nunc et latentis proditor intimo
		Gratus puellae risus ab angulo
		Pignusque dereptum lacertis
		Aut digito male pertinaci.




X


		Mercuri, facunde nepos Atlantis,
		Qui feros cultus hominum recentum
		Voce formasti catus et decorae
		More palaestrae,

		Te canam, magni Iovis et deorum 5
		Nuntium curvaeque lyrae parentem,
		Callidum quidquid placuit iocoso
		Condere furto.

		Te, boves olim nisi reddidisses
		Per dolum amotas, puerum minaci 10
		Voce dum terret, viduus pharetra
		Risit Apollo.

		Quin et Atridas duce te superbos
		Ilio dives Priamus relicto
		Thessalosque ignis et iniqua Troiae 15
		Castra fefellit.

		Tu pias laetis animas reponis
		Sedibus virgaque levem coerces
		Aurea turbam, superis deorum
		Gratus et imis. 20




XI


		Tu ne quaesieris, scire nefas, quem mihi, quem tibi
		Finem di dederint, Leuconoe, nec Babylonios
		Temptaris numeros. Ut melius quidquid erit pati,
		Seu pluris hiemes seu tribuit Iuppiter ultimam,
		Quae nunc oppositis debilitat pumicibus mare 5
		Tyrrhenum: sapias, vina liques, et spatio brevi
		Spem longam reseces. Dum loquimur, fugerit invida
		Aetas: carpe diem, quam minimum credula postero.




XII


		Quem virum aut heroa lyra vel acri
		Tibia sumis celebrare, Clio?
		Quem deum? Cuius recinet iocosa
		Nomen imago

		Aut in umbrosis Heliconis oris, 5
		Aut super Pindo gelidove in Haemo?
		Unde vocalem temere insecutae
		Orphea silvae,

		Arte materna rapidos morantem
		Fluminum lapsus celeresque ventos, 10
		Blandum et auritas fidibus canoris
		Ducere quercus.

		Quid prius dicam solitis parentis
		Laudibus, qui res hominum ac deorum,
		Qui mare ac terras variisque mundum 15
		Temperat horis?

		Unde nil maius generatur ipso,
		Nec viget quicquam simile aut secundum:
		Proximos illi tamen occupavit
		Pallas honores, 20

		Proeliis audax; neque te silebo,
		Liber, et saevis inimica virgo
		Beluis, nec te, metuende certa
		Phoebe sagitta.

		Dicam et Alciden puerosque Ledae, 25
		Hunc equis, illum superare pugnis
		Nobilem; quorum simul alba nautis
		Stella refulsit,

		Defluit saxis agitatus humor,
		Concidunt venti fugiuntque nubes, 30
		Et minax, quod sic voluere, ponto
		Unda recumbit.

		Romulum post hos prius an quietum
		Pompili regnum memorem an superbos
		Tarquini fascis dubito, an Catonis 35
		Nobile letum.

		Regulum et Scauros animaeque magnae
		Prodigum Paullum superante Poeno
		Gratus insigni referam camena
		Fabriciumque. 40

		Hunc, et incomptis Curium capillis
		Utilem bello tulit, et Camillum
		Saeva paupertas et avitus apto
		Cum lare fundus.

		Crescit occulto velut arbor aevo 45
		Fama Marcelli; micat inter omnis
		Iulium sidus velut inter ignis
		Luna minores.

		Gentis humanae pater atque custos,
		Orte Saturno, tibi cura magni 50
		Caesaris fatis data: tu secundo
		Caesare regnes.

		Ille seu Parthos Latio imminentis
		Egerit iusto domitos triumpho,
		Sive subiectos Orientis orae 55
		Seras et Indos,

		Te minor latum reget aequus orbem;
		Tu gravi curru quaties Olympum,
		Tu parum castis inimica mittes
		Fulmina lucis. 60




XIII


		Cum tu, Lydia, Telephi
		Cervicem roseam, cerea Telephi
		Laudas bracchia, vae meum
		Fervens difficili bile tumet iecur.
		Tum nec mens mihi nec color 5
		Certa sede manet, umor et in genas
		Furtim labitur, arguens
		Quam lentis penitus macerer ignibus.
		Uror, seu tibi candidos
		Turparunt umeros immodicae mero 10
		Rixae, sive puer furens
		Impressit memorem dente labris notam.
		Non, si me satis audias,
		Speres perpetuum dulcia barbare
		Laedentem oscula, quae Venus 15
		Quinta parte sui nectaris imbuit.
		Felices ter et amplius,
		Quos inrupta tenet copula nec malis
		Divolsus querimoniis
		Suprema citius solvet amor die. 20




XIV


		O navis, referent in mare te novi
		Fluctus! O quid agis? Fortiter occupa
		Portum! Nonne vides ut
		Nudum remigio latus

		Et malus celeri saucius Africo 5
		Antemnaeque gemant, ac sine funibus
		Vix durare carinae
		Possint imperiosius

		Aequor? Non tibi sunt integra lintea,
		Non di, quos iterum pressa voces malo. 10
		Quamvis Pontica pinus,
		Silvae filia nobilis,

		Iactes et genus et nomen inutile,
		Nil pictis timidus navita puppibus
		Fidit. Tu, nisi ventis 15
		Debes ludibrium, cave.

		Nuper sollicitum quae mihi taedium,
		Nunc desiderium curaque non levis,
		Interfusa nitentis
		Vites aequora Cycladas. 20




XV


		Pastor cum traheret per freta navibus
		Idaeis Helenen perfidus hospitam,
		Ingrato celeres obruit otio
		Ventos ut caneret fera

		Nereus fata: 'Mala ducis avi domum, 5
		Quam multo repetet Graecia milite,
		Coniurata tuas rumpere nuptias
		Et regnum Priami vetus.

		Heu heu, quantus equis, quantus adest viris
		Sudor! quanta moves funera Dardanae 10
		Genti! Iam galeam Pallas et aegida
		Currusque et rabiem parat.

		Nequiquam Veneris praesidio ferox
		Pectes caesariem, grataque feminis
		Imbelli cithara carmina divides; 15
		Nequiquam thalamo gravis

		Hastas et calami spicula Cnosii
		Vitabis strepitumque et celerem sequi
		Aiacem: tamen, heu, serus adulteros
		Crines pulvere collines. 20

		Non Laertiaden, exitium tuae
		Genti, non Pylium Nestora respicis?
		Urgent impavidi te Salaminius
		Teucer, te Sthenelus, sciens

		Pugnae, sive opus est imperitare equis, 25
		Non auriga piger. Merionen quoque
		Nosces. Ecce furit te reperire atrox
		Tydides, melior patre,

		Quem tu, cervus uti vallis in altera
		Visum parte lupum graminis immemor 30
		Sublimi fugies mollis anhelitu,
		Non hoc pollicitus tuae.

		Iracunda diem proferet Ilio
		Matronisque Phrygum classis Achillei:
		Post certas hiemes uret Achaicus 35
		Ignis Iliacas domos.'




XVI


		O matre pulchra filia pulchrior,
		Quem criminosis cumque voles modum
		Pones iambis, sive flamma
		Sive mari libet Hadriano.

		Non Dindymene, non adytis quatit 5
		Mentem sacerdotum incola Pythius,
		Non Liber aeque, non acuta
		Sic geminant Corybantes aera,

		Tristes ut irae, quas neque Noricus
		Deterret ensis nec mare naufragum 10
		Nec saevus ignis nec tremendo
		Iuppiter ipse ruens tumultu.

		Fertur Prometheus addere principi
		Limo coactus particulam undique
		Desectam et insani leonis 15
		Vim stomacho adposuisse nostro.

		Irae Thyesten exitio gravi
		Stravere et altis urbibus ultimae
		Stetere causae cur perirent
		Funditus imprimeretque muris 20

		Hostile aratrum exercitus insolens.
		Compesce mentem! Me quoque pectoris
		Temptavit in dulci iuventa
		Fervor et in celeres iambos

		Misit furentem; nunc ego mitibus 25
		Mutare quaero tristia, dum mihi
		Fias recantatis amica
		Opprobriis animumque reddas.




XVII


		Velox amoenum saepe Lucretilem
		Mutat Lycaeo Faunus et igneam
		Defendit aestatem capellis
		Usque meis pluviosque ventos.

		Impune tutum per nemus arbutos 5
		Quaerunt latentis et thyma deviae
		Olentis uxores mariti,
		Nec viridis metuunt colubras

		Nec Martialis haediliae lupos,
		Utcumque dulci, Tyndari, fistula 10
		Valles et Usticae cubantis
		Levia personuere saxa.

		Di me tuentur, dis pietas mea
		Et Musa cordist. Hic tibi copia
		Manabit ad plenum benigno 15
		Ruris honorum opulenta cornu.

		Hic in reducta valle Caniculae
		Vitabis aestus et fide Teia
		Dices laborantis in uno
		Penelopen vitreamque Circen; 20

		Hic innocentis pocula Lesbii
		Duces sub umbra, nec Semeleius
		Cum Marte confundet Thyoneus
		Proelia, nec metues protervum

		Suspecta Cyrum, ne male dispari 25
		Incontinentis iniciat manus
		Et scindat haerentem coronam
		Crinibus immeritamque vestem.




XVIII


		Nullam, Vare, sacra vite prius severis arborem
		Circa mite solum Tiburis et moenia Catili.
		Siccis omnia nam dura deus proposuit neque
		Mordaces aliter diffugiunt sollicitudines.
		Quis post vina gravem militiam aut pauperiem crepat? 5
		Quis non te potius, Bacche pater, teque, decens Venus?
		Ac ne quis modici transiliat munera Liberi,
		Centaurea monet cum Lapithis rixa super mero
		Debellata, monet Sithoniis non levis Euhius,
		Cum fas atque nefas exiguo fine libidinum 10
		Discernunt avidi. Non ego te, candide Bassareu,
		Invitum quatiam nec variis obsita frondibus
		Sub divum rapiam. Saeva tene cum Berecyntio
		Cornu tympana, quae subsequitur caecus amor sui,
		Et tollens vacuum plus nimio gloria verticem 15
		Arcanique fides prodiga, perlucidior vitro.




XIX


		Mater saeva Cupidinum
		Thebanaeque iubet me Semelae puer
		Et lasciva Licentia
		Finitis animum reddere amoribus.
		Urit me Glycerae nitor, 5
		Splendentis Pario marmore purius;
		Urit grata protervitas
		Et voltus nimium lubricus adspici.
		In me tota ruens Venus
		Cyprum deseruit, nec patitur Scythas 10
		Et versis animosum equis
		Parthum dicere nec quae nihil attinent.
		Hic vivum mihi caespitem, hic
		Verbenas, pueri, ponite turaque
		Bimi cum patera meri: 15
		Mactata veniet lenior hostia.




XX


		Vile potabis modicis Sabinum
		Cantharis, Graeca quod ego ipse testa
		Conditum levi, datus in theatro
		Cum tibi plausus,

		Care Maecenas eques, ut paterni 5
		Fluminis ripae simul et iocosa
		Redderet laudes tibi Vaticani
		Montis imago.

		Caecubum et prelo domitam Caleno
		Tu bibes uvam: mea nec Falernae 10
		Temperant vites neque Formiani
		Pocula colles.




XXI


		Dianam tenerae dicite virgines,
		Intonsum, pueri, dicite Cynthium
		Latonamque supremo
		Dilectam penitus Iovi.

		Vos laetam fluviis et nemorum coma, 5
		Quaecumque aut gelido prominet Algido,
		Nigris aut Erymanthi
		Silvis aut viridis Cragi;

		Vos Tempe totidem tollite laudibus
		Natalemque, mares, Delon Apollinis 10
		Insignemque pharetra
		Fraternaque umerum lyra.

		Hic bellum lacrimosum, hic miseram famem
		Pestemque a populo et principe Caesare in
		Persas atque Britannos 15
		Vestra motus aget prece.




XXII


		Integer vitae scelerisque purus
		Non eget Mauris iaculis neque arcu
		Nec venenatis gravida sagittis,
		Fusce, pharetra,

		Sive per Syrtis iter aestuosas, 5
		Sive facturus per inhospitalem
		Caucasum vel quae loca fabulosus
		Lambit Hydaspes.

		Namque me silva lupus in Sabina,
		Dum meam canto Lalagen et ultra 10
		Terminum curis vagor expeditis,
		Fugit inermem,

		Quale portentum neque militaris
		Daunias latis alit aesculetis
		Nec Iubae tellus generat, leonum 15
		Arida nutrix.

		Pone me pigris ubi nulla campis
		Arbor aestiva recreatur aura,
		Quod latus mundi nebulae malusque
		Iuppiter urget; 20

		Pone sub curru nimium propinqui
		Solis in terra domibus negata:
		Dulce ridentem Lalagen amabo,
		Dulce loquentem.




XXIII


		Vitas hinuleo me similis, Chloe,
		Quaerenti pavidam montibus aviis
		Matrem non sine vano
		Aurarum et siluae metu.

		Nam seu mobilibus veris inhorruit 5
		Adventus foliis, seu virides rubum
		Dimovere lacertae,
		Et corde et genibus tremit.

		Atqui non ego te tigris ut aspera
		Gaetulusve leo frangere persequor: 10
		Tandem desine matrem
		Tempestiva sequi viro.




XXIV


		Quis desiderio sit pudor aut modus
		Tam cari capitis? Praecipe lugubris
		Cantus, Melpomene, cui liquidam pater
		Vocem cum cithara dedit.

		Ergo Quintilium perpetuus sopor 5
		Urget! Cui Pudor et Iustitiae soror,
		Incorrupta Fides, nudaque Veritas
		Quando ullum inveniet parem?

		Multis ille bonis flebilis occidit,
		Nulli flebilior quam tibi, Vergili. 10
		Tu frustra pius heu non ita creditum
		Poscis Quintilium deos.

		Quid? si Threicio blandius Orpheo
		Auditam moderere arboribus fidem,
		Num vanae redeat sanguis imagini, 15
		Quam virga semel horrida,

		Non lenis precibus fata recludere,
		Nigro compulerit Mercurius gregi?
		Durum: sed levius fit patientia,
		Quidquid corrigerest nefas. 20




XXV


		Parcius iunctas quatiunt fenestras
		Iactibus crebris iuvenes protervi,
		Nec tibi somnos adimunt, amatque
		Ianua limen,

		Quae prius multum facilis movebat 5
		Cardines. Audis minus et minus iam:
		'Me tuo longas pereunte noctes,
		Lydia, dormis?'

		Invicem moechos anus arrogantis
		Flebis in solo levis angiportu, 10
		Thracio bacchante magis sub inter-
		lunia vento,

		Cum tibi flagrans amor et libido,
		Quae solet matres furiare equorum,
		Saeviet circa iecur ulcerosum, 15
		Non sine questu,

		Laeta quod pubes hedera virenti
		Gaudeat pulla magis atque myrto,
		Aridas frondes hiemis sodali
		Dedicet Hebro. 20




XXVI


		Musis amicus tristitiam et metus
		Tradam protervis in mare Creticum
		Portare ventis, quis sub Arcto
		Rex gelidae metuatur orae,

		Quid Tiridaten terreat, unice 5
		Securus. O quae fontibus integris
		Gaudes, apricos necte flores,
		Necte meo Lamiae coronam,

		Pimplei dulcis. Nil sine te mei
		Prosunt honores: hunc fidibus novis, 10
		Hunc Lesbio sacrare plectro
		Teque tuasque decet sorores.




XXVII


		Natis in usum laetitiae scyphis
		Pugnare Thracumst: tollite barbarum
		Morem, verecundumque Bacchum
		Sanguineis prohibete rixis.

		Vino et lucernis Medus acinaces 5
		Immane quantum discrepat: impium
		Lenite clamorem, sodales,
		Et cubito remanete presso.

		Voltis severi me quoque sumere
		Partem Falerni? Dicat Opuntiae 10
		Frater Megillae quo beatus
		Volnere, qua pereat sagitta.

		Cessat voluntas? Non alia bibam
		Mercede. Quae te cumque domat Venus,
		Non erubescendis adurit 15
		Ignibus ingenuoque semper

		Amore peccas. Quidquid habes, age,
		Depone tutis auribus. A miser,
		Quanta laborabas Charybdi,
		Digne puer meliore flamma! 20

		Quae saga, quis te solvere Thessalis
		Magus venenis, quis poterit deus?
		Vix inligatum te triformi
		Pegasus expediet Chimaera.




XXVIII


		Te maris et terrae numeroque carentis arenae
		Mensorem cohibent, Archyta,
		Pulveris exigui prope litus parva Matinum
		Munera, nec quicquam tibi prodest
		Aerias temptasse domos animoque rotundum 5
		Percurrisse polum morituro.
		Occidit et Pelopis genitor, conviva deorum,
		Tithonusque remotus in auras
		Et Iovis arcanis Minos admissus, habentque
		Tartara Panthoiden iterum Orco 10
		Demissum, quamvis clipeo Troiana refixo
		Tempora testatus nihil ultra
		Nervos atque cutem morti concesserat atrae,
		Iudice te non sordidus auctor
		Naturae verique. Sed omnes una manet nox 15
		Et calcanda semel via leti.
		Dant alios Furiae torvo spectacula Marti,
		Exitiost avidum mare nautis;
		Mixta senum ac iuvenum densentur funera; nullum
		Saeva caput Proserpina fugit: 20
		Me quoque devexi rapidus comes Orionis
		Illyricis Notus obruit undis.
		At tu, nauta, vagae ne parce malignus arenae
		Ossibus et capiti inhumato
		Particulam dare: sic, quodcumque minabitur Eurus 25
		Fluctibus Hesperiis, Venusinae
		Plectantur silvae te sospite, multaque merces,
		Unde potest, tibi defluat aequo
		Ab Iove Neptunoque sacri custode Tarenti.
		Neglegis immeritis nocituram 30
		Postmodo te natis fraudem committere? Fors et
		Debita iura vicesque superbae
		Te maneant ipsum: precibus non linquar inultis,
		Teque piacula nulla resolvent.
		Quamquam festinas, non est mora longa; licebit 35
		Iniecto ter pulvere curras.




XXIX


		Icci, beatis nunc Arabum invides
		Gazis et acrem militiam paras
		Non ante devictis Sabaeae
		Regibus, horribilique Medo

		Nectis catenas? Quae tibi virginum 5
		Sponso necato barbara serviet?
		Puer quis ex aula capillis
		Ad cyathum statuetur unctis,

		Doctus sagittas tendere Sericas
		Arcu paterno? Quis neget arduis 10
		Pronos relabi posse rivos
		Montibus et Tiberim reverti,

		Cum tu coemptos undique nobilis
		Libros Panaeti Socraticam et domum
		Mutare loricis Hiberis, 15
		Pollicitus meliora, tendis ?




XXX


		O Venus, regina Cnidi Paphique,
		Sperne dilectam Cypron et vocantis
		Ture te multo Glycerae decoram
		Transfer in aedem.

		Fervidus tecum puer et solutis 5
		Gratiae zonis properentque Nymphae
		Et parum comis sine te Iuventas
		Mercuriusque.




XXXI


		Quid dedicatum poscit Apollinem
		Vates? Quid orat, de patera novum
		Fundens liquorem? Non opimae
		Sardiniae segetes feracis,

		Non aestuosae grata Calabriae 5
		Armenta, non aurum aut ebur Indicum,
		Non rura, quae Liris quieta
		Mordet aqua taciturnus amnis.

		Premant Calena falce quibus dedit
		Fortuna vitem, dives et aureis 10
		Mercator exsiccet culullis
		Vina Syra reparata merce,

		Dis carus ipsis, quippe ter et quater
		Anno revisens aequor Atlanticum
		Impune. Me pascunt olivae, 15
		Me cichorea levesque malvae.

		Frui paratis et valido mihi,
		Latoe, dones et precor integra
		Cum mente nec turpem senectam
		Degere nec cithara carentem. 20




XXXII


		Poscimur. Siquid vacui sub umbra
		Lusimus tecum, quod et hunc in annum
		Vivat et pluris, age dic Latinum,
		Barbite, carmen,

		Lesbio primum modulate civi, 5
		Qui ferox bello tamen inter arma,
		Sive iactatam religarat udo
		Litore navim,

		Liberum et Musas Veneremque et illi
		Semper haerentem puerum canebat, 10
		Et Lycum nigris oculis nigroque
		Crine decorum.

		O decus Phoebi et dapibus supremi
		Grata testudo Iovis, o laborum
		Dulce lenimen, mihi cumque salve 15
		Rite vocanti!




XXXIII


		Albi, ne doleas plus nimio memor
		Immitis Glycerae, neu miserabilis
		Decantes elegos, cur tibi iunior
		Laesa praeniteat fide.

		Insignem tenui fronte Lycorida 5
		Cyri torret amor, Cyrus in asperam
		Declinat Pholoen; sed prius Apulis
		Iungentur capreae lupis

		Quam turpi Pholoe peccet adultero.
		Sic visum Veneri, cui placet impares 10
		Formas atque animos sub iuga aenea
		Saevo mittere cum ioco.

		Ipsum me melior cum peteret Venus,
		Grata detinuit compede Myrtale
		Libertina, fretis acrior Hadriae 15
		Curvantis Calabros sinus.




XXXIV


		Parcus deorum cultor et infrequens,
		Insanientis dum sapientiae
		Consultus erro, nunc retrorsum
		Vela dare atque iterare cursus

		Cogor relictos. Namque Diespiter, 5
		Igni corusco nubila dividens
		Plerumque, per purum tonantis
		Egit equos volucremque currum,

		Quo bruta tellus et vaga flumina,
		Quo Styx et invisi horrida Taenari 10
		Sedes Atlanteusque finis
		Concutitur. Valet ima summis

		Mutare et insignem attenuat deus,
		Obscura promens; hinc apicem rapax
		Fortuna cum stridore acuto 15
		Sustulit, hic posuisse gaudet.




XXXV


		O diva, gratum quae regis Antium,
		Praesens vel imo tollere de gradu
		Mortale corpus vel superbos
		Vertere funeribus triumphos,

		Te pauper ambit sollicita prece 5
		Ruris colonus, te dominam aequoris
		Quicumque Bithyna lacessit
		Carpathium pelagus carina.

		Te Dacus asper, te profugi Scythae
		Urbesque gentesque et Latium ferox 10
		Regumque matres barbarorum et
		Purpurei metuunt tyranni,

		Iniurioso ne pede proruas
		Stantem columnam, neu populus frequens
		Ad arma cessantis, ad arma 15
		Concitet imperiumque frangat.

		Te semper anteit saeva Necessitas,
		Clavos trabalis et cuneos manu
		Gestans aena, nec severus
		Uncus abest liquidumque plumbum. 20

		Te Spes et albo rara Fides colit
		Velata panno, nec comitem abnegat,
		Utcumque mutata potentis
		Veste domos inimica linquis.

		At volgus infidum et meretrix retro 25
		Periura cedit, diffugiunt cadis
		Cum faece siccatis amici
		Ferre iugum pariter dolosi.

		Serves iturum Caesarem in ultimos
		Orbis Britannos et iuvenum recens 30
		Examen Eois timendum
		Partibus Oceanoque rubro.

		Eheu cicatricum et sceleris pudet
		Fratrumque. Quid nos dura refugimus
		Aetas? quid intactum nefasti
		Liquimus? unde manum iuventus 35

		Metu deorum continuit? quibus
		Pepercit aris? O utinam nova
		Incude diffingas retusum in
		Massagetas Arabasque ferrum! 40




XXXVI


		Et ture et fidibus iuvat
		Placare et vituli sanguine debito
		Custodes Numidae deos,
		Qui nunc Hesperia sospes ab ultima
		Caris multa sodalibus, 5
		Nulli plura tamen dividit oscula
		Quam dulci Lamiae, memor
		Actae non alio rege puertiae
		Mutataeque simul togae.
		Cressa ne careat pulchra dies nota, 10
		Neu promptae modus amphorae
		Neu morem in Salium sit requies pedum,
		Neu multi Damalis meri
		Bassum Threicia vincat amystide,
		Neu desint epulis rosae 15
		Neu vivax apium neu breve lilium.
		Omnes in Damalin putris
		Deponent oculos, nec Damalis novo
		Divelletur adultero,
		Lascivis hederis ambitiosior. 20




XXXVII


		Nunc est bibendum, nunc pede libero
		Pulsanda tellus, nunc Saliaribus
		Ornare pulvinar deorum
		Tempus erat dapibus, sodales.

		Antehac nefas depromere Caecubum 5
		Cellis avitis, dum Capitolio
		Regina dementis ruinas
		Funus et imperio parabat

		Contaminato cum grege turpium
		Morbo virorum, quidlibet impotens 10
		Sperare fortunaque dulci
		Ebria. Sed minuit furorem

		Vix una sospes navis ab ignibus,
		Mentemque lymphatam Mareotico
		Redegit in veros timores 15
		Caesar, ab Italia volantem

		Remis adurgens, accipiter velut
		Mollis columbas aut leporem citus
		Venator in campis nivalis
		Haemoniae, daret ut catenis 20

		Fatale monstrum. Quae generosius
		Perire quaerens nec muliebriter
		Expavit ensem nec latentis
		Classe cita reparavit oras.

		Ausa et iacentem visere regiam 25
		Voltu sereno, fortis et asperas
		Tractare serpentes, ut atrum
		Corpore combiberet venenum,

		Deliberata morte ferocior,
		Saevis Liburnis scilicet invidens 30
		Privata deduci superbo
		Non humilis mulier triumpho.




XXXVIII


		Persicos odi, puer, apparatus;
		Displicent nexae philyra coronae;
		Mitte sectari, rosa quo locorum
		Sera moretur.

		Simplici myrto nihil adlabores 5
		Sedulus curo: neque te ministrum
		Dedecet myrtus neque me sub arta
		Vite bibentem.




CARMINUM

LIBER SECUNDUS





I


		Motum ex Metello consule civicum
		Bellique causas et vitia et modos
		Ludumque Fortunae gravisque
		Principum amicitias et arma

		Nondum expiatis uncta cruoribus, 5
		Periculosae plenum opus aleae,
		Tractas et incedis per ignis
		Suppositos cineri doloso.

		Paullum severae Musa tragoediae
		Desit theatris; mox ubi publicas 10
		Res ordinaris, grande munus
		Cecropio repetes cothurno,

		Insigne maestis praesidium reis
		Et consulenti, Pollio, Curiae,
		Cui laurus aeternos honores 15
		Delmatico peperit triumpho.

		Iam nunc minaci murmure cornuum
		Perstringis auris, iam litui strepunt,
		Iam fulgor armorum fugacis
		Terret equos equitumque voltus. 20

		Audire magnos iam videor duces,
		Non indecoro pulvere sordidos,
		Et cuncta terrarum subacta
		Praeter atrocem animum Catonis.

		Iuno et deorum quisquis amicior 25
		Afris inulta cesserat impotens
		Tellure victorum nepotes
		Rettulit inferias Iugurthae.

		Quis non Latino sanguine pinguior
		Campus sepulcris impia proelia 30
		Testatur auditumque Medis
		Hesperiae sonitum ruinae?

		Qui gurges aut quae flumina lugubris
		Ignara belli? quod mare Dauniae
		Non decoloravere caedes? 35
		Quae caret ora cruore nostro?

		Sed ne relictis, Musa procax, iocis
		Ceae retractes munera neniae,
		Mecum Dionaeo sub antro
		Quaere modos leviore plectro.




II


		Nullus argento color est avaris
		Abdito terris, inimice lamnae
		Crispe Sallusti, nisi temperato
		Splendeat usu.

		Vivet extento Proculeius aevo, 5
		Notus in fratres animi paterni;
		Illum aget penna metuente solvi
		Fama superstes.

		Latius regnes avidum domando
		Spiritum, quam si Libyam remotis 10
		Gadibus iungas et uterque Poenus
		Serviat uni.

		Crescit indulgens sibi dirus hydrops
		Nec sitim pellit, nisi causa morbi
		Fugerit venis et aquosus albo 15
		Corpore languor.

		Redditum Cyri solio Phraaten
		Dissidens plebi numero beatorum
		Eximit Virtus populumque falsis
		Dedocet uti 20

		Vocibus, regnum et diadema tutum
		Deferens uni propriamque laurum,
		Quisquis ingentis oculo inretorto
		Spectat acervos.




III


		Aequam memento rebus in arduis
		Servare mentem, non secus in bonis
		Ab insolenti temperatam
		Laetitia, moriture Delli,

		Seu maestus omni tempore vixeris, 5
		Seu te in remoto gramine per dies
		Festos reclinatum bearis
		Interiore nota Falerni.

		Quo pinus ingens albaque populus
		Umbram hospitalem consociare amant 10
		Ramis? Quid obliquo laborat
		Lympha fugax trepidare rivo?




Конец ознакомительного фрагмента.


Текст предоставлен ООО «ЛитРес».

Прочитайте эту книгу целиком, купив полную легальную версию (https://www.litres.ru/pages/biblio_book/?art=36094525) на ЛитРес.

Безопасно оплатить книгу можно банковской картой Visa, MasterCard, Maestro, со счета мобильного телефона, с платежного терминала, в салоне МТС или Связной, через PayPal, WebMoney, Яндекс.Деньги, QIWI Кошелек, бонусными картами или другим удобным Вам способом.


