      .   . 19171922 .
  


     #17
      19171922.       .     ,        ,         .            .                  .    ..                  .      -        .





  

      

  

19171922 



  .., 2019

 , 2019

  , , 2019







       XVIII.           ,           ,    .      ,          .

    ,   ,               .      .  18561917.          ,         ,      .

     ,            ,      ,            .               .       ..     1924.    ,              , :      [1 -        . ., 1924. . 51.].        ,     .

        , , ,       .          ,      ,        ,     . ,      .               ,         . ,            .     (, )       .

    ,            .    ,          ,       ,                       ,       ? ,             , .

      ,     ,    -,                  . ,         ,                .

             [2 - ., .:  ..       XIXXX . ., 1973.].           .            .           ,       ,        .

                 .    1920- .,    [3 -  .     //   19181921. ., 1928. . 2:    . . 91109.],      .       ,          ,      , ,   ,   .       .            ,          1930- .      ,          .      ,           .

 1953.     ,           ,   ,   .    -  .  ,     1980- .              .. ,     .               (      ),            . ,              ,        ,       (),    19201950- .              [4 -  : . . /. .. . , 1981; - ..    ( .. ). ., 1981;  :    . ., 1986;   :    : [. ]. ., 1973;  .  :  - . , 1956;      .. : . . , 1978;  ..    .. . ., 1961;  .  :      . , 1969 ( . );  .   . , 1983;  ..   : (    .. ). ., 1978;  :    . ., 1964;  ..    :     . ., 1982;  :    . ., 1965;     : . .  .. . , 1991;  ..  :     .. . 3- ., . ., 1989;  ..  . ., 1973;  ..   . , 1972;  ..,  ..        . , 1963;  .  : .. . , 1979;  ..   . ., 1975;  ..  . ., 1963; .].

              .      1970- .             .  , ,             ,    ,  ,        ,             [5 -      (19171922.). ., 1978. . 4.].  ,     ,          .

                            л,     1980- . (1983  1987)[6 -       : . ., 1987.].            .         , , ,      .       ,      .                 .               .. ,      . ,    ,           .         ,     .         .      ,     ,      , ,  ,        . , ,      1930- .,          (   ,       , , ,  .. ).

      ,               [7 -  ..     . ., 1980. . 1;  ..,  ..,  ..    (19181922). , 1990;  ..  . ., 1979; .].

        ,    ,    ,   ,   ,                .              .. .             1960- .,     .     1980- .         .   1988.      [8 -  ..       19171920. ., 1988.],         ,    .

   ..         .           ,  ,  ,           .      19171920.           .           .          ,     .         ,   ..      .            .              ,         .

                     .        .   ,       . ..            ,             ,          л    ,       .  ,     ,    ,      ,     .           ,     ..       .

                 ,                 л[9 -   (6 . 1918. 28 . 1923.). ., 1991.].

                .      .    . - , 19181941,            .     1962.   [10 - Erickson J. The Soviet High Command. A Military-Political History, 19181941. 3


ed. L.; Portland, 2001.].      ,                     ,            .           . ,         [11 - Reese R.R. Red Commanders. A Social History of the Soviet Army Officer Corps, 19181991. Lawrence (KS), 2005.].  ,            ,                ,               .

-           .           ,                ,       , ,   - ,      [12 -  ..     19051917. ., 1990. . 2526.].      ..        .. -,       , , .     ,        ,          ?[13 - . :  . . 26.].

            1980-   1990- ., ,         ,              .          .        ,      [14 - ., .:  :   . ., 1990. . 477.].              . ,        .

            ,  .. [15 -  ..     . ., 2001;  .   :  . ., 2002;  .  :   . .; ., 2003;  .   :  . ., 2004;  .     :  . ., 2004;  .   :  . ., 2008;  .   :        I   II. ., 2009. . 12;  .   :  . ., 2011;  .   -  :  . ., 2012. . 12;  .   :  . ., 2013;  ..,  () ..   :    . ., 2009.  2014.       ..      .],        [16 -  ..   . ., 2001.],              .   ,     [17 -  .   ..       //   (-). 2006. . 24. . 5865;  .. ,     : 19171921. ., 2011. . 5859, 6669, 71, 73.],    ,        ,            ,    .        ..   1990- .     ,         ,   .       ,     ,              .   .. ,   [18 -  ..   . ., 1993.],   ,  -        .

       ,            .      .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , ..    [19 -  ..    :  , . 19171920. , 2005;  ..   ..   :  . , 2009;  ..          : , ,  (19171922). , 2009;  ..    : (   ): . . . . ., 1999;  ..     . 1918 . ., 2008;  ..  :   . , 2001;  .    :     ..     . , 2005;  ..     :  ,  ,  . 19171920. ., 2012;  ..     :   . ., 2013;  .     19141922. ., 2014;  .     . ., 2018;  ..       . 19181920. ., 1993;  ..      ,     .    1918.: . . . . ., 2001;  ..      19181922. ., 2008;  .. i i 1919 : i-ii  . i, 2006;  ..     ,       . , 1997;  ..      ( 1917   1919.). ., 2012;  ..    :     . ., 2010;  .  ..    .   . ., 2018;  . - :    . , 2012;  ..     1918 . , 2010;  ..    -  (19181920.). ., 1999;  ..    . 19171920.: (,    ,    ,  ). ., 2000. . 1; .].          .      ,         [20 -  ..   : - . ., 2018;  ..   . , 2000;  :  . ., 2011;  .. . ., 2018;  ..    . ., 1996;  ..  .  . ., 2019;  .. .. :   : -  -      (19141937.). ., 2006;  ..   :   .. . , 1999;  ..  :  . , 1999;  ..  .. . ., 2006;  .    :  . ., 2004;  . ., 2004;  . ., 2009;   . ., 2014;  ..  : - . ., 1993;   . ., 2009;  ..     . ., 2009;  ..,  ..    :    . 19151921 . ., 2014; .   .. -. , 2016;  .. . ., 2006;  ..  .    . ., 2013;  ..  ,  .. ? , 1999;  . . ., 2000;  ..    .     :  . , 2003;   . ., 2007;  ..   . ., 2004;  .  ,  :    . ., 2011;  ..   . , 1982;  ..  : , , . ., 2009;  ..   . , 2017;  ..   :    . ., 1992;   . ., 2001;  ..    . ., 2017;  ..  . ., 2014;  ..   : , ,   . ., 2002;  ..   :   . ., 2009. . 12;  ..     . ., 2018;  ..   :   : . . . . ., 2006;  ..,  .. . ., 2006;  ..     . ., 2017;  ..  . ., 2014;  .  .      . ., 2018; - ..  . , 1999;  .  .. .    . ., 2004;  .. -   ..  (18851917.): . . . . , 2003; .].

       ,   . ,              ,       .    ,                    .  ,            ,      .

      ,      (        ,    )[21 -  ..,  ..     -       . 18541922. , 2016;  ..,  ..    . ., 2001;  ..     1917 :  . ., 2005;     :         ( 1919  1920- .): - . , 2017;  ..    ,     -  (19181920.). , 2009;  . :   . .; , 2005;  . :   . ., 20112015. . 15;  . :   . .; , 2006. . 12;     .  ,     . 18511920-. , 2018;       :   17691920:  . ., 2004;  ..,  ..,  ..      . ., 2003;  ..         19171922.:  . ., 2009;  ..,  ..      18911945:  . ., 2007;  ..,  ..      19141917. ., 2010;  ..,  ..    . ., 2005;  .    :  . ., 2016; - .    .    . ., 2012;  ..       . ., 2003;  ..       19141918:  . ., 2012;   ,           . , 20112012. . 14;        19401941. .; ., 2005;  ..,  ..,  ..         :  . ., 2011;   . ., 2015;   -    19202000. .; , 2001;  ..,  ..     .         19141918 :  . ., 2006;  ..       19141918.  . , 2017;     . 19141918: :  3. ., 2014;   1917 : . ., 2017;  .           . ., 1997;  ..,  ..    . ., 2001;   :         ,      ()  5  1940 . ., 2015;  ..,  ..   : ( 1-  2- , ,    ): 19371941:  . ., 2012;  .   . 19371941:    . ., 2014; .].   ,     ,             [22 -     : -. 4- . ., 2007.        (base. memo.ru).     3 .].

                        .

 ,            .

          (          ,   )          2010- .           .              (grwar.ru)      (ria1914.info).   ,  ,   ,  ,   ,            XX.  .

 ,      ,          ,           (,   )[23 - ., .: - .   :   . 19141921. ., 2014.].

                    1917.[24 -  .. i  ii ii   i ii i. i, 2011;  ..        . 19141918. , 2010 (2- .:  .   :        . 19141918. ., 2015);  ..      . , 2011;  ..   .     . ., 2018;  ..        . , 2010 (2- .:  .  .  . ., 2014);  ..  1917            (19141918.). ., 2017; .]

 1991.           ,     .         ,       .         .                19181922.,      ,    .      ,       , -       ,       ( ,            ).         ,     , ,   ,  ,         .                    [25 -  .,  .,  .   :     //  . 2016. 6. . 206.].     ,     ,      .        19181922.       ,   -   .        ,            .

   ,          .       .. ,           1920- .[26 -  ..         19191923. //     .     . 2010. 31 (37). . 5765;  .            1920- . //  . . 6675;  .             19201923. //    .    . 2010. 2 (10). . 101107;  .       . 19201922. //  . 2010. 11. . 8093;  .                19201922. //      -  1919 . , 2010. . 122127;  .       1921.:    // 1921      :          : . .   . , 2011. . 238240;  .       19211934. //  . 2012. 2. . 91 103;  .          1920-  // - . 2012. 5. . 1821;  .        19201930- . //     .     . 2013. 4. . 4752;  .     :     //  .   (). 2013. 21. . 8489;  .       1920-  //  . 2013. 4. . 116128;  .        ⅻ:          19201930- . // . 2015. 9. . 110114;  .                -       1920. //    . , 2016. . 38;  .         19251927. // Studia internationalia: . V          XXX. (29   1  2016 ). , 2016. . 191195;  .                19181930- . // Studia internationalia: . VI          XXX. (911  2017 ). , 2017. . 162167;  .         19201922. //  . 2017. 3. . 139147; .]            .. [27 -  ..          //  :   : . . . , 2003. . 1. . 321336;  .        // -   : . . . , 2003. . 5. . 262274;  .       :    -     (19181923) // - . 2013. 9. . 1923;  .  ..      (   1918 ) //   .  .  .  . 2013. . 13. . 1. . 3138;  . ..     //   :      : .   . ., 2014. . 125136;  .  -           //   . 2017. 2 (52). . 7283; .].

      ..    ,       ,           [28 -  .. ,     ].         [29 -  ..            19171921. //  - .  2. . 2007. . 4. . 105117.] (,   ,   80%          ,       ,                ..         )[30 -  ..     19171921. //  . 2017. 6. . 131.].

 ..   ..        ,          [31 -  ..   (19141920).  . ., 2004;  .      :          (19211934). ., 2008;  .    .       . 19181938. ., 2017;  ..     ;  .   . 19181922. . ., 2013;  .   . 19181922. . ., 2013.].

  ,          .. .        ,      ,         ,       [32 - .     :  ..       :       //  :    . ., 2010. . 9. . 336378.  .:  ..   .    . ., 2017. . 214;  ..     (19171922.) //     , 19171922.:    . .; ., 2018. . 54.],         [33 -  ..      . ., 2009 (2- .:  .   . , , . 19051937. ., 2016);  .    . 19171921. ., 2010;  .     . 19171921. ., 2010 (2- .:  .     . 19171921. ., 2017);  .   .      . ., 2016; .].

            , -  ,    [34 - ., .:  ..,  ..      . 1919   1930- .    //  II   ,   ,   -   . , 1014  2011 : .   . ., 2012. . 226251.].

           ,  [35 -  . ., 2003;  ..   . ., 2013. . 1;  .. -  ..         (19181921.): . . . . , 2017;  ..  .  :     . , 2011;  ..    :       . ., 2012;  .   .    . , 2014;  ..  (18751929):   .     . ., 2007;  ..        . ., 2007;  .. .   .. :  ,  ,  . , 2006;   :   -    .. . , 2006;  ..       : . . . . ., 2002;  ..     . ., 2005;  ..   :   . ., 2006;  ..         .   , ,       . ., 2013;  ..  .  .. . , 2005;  ..   . ., 2017;  ..       . ., 2014;   :   . . ., 2000;  ..  . ., 2014;  ..    ? ., 1994;  ..,  ..  .   . ., 2014; .].

       ,         19201940- .          ..      л[36 -  ..     . 19301931 . ., 2000.].                   -  ,    ,     ,      .    ,        ,             1930- . .    -               .

          ..   ..      1920 1930- .[37 -  ..    20-  (, ,     ). , 2000.   ..    ,       :  .    . ., 2004;  .    . ., 2005;  .   2030-  XX . ., 2004;  . 1937.  ! ., 2010;  . -  . , 2012;  .   .   . ., 2016; .] ..           , ,       (          ).  ,        ,       ,      [38 -      .. :  ..      . . 32.].                  ,     ( ,   ..  ).  ..      ,       [39 -  ..    19211924.:     : . . . . , 2006;  ..   19241931.      : . . . . , 2006;  ..             19211924. (     ): . . . . , 2005;  ..     : 19191924. (  - ..  ): . . . . , 2009;  ..      , 19241939.: . . . . , 2006;  ..             . 19181925.: . . . . , 2010; .].

   1930- .               [40 -  ..,  ..,  ..,  ..   - , 19371938.  . ., 2017;  ..,  ..,  ..   - , 19371938.   . ., 2013;  ..    1930- . ., 2016;  ..     (  ).   - , 19371938. ., 2007;  .   - , 19371938.  . ., 2013;  .   - , 19371938.    . ., 2014;  .   - , 19371938.     57-   . ., 2014;  .   - , 19371938.   . ., 2014;  ..,  ..   - , 19371938.   . ., 2016;  ..,  ..,  ..   - , 19371938.  . ., 2014;  ..,  ..,  ..   - , 19371938.   . ., 2018;  ..          . ., 2002;  .     19351939.:   . ., 2003;  .    . ., 2007;  .    19371938. ., 2011;  ..   19371938. ., 1998; .].       ..              [41 -  ..       19371938. (1935    1937 ). ., 2013. . 12.  ,    ..          1930- .       ,      ,          ,     .].      .. ,            [42 -  ..     . ., 2005;  .     . ., 2006;  . 1937 .    ? ., 2007;  .           19371956. ., 2010;  .   :    . ., 2016;  .      . ., 2018.].          [43 -  ..,  ..   : ( 1-  2- , ,    );  .   . 19371941:    ;    !   :          / [. .. ]. ., 2001.].        1930- .  ..       [44 -  ..   .   . 19181953. ., 2014;  .    . ., 2015.      ..   .. .          ,           1918.,       ,      .      ,      ..       (     .. . . 15).                     ,          ,           ,    .         ,             (., 1923)        1965.        ..   .. , ..    .. ,       .          ,      ,    .].

               ,     ,        .                  .

-   19171922.              .      ,  ,  .          (            ,       ),  ,           ,      19171922.             .      . ,                      (   )       [45 - ., .: i . i i  i i //  i. i-ii i. . i, 2002. . 34.].      ,  ,   ,         1917., , ,      .

      , ,  ,                 ,     [46 -  .,  .,  . i i  . i, 1995;  ..,  .. i  i i  XX .  i i. i; i, 2007;  .   19171920. ., 2002;  . i i:    . 19171921 . i, 1995. . 1: ii-i;  . i  ii ii i i (19171921). i, 2007. . 1; 2011. . 2; KolanOczuk A. UkrainUscy generalowie w Polsce emigranci polityczni w latach 19201939: Slownik biograficzny. PrzemysUl, 2009.].    ,    [47 -  .   . i, 2006; i . ii :  i. i, 2008; i I.. i-i   ii  : . . . . i, 2003;  ..   . i, 2000; Bakhtadze M. General Ilia Odishelidze. Tbilisi, 2017 ( . ).].      ,         .

          [48 - Kawalerowie Virtuti Militari 17921945. Koszalin, 1991. T. 2: 19141921. Cz. 1; Kosk H.P. Generalicja polska. Pruszkw, 19982001; Kryska-Karski T., Zurakowski S. Generalowie Polski niepodleglej. Warszawa, 1991; MierzwinOski Z. Generalowie II Rzeczypospolitej. Warszawa, 1990; Odziemkowski J. Leksykon wojny Polsko-Rosyjskiej 19191920. Warszawa, 2004; Stawecki P. Slownik biograficzny generalw Wojska Polskiego 19181939. Warszawa, 1994; Stawecki P. Oficerowie dyplomowani wojska Drugiej Rzeczypospolitej. Wroclaw; Warszawa; Krakw, 1997; Wojtaszak A. Generalicja Wojska Polskiego 19211926. Szczecin, 2005.]. ,            ,    ,        .        [49 - Lipponen R. Itsenisen Suomen Kenraalikunta 19181996: Biografiat. Porvoo; Helsinki; Juva, 1997.], [50 - Jekabsons E., cerbinskis V. Latvijas armijas augstakie virsnieki 19181940: Biografiska vardnica. Riga, 1998; Lacplea kara ordena kavalieri: Biografiska vardnica. Riga, 1995; Lietuvos kariuomenes karininkai 19181953. Vilnius, 20012015. T. 110; un M. Eesti Vabariigi kindralid ja admiralid. Tallinn, 2001; Pihlau J. Auraamat Eesti Vabariigi kaadriohvitseridele. Tallinn, 2007; Rosenthal R. Laidoner  vejuht. Tallin, 2008.]   .       [51 -    (19181920). : . . , 1998;      (19141918.). ., 2014;  .   (16991921):  . , 2001.].

 ,      19171922.           ,      ,    .    ,          ,       (      ).            ,        ,          .       ,  ,     [52 -  ..    ;  .     ;  .    ;  .       . ., 2016 (2- .: ., 2017); .].           ,      .

 ,         ,   ,             ,   .           ,    ,   .    ,      ,         ,   ,        .  ,            ,          19171922.,     .        ,      ,  ,  ,           .

      ,  ,   ,   23  , , , , , , ,   ,     .

         .          ,  , , ,    .

             1918.,        ,     ,    ,  ,  ,     ,         ,     .

      ,    ,                      (   ).            ,         : , , ,  , ,   ,         .         .      -     .             ,       .

        ,    ,      ,       ,               19171922.

    (      )  -   ,  .            ,                   .               ,        .        ,      -    ,      1930- .  ,           .

          ,    .          ,       .       ,          .

      ,       . ,       19171922.      ,    .        .   ,       ,  , .

,         .

           ,            ,      ,       .

 ,       1918.,    .

   ,       ,        . . . ..   . . . .. .




 1

  


           :      .

     .   ,     ,  ,   , , ,     ,           .       ,  ,    (,   ..).       .       .    XIXXX.   ,             ,        . , ,    ..    ,   .    ..    ,     . - ..     ,        .     ..     .

  XX.                .        .         .         ,        . ,   ,    .      -                 19051907.       ,               - [53 -  ,   ..            ,          ( ..   19041905.: -        . ., 2014. . 53).                     (.     ..    ..    :       . ., 2012. . 9091).                       ,   (HIA. A.P. Budberg collection. Box 1.  ..    19141917. . 82)            (        ),         ( ..    . . 61, 91).].          .

-          .           .     ,       .

  1914.      44  [54 -  ..          //   :      : .   . ., 2014. . 434.].         .       53,6%  ,    13,6%,     3,6%,    3,5%,     25,7%.      22,5%, -  1417%, -  80,5 84%.  -    2530 ,       10 .

      2,5  3,5  .     1912.   86%  ,   .       .        .   ,       1912.  .   1914.   1574 .

    1908.,       24  .        50  .     1908.    23 414  , 5431 , 6193 , 2039     .     7478 .    -   ,  -    1,5  1,     0,7  1.    ,         [55 -  ..  . ., 1909. . 5.].     1908.     19    25,5  .  ,       .  ,         .

          .     .    .   ,    ,    .                  1910.     .      ,             .       , ,         .            5000.  1908.

       .        . ,      ,    1908.,   19,7  ,         26,6.     ,        19,8  ,         29 .     .

      .  1914.     10%    60 .     27,7%   50 .    1912., 37,1%      30 , 32,2%   30  40 , 21,4%   40  50 , 8,7%   50  60   0,5%   60 .     30   ,    30  40   0,7% ,  40  50   18,4% ,  50  60   66,9%   13,9%   60 .  - (51,3%)    4050 ,  50  60   37,2% -.

         6,7% ,    48,2%,    43%      2,1%.        .

        . ,  1907.     3793 ,     [56 -  . . 28.].  ,   2000 .  ,  ,   6000 ,     .

          .           . ,  ..    ,         ,    ,   ,   ,     ,         , ,    : , , ,    .               .          ,     [],     ,          []      [] []    , , .        ,  ,     腻[57 -  . . -5956. . 1. . 35. . 2.].  ..                   .  ,        .

    .     1  1907.  2100., -  1800., -  1500.,   1200.,   1080.,   900., -  780.[58 - . . 2000. . 1. . 1268. . 686 .  .:  ..,  ..    . ., 1902. . 1.]    -        .        ,     .    . ,         XIX   XX.  300.         10. [59 - . . 2100. . 1. . 469. . 115.].  ,      ,     5560. (  1912.   50.[60 -  .. ,     : 19171921. ., 2011. . 141.]).

    . ..    1908.,         100 [61 -  ..  . . 33.].      30. .         25.     2,5.,    1.,    1012.,    30.,    1,5.,    58.,     7.        90. (   32.[62 -  .. . 1918. . 872 (  ).]),   85,5.     .        1915.  2.     1916-  5.,   1. 40.

..  ,     67. , 9.    30.   .         12.,   15.,  , , ,   10.,    10.,      1015.,     3.,    1116.,         20.[63 -  .. : - . ., 1982. . 100.]   ,    .

         ,          ,     .           .     ,         ,   .       ,      ,        .

   XX.   ,        .      ,      .          ,     .  1905.     ,   1908.     -   .. .       XX.  - .. , .. ,  .. ,  .. , .. , .. , .. , .. , ..   .[64 -  ..     . , 1990. . 8.]      .               .        .

         (,  .. , .. ,  .. )        (  .. -,   .. , ..   .. ,   .. ).

           .          ,     ,           .

 ..  ,               ,     ,        ,     ,    ,              ,       [65 -  ..  . ., 2001. . 61.].  ..   :                 .          [66 -  ..  . . ., 2005. . 111112.].     ,           .              ,    ,            .            .

              ,       ( ),     ,               [67 -  .:  ..       19371938. (1935    1937 ). ., 2013. . 2. . 339389.].

           .        .          (  ).

 1914.                    .  ,        ,   ,          ,     .  ,   1914.         .    53   (   13    ).

       .          .   ,       .          .  ,    1915.  43 .           , ,       ,  - ,        .         :    ,   ,       ! ,               .

         .    ,       , ,     -,               [68 -  ..   :        . 19141918. ., 2015. . 109110.]. ,            .

                 ,     ,     .     ,             ,    [69 -  ..     . 436437.].              ( ,     42,6%     ,       19191924.[70 -  ..,  ..      . 1919   1930- .    //  II   ,   ,   -   . , 1014  2011 : .   . ., 2012. . 246.]).

         ,   ,      .        . ,              (   ).      .   .. ,           [71 -  ..       19171920. ., 1988. . 27.].     1916.             .   ,     ,  ,      ,   - .

    .      .    .. ,      - , ,  ;

,       ,  ,          -  ,       [72 -  ..   : [   19141918.]. ., 2005. . 94.].

       . ,        ,             .  1916.      .  ,      .  ,          () .. ,  .

         ,    .  ,        ,     (,     .. ,   .. , .. -, .. , ..   .)[73 -  . . 8687.].  ,     ,        .      1915.    ..       :          .     , , ,   [74 - . :  ..     . . 5.].    , :      [75 -  .].

 ..  ,    ,   [19]15 ,    ,       [76 -  . . -5956. . 1. . 35. . 21.].      .  ..     21  1918.:       ,         :     ,                  ,         [77 -   :   . 19141920. ., 2016. . 273.].

            ,  19161917.              .      ,  ,    ,          ,  1916   1917.    [78 - ., .:  ..        (1914   1917.). ., 1962;        (19141917). ., 2014. . 2. . 532545;  ..         //     . ., 2011. . 5264;  ..  - . 19141917.     . ., 2015. . 364366;      :  ,  ,  . ., 2014;  ..        . ., 1973,  .].      ,       [79 -  .:  ..  :        . ., 2010.].     .           ,  ,    (          ), ,   ,    (    )      .   1917.  -         ,       ,  ,     .          .                       .         II       . ,            .

     1917.      ,     .     1917.        .  , , ,               .         4  1917.  ..  ,    ,  ,         [80 -  . . -5827. . 1. . 15. . 3.].    .. ,      ,         [81 -  . . 4.].        ,           .    ,      -      .

        .   1917.        .           ,      .   1917.     ,         .

  1917.           ,        .   -        .

  ,   1917.        -.         1917.            . ,     1917.,         .   ,       . ,          .

       .    ,      .           .        . -      .

    .        ,    .              .       .  ,  .. ,  .. , .. ,  .. , - .. , - ..   .      ,    .       .  ,  .. , - .. ,  .. ,  .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , .. , ..   .

  1917.        ,           .               .   ,         (,              1917.)   ,        .       ,    ,   ,       ,  .  ,     ,   ,     II      [82 -  . . -5881. . 2. . 759. . 1818 .;  ..     :    ! // . 2017. 2. . 4953.].          .   ,       ,         .               .

     1917.     ..      ,   .           .                 .                1917.          .. ,       ,      ,       ,          .

    ,          .      ,      .        ,   ,     ,   .            -  ,      .       ,     .    .          1917.   .

           1917.    ,      .     ,              ,        .          ,    ,     .              .          .

        .         -      .         .                  .              ,        .            ,         , , , ,      ,    .            - .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/andrey-ganin/russkiy-oficerskiy-korpus-v-gody-grazhdanskoy-voyny-protivost/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


       . ., 1924. . 51.




2


., .:  ..       XIXXX . ., 1973.




3


 .     //   19181921. ., 1928. . 2:    . . 91109.




4


 : . . /. .. . , 1981; - ..    ( .. ). ., 1981;  :    . ., 1986;   :    : [. ]. ., 1973;  .  :  - . , 1956;      .. : . . , 1978;  ..    .. . ., 1961;  .  :      . , 1969 ( . );  .   . , 1983;  ..   : (    .. ). ., 1978;  :    . ., 1964;  ..    :     . ., 1982;  :    . ., 1965;     : . .  .. . , 1991;  ..  :     .. . 3- ., . ., 1989;  ..  . ., 1973;  ..   . , 1972;  ..,  ..        . , 1963;  .  : .. . , 1979;  ..   . ., 1975;  ..  . ., 1963; .




5


     (19171922.). ., 1978. . 4.




6


      : . ., 1987.




7


 ..     . ., 1980. . 1;  ..,  ..,  ..    (19181922). , 1990;  ..  . ., 1979; .




8


 ..       19171920. ., 1988.




9


  (6 . 1918. 28 . 1923.). ., 1991.




10


Erickson J. The Soviet High Command. A Military-Political History, 19181941. 3


ed. L.; Portland, 2001.




11


Reese R.R. Red Commanders. A Social History of the Soviet Army Officer Corps, 19181991. Lawrence (KS), 2005.




12


 ..     19051917. ., 1990. . 2526.




13


. :  . . 26.




14


., .:  :   . ., 1990. . 477.




15


 ..     . ., 2001;  .   :  . ., 2002;  .  :   . .; ., 2003;  .   :  . ., 2004;  .     :  . ., 2004;  .   :  . ., 2008;  .   :        I   II. ., 2009. . 12;  .   :  . ., 2011;  .   -  :  . ., 2012. . 12;  .   :  . ., 2013;  ..,  () ..   :    . ., 2009.  2014.       ..      .




16


 ..   . ., 2001.




17


 .   ..       //   (-). 2006. . 24. . 5865;  .. ,     : 19171921. ., 2011. . 5859, 6669, 71, 73.




18


 ..   . ., 1993.




19


 ..    :  , . 19171920. , 2005;  ..   ..   :  . , 2009;  ..          : , ,  (19171922). , 2009;  ..    : (   ): . . . . ., 1999;  ..     . 1918 . ., 2008;  ..  :   . , 2001;  .    :     ..     . , 2005;  ..     :  ,  ,  . 19171920. ., 2012;  ..     :   . ., 2013;  .     19141922. ., 2014;  .     . ., 2018;  ..       . 19181920. ., 1993;  ..      ,     .    1918.: . . . . ., 2001;  ..      19181922. ., 2008;  .. i i 1919 : i-ii  . i, 2006;  ..     ,       . , 1997;  ..      ( 1917   1919.). ., 2012;  ..    :     . ., 2010;  .  ..    .   . ., 2018;  . - :    . , 2012;  ..     1918 . , 2010;  ..    -  (19181920.). ., 1999;  ..    . 19171920.: (,    ,    ,  ). ., 2000. . 1; .




20


 ..   : - . ., 2018;  ..   . , 2000;  :  . ., 2011;  .. . ., 2018;  ..    . ., 1996;  ..  .  . ., 2019;  .. .. :   : -  -      (19141937.). ., 2006;  ..   :   .. . , 1999;  ..  :  . , 1999;  ..  .. . ., 2006;  .    :  . ., 2004;  . ., 2004;  . ., 2009;   . ., 2014;  ..  : - . ., 1993;   . ., 2009;  ..     . ., 2009;  ..,  ..    :    . 19151921 . ., 2014; .   .. -. , 2016;  .. . ., 2006;  ..  .    . ., 2013;  ..  ,  .. ? , 1999;  . . ., 2000;  ..    .     :  . , 2003;   . ., 2007;  ..   . ., 2004;  .  ,  :    . ., 2011;  ..   . , 1982;  ..  : , , . ., 2009;  ..   . , 2017;  ..   :    . ., 1992;   . ., 2001;  ..    . ., 2017;  ..  . ., 2014;  ..   : , ,   . ., 2002;  ..   :   . ., 2009. . 12;  ..     . ., 2018;  ..   :   : . . . . ., 2006;  ..,  .. . ., 2006;  ..     . ., 2017;  ..  . ., 2014;  .  .      . ., 2018; - ..  . , 1999;  .  .. .    . ., 2004;  .. -   ..  (18851917.): . . . . , 2003; .




21


 ..,  ..     -       . 18541922. , 2016;  ..,  ..    . ., 2001;  ..     1917 :  . ., 2005;     :         ( 1919  1920- .): - . , 2017;  ..    ,     -  (19181920.). , 2009;  . :   . .; , 2005;  . :   . ., 20112015. . 15;  . :   . .; , 2006. . 12;     .  ,     . 18511920-. , 2018;       :   17691920:  . ., 2004;  ..,  ..,  ..      . ., 2003;  ..         19171922.:  . ., 2009;  ..,  ..      18911945:  . ., 2007;  ..,  ..      19141917. ., 2010;  ..,  ..    . ., 2005;  .    :  . ., 2016; - .    .    . ., 2012;  ..       . ., 2003;  ..       19141918:  . ., 2012;   ,           . , 20112012. . 14;        19401941. .; ., 2005;  ..,  ..,  ..         :  . ., 2011;   . ., 2015;   -    19202000. .; , 2001;  ..,  ..     .         19141918 :  . ., 2006;  ..       19141918.  . , 2017;     . 19141918: :  3. ., 2014;   1917 : . ., 2017;  .           . ., 1997;  ..,  ..    . ., 2001;   :         ,      ()  5  1940 . ., 2015;  ..,  ..   : ( 1-  2- , ,    ): 19371941:  . ., 2012;  .   . 19371941:    . ., 2014; .




22


    : -. 4- . ., 2007.        (base. memo.ru).     3 .




23


., .: - .   :   . 19141921. ., 2014.




24


 .. i  ii ii   i ii i. i, 2011;  ..        . 19141918. , 2010 (2- .:  .   :        . 19141918. ., 2015);  ..      . , 2011;  ..   .     . ., 2018;  ..        . , 2010 (2- .:  .  .  . ., 2014);  ..  1917            (19141918.). ., 2017; .




25


 .,  .,  .   :     //  . 2016. 6. . 206.




26


 ..         19191923. //     .     . 2010. 31 (37). . 5765;  .            1920- . //  . . 6675;  .             19201923. //    .    . 2010. 2 (10). . 101107;  .       . 19201922. //  . 2010. 11. . 8093;  .                19201922. //      -  1919 . , 2010. . 122127;  .       1921.:    // 1921      :          : . .   . , 2011. . 238240;  .       19211934. //  . 2012. 2. . 91 103;  .          1920-  // - . 2012. 5. . 1821;  .        19201930- . //     .     . 2013. 4. . 4752;  .     :     //  .   (). 2013. 21. . 8489;  .       1920-  //  . 2013. 4. . 116128;  .        ⅻ:          19201930- . // . 2015. 9. . 110114;  .                -       1920. //    . , 2016. . 38;  .         19251927. // Studia internationalia: . V          XXX. (29   1  2016 ). , 2016. . 191195;  .                19181930- . // Studia internationalia: . VI          XXX. (911  2017 ). , 2017. . 162167;  .         19201922. //  . 2017. 3. . 139147; .




27


 ..          //  :   : . . . , 2003. . 1. . 321336;  .        // -   : . . . , 2003. . 5. . 262274;  .       :    -     (19181923) // - . 2013. 9. . 1923;  .  ..      (   1918 ) //   .  .  .  . 2013. . 13. . 1. . 3138;  . ..     //   :      : .   . ., 2014. . 125136;  .  -           //   . 2017. 2 (52). . 7283; .




28


 .. ,     




29


 ..            19171921. //  - .  2. . 2007. . 4. . 105117.




30


 ..     19171921. //  . 2017. 6. . 131.




31


 ..   (19141920).  . ., 2004;  .      :          (19211934). ., 2008;  .    .       . 19181938. ., 2017;  ..     ;  .   . 19181922. . ., 2013;  .   . 19181922. . ., 2013.




32


.     :  ..       :       //  :    . ., 2010. . 9. . 336378.  .:  ..   .    . ., 2017. . 214;  ..     (19171922.) //     , 19171922.:    . .; ., 2018. . 54.




33


 ..      . ., 2009 (2- .:  .   . , , . 19051937. ., 2016);  .    . 19171921. ., 2010;  .     . 19171921. ., 2010 (2- .:  .     . 19171921. ., 2017);  .   .      . ., 2016; .




34


., .:  ..,  ..      . 1919   1930- .    //  II   ,   ,   -   . , 1014  2011 : .   . ., 2012. . 226251.




35


 . ., 2003;  ..   . ., 2013. . 1;  .. -  ..         (19181921.): . . . . , 2017;  ..  .  :     . , 2011;  ..    :       . ., 2012;  .   .    . , 2014;  ..  (18751929):   .     . ., 2007;  ..        . ., 2007;  .. .   .. :  ,  ,  . , 2006;   :   -    .. . , 2006;  ..       : . . . . ., 2002;  ..     . ., 2005;  ..   :   . ., 2006;  ..         .   , ,       . ., 2013;  ..  .  .. . , 2005;  ..   . ., 2017;  ..       . ., 2014;   :   . . ., 2000;  ..  . ., 2014;  ..    ? ., 1994;  ..,  ..  .   . ., 2014; .




36


 ..     . 19301931 . ., 2000.




37


 ..    20-  (, ,     ). , 2000.   ..    ,       :  .    . ., 2004;  .    . ., 2005;  .   2030-  XX . ., 2004;  . 1937.  ! ., 2010;  . -  . , 2012;  .   .   . ., 2016; .




38


     .. :  ..      . . 32.




39


 ..    19211924.:     : . . . . , 2006;  ..   19241931.      : . . . . , 2006;  ..             19211924. (     ): . . . . , 2005;  ..     : 19191924. (  - ..  ): . . . . , 2009;  ..      , 19241939.: . . . . , 2006;  ..             . 19181925.: . . . . , 2010; .




40


 ..,  ..,  ..,  ..   - , 19371938.  . ., 2017;  ..,  ..,  ..   - , 19371938.   . ., 2013;  ..    1930- . ., 2016;  ..     (  ).   - , 19371938. ., 2007;  .   - , 19371938.  . ., 2013;  .   - , 19371938.    . ., 2014;  .   - , 19371938.     57-   . ., 2014;  .   - , 19371938.   . ., 2014;  ..,  ..   - , 19371938.   . ., 2016;  ..,  ..,  ..   - , 19371938.  . ., 2014;  ..,  ..,  ..   - , 19371938.   . ., 2018;  ..          . ., 2002;  .     19351939.:   . ., 2003;  .    . ., 2007;  .    19371938. ., 2011;  ..   19371938. ., 1998; .




41


 ..       19371938. (1935    1937 ). ., 2013. . 12.  ,    ..          1930- .       ,      ,          ,     .




42


 ..     . ., 2005;  .     . ., 2006;  . 1937 .    ? ., 2007;  .           19371956. ., 2010;  .   :    . ., 2016;  .      . ., 2018.




43


 ..,  ..   : ( 1-  2- , ,    );  .   . 19371941:    ;    !   :          / [. .. ]. ., 2001.




44


 ..   .   . 19181953. ., 2014;  .    . ., 2015.      ..   .. .          ,           1918.,       ,      .      ,      ..       (     .. . . 15).                     ,          ,           ,    .         ,             (., 1923)        1965.        ..   .. , ..    .. ,       .          ,      ,    .




45


., .: i . i i  i i //  i. i-ii i. . i, 2002. . 34.




46


 .,  .,  . i i  . i, 1995;  ..,  .. i  i i  XX .  i i. i; i, 2007;  .   19171920. ., 2002;  . i i:    . 19171921 . i, 1995. . 1: ii-i;  . i  ii ii i i (19171921). i, 2007. . 1; 2011. . 2; KolanOczuk A. UkrainUscy generalowie w Polsce emigranci polityczni w latach 19201939: Slownik biograficzny. PrzemysUl, 2009.




47


 .   . i, 2006; i . ii :  i. i, 2008; i I.. i-i   ii  : . . . . i, 2003;  ..   . i, 2000; Bakhtadze M. General Ilia Odishelidze. Tbilisi, 2017 ( . ).




48


Kawalerowie Virtuti Militari 17921945. Koszalin, 1991. T. 2: 19141921. Cz. 1; Kosk H.P. Generalicja polska. Pruszkw, 19982001; Kryska-Karski T., Zurakowski S. Generalowie Polski niepodleglej. Warszawa, 1991; MierzwinOski Z. Generalowie II Rzeczypospolitej. Warszawa, 1990; Odziemkowski J. Leksykon wojny Polsko-Rosyjskiej 19191920. Warszawa, 2004; Stawecki P. Slownik biograficzny generalw Wojska Polskiego 19181939. Warszawa, 1994; Stawecki P. Oficerowie dyplomowani wojska Drugiej Rzeczypospolitej. Wroclaw; Warszawa; Krakw, 1997; Wojtaszak A. Generalicja Wojska Polskiego 19211926. Szczecin, 2005.




49


Lipponen R. Itsenisen Suomen Kenraalikunta 19181996: Biografiat. Porvoo; Helsinki; Juva, 1997.




50


Jekabsons E., cerbinskis V. Latvijas armijas augstakie virsnieki 19181940: Biografiska vardnica. Riga, 1998; Lacplea kara ordena kavalieri: Biografiska vardnica. Riga, 1995; Lietuvos kariuomenes karininkai 19181953. Vilnius, 20012015. T. 110; un M. Eesti Vabariigi kindralid ja admiralid. Tallinn, 2001; Pihlau J. Auraamat Eesti Vabariigi kaadriohvitseridele. Tallinn, 2007; Rosenthal R. Laidoner  vejuht. Tallin, 2008.




51


   (19181920). : . . , 1998;      (19141918.). ., 2014;  .   (16991921):  . , 2001.




52


 ..    ;  .     ;  .    ;  .       . ., 2016 (2- .: ., 2017); .




53


 ,   ..            ,          ( ..   19041905.: -        . ., 2014. . 53).                     (.     ..    ..    :       . ., 2012. . 9091).                       ,   (HIA. A.P. Budberg collection. Box 1.  ..    19141917. . 82)            (        ),         ( ..    . . 61, 91).




54


 ..          //   :      : .   . ., 2014. . 434.




55


 ..  . ., 1909. . 5.




56


 . . 28.




57


 . . -5956. . 1. . 35. . 2.




58


. . 2000. . 1. . 1268. . 686 .  .:  ..,  ..    . ., 1902. . 1.




59


. . 2100. . 1. . 469. . 115.




60


 .. ,     : 19171921. ., 2011. . 141.




61


 ..  . . 33.




62


 .. . 1918. . 872 (  ).




63


 .. : - . ., 1982. . 100.




64


 ..     . , 1990. . 8.




65


 ..  . ., 2001. . 61.




66


 ..  . . ., 2005. . 111112.




67


 .:  ..       19371938. (1935    1937 ). ., 2013. . 2. . 339389.




68


 ..   :        . 19141918. ., 2015. . 109110.




69


 ..     . 436437.




70


 ..,  ..      . 1919   1930- .    //  II   ,   ,   -   . , 1014  2011 : .   . ., 2012. . 246.




71


 ..       19171920. ., 1988. . 27.




72


 ..   : [   19141918.]. ., 2005. . 94.




73


 . . 8687.




74


. :  ..     . . 5.




75


 .




76


 . . -5956. . 1. . 35. . 21.




77


  :   . 19141920. ., 2016. . 273.




78


., .:  ..        (1914   1917.). ., 1962;        (19141917). ., 2014. . 2. . 532545;  ..         //     . ., 2011. . 5264;  ..  - . 19141917.     . ., 2015. . 364366;      :  ,  ,  . ., 2014;  ..        . ., 1973,  .




79


 .:  ..  :        . ., 2010.




80


 . . -5827. . 1. . 15. . 3.




81


 . . 4.




82


 . . -5881. . 2. . 759. . 1818 .;  ..     :    ! // . 2017. 2. . 4953.


