 .  19321933 i  ii, i  iii (1980-i  2000-i)
 


  
i  (. 1961 .)  i i,  i , .  i   i , , , ii, ii.     i, i i, i, i, , i, i, i .

  ,     iiii, ii, i, i i, iii i  ii,   .   , i i i    i  i i i i. i   iii  iii  ii?   i  i i  i i  i i? i  ii    i    i   18321933 i  ii.





i 

 

 19321933 i  ii, i  iii (1980-i2000-i)





   



     ii,   i  2010 i.    i i i  i  i      : i i (i i i ), i  ad hominem, i i    i. i  i   i ii i ii ii iii   i ii  ii  i ii,  i i  i ii ii .

 i   i  i i  i    ii i ii ii.  ii, i    i  i  , i    ,    i ii . i i         i ,    i .

 - i    iiii  1932 1933 i  ii i, ii  i   i i   ,  iii .

    ii ?

 i  .   ii ii i  ii ( i i      ). ii   iii  i ii      i i.         ii i   i   .    i   i i, i i  i i  19321933 i.

 i?

i . i   i  ,    i  ii   i i ,    i i ,   -ii i. i,    .     i,   i-- .

 i,   i,   i ii   19321933 i  i i  iiii i 2009 .

 i i , i  i i  i ii, i  i  i i.         i  (   i). i ,   i ii  19321933 i,  ,  i ,  i  i i iii,      i    ii.

 i,    i,  ii ii, i  i i   i  Holodomor studies   ii i  ii, i  i .

  i?

i i i  i i    ii  i: ,  , i ,  ,  ii, ii  .

     ii i, , i, i  i i i.

 i   i i  i ii i, -, , -  i.

   i    i  i    ,  i   .  ii   i i  ii i ii. i, i ,   軅

    i ii, ,  ,  i   . ii      i ,   i  i,  i  , i ,  i   i  .  ,    i i  ii i, i    i , i , i  ii i ii, i -i (-ii). , i  i   i ii, :        ,   ,   ,    .

.




    i  ?


1.      19321933 i  ii .     (. ii i  i,     ).

2.      19321933 i  ii    i i  i i .

3.    ii  19321933 i   ii i i i i iii  i  ,   i iii  i ii ii.

4. ,   i    i i   i.    ii.   ,      i i ,  i i,  i   i  19321933 i  ii. i   i . i ,     ii  ii  ii  i  i i  i i,  i i  ,   i i     i.

5.     i,  i  i iii,  ,      i i i  i ,      ,    i .

  i :

 ii iii  19321933 i  ,    ii,  ii  i i  ii i i i;

 ii,  i i    ii i i   i  i i , , , i i ;

    ii  ,    i ii    i .

i :     i  i.      ii, ,  i. i,  i   .



-i, ,
i 2018 







 i  i i     19321933 i ( ii i  ii ii),    , i  i  ii , ii (i, ii, ii)  iii  i ii , i  .

 ,    ii ,   ii i ii  iii.

  i[1 -   Special and Extension Program - i ()  i    i ii   ii  ii 2009 .  i i  i   i  i  ii  i 2009 i    i iii i  i.]   iii iii  ii i  i  i ii ii;

  iii (i  i  i  i i  )  ii  i ii i  i i ,  i    ii  , i      i i ii  i  i ii i;  i   i (iii), ii   i ii.

i    i   i-ii (i)   [2 - i  i    i    i   i,    i i i.   i,  i       ii i,  i  .   ii     ,   i     i ,  i    , i i i ii (ii) .] i 1980-x   2000-x  [3 -    i    ii ii   ii    .] 19321933 i  ii, i      i  i i ii  i  ii,  i  i i i,  iiii iii  ii i  i  ii.

i   ii ii:  i  i i , ,  ii i i i i   i,   ii  i   i ii i ii iii,      ii   i ,   i i o   i i  i, i ,   ii , i       i.

i  i   i ii  1932 1933 i  i   ,    ,   i   i, i i  ii i i  iii, iiii  iii, iii  i.

 i i   19321933 i  ,    ii:

1)  ( , )   ii    ,  , iii ii ii.    i,  ii  ( ?) , ii ii,  i, .   ii    i i  ii i,   ii  i , i i, i,  i.

2)    i, i  i, ii ii  i i iiii,      19321933 i   ii.

3)  i  19321933 i  i  ii i ii.

i ii   :  i   i i   i i  iiii?  i i   ii ii   ii ii? i i     , i ii i?   i,   ii ii i  i   i i i ?   ii iiii   ?   i  i i  ?   i ii ii i i ii iiii?

 i    ,  i   1932 1933 i  ii    i ii  i  i   (.   1).

i  ii i ii i,   ,  ii ,   1980-    1990- i i   ii,  ii  ii.

 i     i i, i    i i   i  i , i  i .

   i ii i[4 -    i  i i       , i i   ,  i i , , i, , i i  .  ii i  i, i, i, i, i ii.],  i, i, iii ii  i  i   i   i, i i ii  i.     i ii ii ,  i   i  ii,  ii     i    ii ii, iii ii ii.

i i    19321933 i  iii ii ii   i   i    i i ii ii i iii ,   i  i i ii i  i ,  i   ii:   i ii i.

i  i i ii  i  i  i i 1980- i i   i   ii i ,  i i  i i ii.

i     i ii  iii  i i    i  (ii i   i ),   i iii[5 -      i: i  19321933 i  i i, ,  . , ii i i i ii  i ii i, i    i  i.   i   i i i , i i , ii, ii  i  i. i i , i     ii i iii ii i, ,   ,   i .  ,  i , i i    19321933 i  i  ii  ,    . i         ii,  i    ii ii    ,  i  i i. i . i  i  i.].

 i i ii i i,  i    19321933 i       i, ii i,      i.

i i    , i  i  19321933 i,   i  i ,   i i i  i  i  ii .

 1990-  i ii    i     19321933 i, i   ,  i     i i i[6 - i i   i   ii i i .],     i ,    ii i   .

    i i, i  i    ii i  .,    i   (i),   .

i i,    i, i ii ii, i  ,   ii .

,  i ii     i  i:  ii, i  i (i ), i  ii,  i i  ,   i i, i    i  ii i.

i  ii    6 i,  20032009.  2017 i,   i   ,     i .    19321933 i      ii i   i  iii   i.

ii 20072008 i i       i i  i ii i   i i  .     .     i 2008  i 2009, i     i 2017  i 2018.

i        [7 -  :  19321933    ,     // Ab Imperio.  2004.   3; Revisiting the Great Famine of 19321933. Politics of Memory and Public Consciousness (Ukraine After 1991) In: Past in the Making. Recent History Revisions and Historical Revisionism in Central Europe after 1989 // d. by M. Kopecek.  CEU Press, 2008; Struggling with Traumatic Past: The Great Famine of 19321933 and the Politics of Memory in Contemporary Ukraine // Post-diktatorische Geschichtskulturen in Europa. Bestandsaufnahme und For-schung-sper-spektiven. Wallstein Verlag: Gottingen, 2010, . 7597; Holodomor and the Politics of Memory in Ukraine after Independence // Holodomor and Gorta Mor. Histories, Memories and Representations of Famine in Ukraine and Ireland. Edited by Christian Noack, Lindsey Janssen and Vincent Comerford, 2012;       //  . . 1.   .  ., 2013, . 277336; , , .  iii  i ii //  1933. ii: . . .  ., 2013, . 238304  i.],   i i  i (2006), i (2006),  i i (2007), ii (i), i  i (2008), i (2009). i ii   i i i i  i iii  i   20072017 .

    :  i   ii  i ii i 19321933 i,  i,   i      1932 1933 i,     i   i  i i,      i  i,   ii.

 i i  i    ii ii iiii  i,    i   19321933 i  i-ii  -i ,  ii ,   i  i  .

i i  i ii[8 - i i        i i ,     () .    i      ii, ii, ii.   i i  i ,  i, i,  i . . i   i i i .   i    i,    i  . ,      ii ii  19321933 i,          i i,    i ii iii, ii i ii ii  .] , i  i ,  i ii,  i    ii ii i, iii  ii iiii.

 i iii  i  i  iii i, i  , i  i   i   i,   ii i.

 i   i i    ii i  i   i      i i  i   i i  i,      i ii ,     i  i i    .

    i,     i  i i  i     i        i ii: i   ii i (i), i i (), i  (), i i (i), ii ii (i), iii  (i), i  (i), i i ().

i   i i i i. . i: . , . , . , . , .     i i,  i i i   ii .

   i ii (i)   i  i    ii    i i      ,      i   19321933 i.

 i  ,  i i   ,   i         i    ,     i i  i i. ,      i   i.

i i  i i     i, ,  ii .

i, i i i i , i   i,  iii .

 i i    i  i,   i  .

 - i      i  i i i i i ,  i  i i , i, i  i i, i     ii        i  .




i 

i  ii



  ii  ii   19321933 i i     i i-i  i   i  1980-i ,    i   ii ii  iiii, i i-ii   i     19321933 i  ,  i i i 1980-,  ii i  i     19321933 i  ii ii   . i  i i-i   ,   i i  i ii   19321933 i  i 20 i.

i   ii ii    19321933 i, ii ii    i  i i,    i  , i, i i  i-i ,     i  i i iii.    i i   iii i ii   i i,  i i i   ,    i   i  ii i i,    ii i i ii  i    i ii i   i iii.   i  ii  .  ii iiiii ,     i  , i  .




 1

 iii 



 i .   : i i.   : i.  i i: 


  i     19321933  ii ,    i    i  i ii. ii     i iii , , i i     i i   i     i      ii  i i ii[9 - ,   ii    i  19321933 i i ,    iii  ,    ii iii  i  i , ii  1988 .: Report to Congress Commission in the Ukrainian Famine.  Washington, 1988. i  ii    i i i iii:    ii 19321933 i:  4- .  ., 2008. i i iii, i i    ,    i i ii. , i  i    . . .]. ,      i i  1930- i  i  i i ii  i i. ,    ,   




 i 


 i ii i i i          i ii,    ii i [10 - i ii,        19321933 i    iii   . ,     i i:      19321933 i, i      ,      ,     i i      i 19321933 .], , i    ii i ii ,      ii            i i, i      ii  i ,      i   i[11 -     Ethnocide of Ukrainians in the U. S. S. R. (The Ukrainian Herald issue 78). Smoloskp Publishers, 1978 ( ii  л),   i  ii i ,  , i,  . .  19321933 . i i   ii,  i  i ii   i . i .   ,   1960-i, i   i  ,   19321933 i,  ii   . .: . .  : -.  , 1970.  . 120 122.].

 ii ,   i i iii  i i ( i  ,  ii,   ),  i i i, i i   i i ii   i i        i i ii i i .  i    i,    i i i   ii i i,  i  ii i ii,   i .

    ,   i (  )      i i,   i : , i   i   i,  .  ,    i   19321933 i.

i  19321933 i, ii    ii i : ii 1930-,  i i   i,   19461947 i.   i i  ii      i      .    ii i  i   i  ii   ii, i ii iiii  19401970- i, ii ii ii  i      i i iii ii   i i.

i i    19321933 .   i   .  i  i   i   i i i,   i ii  i ii  i ii   ii i.     ()     ,        ii (   i  ii   )[12 -  i                      30-      i  i  ,              . . : . . ii iii       ii //  19321933 .  ii:  i i.  ., 2003.  . 805.].

    i i i   i,   i     i  i    i. i ii  19321933 . i   ,      i, i   ii i.  i i i, i    i i i 1950-   1960-,  - i ii i .   i    ,    i i .    19321933 i  i i    .

     i       19321933 . i  i ii i.  1966 . . ,    , i   ii ( i, ii  ii i  i)         i, i i  ii    i ,  i,   i ii  i i     i ii  i ii   News from Ukraine.   ,  , i  ,     i ii (i   ,     iii), ii   i i i  ,      19321933 i.

 i   19321933 i   i    .  i,  ii    i     i i,     i   i i[13 - i          i,     ,     i   . i,    i    (, i,   19321933 .) i  i   ii ii i.   1980-    i  1932 1933 i  i ii i     ii i  i      . i (i   1957 .) ii. 2003 .  i   ,  ii i     i . i,   ,    i iii, i  i i     i. i i i,  i, ,  i  i   ii. ,    i  -   -  .     ,  -   i ii i. i i i  i ii i i i    . i ii (i i),  i  i      ii .  -    () ,      ii . i,      ii. .: Jacques Steinberg. Times Should Lose Pulitzer From 30s, Consultant Says // The New York Times.  2003.  October 23.  P. A17.]. ii ii i i ii, i i   i i,    .   (i   ,  )     i ii i .  i ( i)   i   i .  i ( i , [14 -  1933 i i      .])     . ,         i ii i ii ,       i i  i 1930-,   i  .      i  i  i   ii,   i i   i.

i iii  ii i ( ,  i)    i i ii ii iii[15 - .:  .,  .  19321933 i   i i i iii .  ., 2010.]      .

    19321933,   1930-i i   i,  i ii i ii ,   i  i i.  i .      i   19321933 i  ii iiii   i i[16 - Sysyn F. The Ukrainian Famine of 19323: The Role of the Ukrainian Diaspora in Research and Public Discussion.  P. 183187.]:    i i  ii,  i i ii  iii i  i ( i  ii) i i i  iii      , ii, i i i  i ii (  ii i     i  ii i  i   i,   i -i   ii i), i i i i  i, i i  19321933 i (  i ii i   i), i i ii  ii i i   i,   ii iii,   i  i i  , i i i  ii  i   ii  ii ii i  i.

 19321933 i  ii (   i)  ii ii ii    i[17 -   ,   i i.    1932 1933 i    ii  i i i ii i. .: Jasny N. The Socialized Agriculture of the USSR.  Stanford, 1949; Manning C. Twentieth Century Ukraine.  New York, 1951.].  1930-i   i    i  i  i ii,  i   . i iii  ii [18 -   i i i, i   19321933 i,   1960-i   i ii. .: Dalrymple Dana G. The Soviet Famine of 19321934 // Soviet Studies. 1964.  Vol. 15. no. 3.  P. 250284; The Soviet Famine of 19321934, Further References // Soviet Studies.  1964.  Vol. 16. no. 4.  P. 471474.]   i ii i    i.

 iiii ii  i    i, i    i i ii  i i,    i i   19321933 i.  i iii  ii i iii      i i: iii   ii i (     ii)      i   i   iii  i i[19 - ,   i i  iiii  i,   ,  ii i i    1932 1933 i i    i i      i i 1980-.]. i,  ,  i   i ,   ii , iii, i    i iii,  ii ii ii ,   ii i,   i 19321933 i  ii i i   i i i   i.

  i i, , ii i   ,    19321933 i  i   i i   ,    ii i i  ii i.   i i i ,  i  i ii (1953, 1963, 1973),     i  ii i,   [20 - , i i ii   i i  ( 2),        1980- i i i i i   19321933 i. .: The Black Deeds of the Kremlin: a White Book / Ed. by S. Pidhainy, P. Hryshko, P. Pavlovych.  Vol. II: The Great Famine in Ukraine in 1932 1933.   ii i    ii i  i i  . : Sysyn F. The Ukrainian Famine of 19323: The Role of the Ukrainian Diaspora in Research and Public Discussion // Studies in Comparative Genocide / Ed. by Levon Chorbajian, Geroge Shirinian.  McMillan, 1999.  P. 182215. .   .   ii  :  1932 1933 i  ii.  ., 2003.  . 139148.].

ii,   19321933 i   i,  i i i  ( i ii i)   iii i  ii  i ,   i   ii i i ii i[21 -  i i  i  ii iii  1932 1933 i  i     i  : i     i  , i     i i.].




 : i i


  1980- i i i i, i   i, ii  i i ii i. i DP[22 - Displaced persons    iii i ii   ii i i ii i.],  i iii ,   i i i i  i iii i,   ,   ii   ii, i   i i  i i i  i i. i ii i,      i i i  i,   i i,    i -ii ii     i ii.   i   i  i-ii, i  i i  i i,  , i   i ii.

 1970-i    i  i  i (1973)   i i i  i (, , 1976).  i i  i  ii        ,  i   ii i i. ii i   i i i  ii i   i i   i , i  ii  ii i i, ii i i Soviet Studies  i i i.

i 1970-   1980-    i i ii i ii i  i iii P.     i   ,      i i   i,   i     . .    ii     i -i i iii, i  ii ,    i .

i,      i- ,    i-ii i  ii ii   19321933 i. i ( ii  i i) i i  i iii  ii ii  i i.  i 1970-  i ii i i i   i iii,  i (ii) ii.    i  i  i, i i i DP, i   ii i,  i   ii i ii   i, i i  i i  i    i.  19321933 i    i  i i,  ,      i ii i ii  ii ii  i  ,           ii i i   i  i i .

      i i      19321933 i. ϒ i ii i     ii i     i i , ii  ii ii  ,  i  i  , i  .

  i     ,    i .    i ii i i  i ,      i,   i i, ,   i    ii   i .  ,  i    i   i    ii i    iii, ii  ii   ii.

   i  ii i  i:  iii       ii (   i  ii-   i); i i ii    1932 1933 i . [23 - P.      i  i  i i   .    i ii i  i  i   i  ii iii.    ii i P.  ii . , , ,  -i i i. P.        1981 .],  ii iii  i  19321933 i  ii (19881990);   1983 .   i  i (Harvest of Despair)[24 - i      ii  ,   i  i .      i    iii      ,     i i i, i   i   19321933 .   i, i i  ,     i i i  i ii  ,    i iiii i i    i i  .  i i  i ( i    ii   .)  i i    i i i   i,  i   ii ii.      ii i i  ii i     19321933 i  i i.].

i 50-   19321933 i      i     ii 19321933 i, , i   i (ii, i),  i  ii iii  i  19321933 i    ii.   ii  ii i  i    ii,  ii 1970-   i  i (i ii  i  i   i i )  i  .    iii i ,   i,   i  ii ii ,   i   i    i ii iii i.

i  ii,   ,  i   ii i i i-  i  i i ,  i    i i i i  i  ii iii  i   i, i    i i-.

  i iii  i.  1983 . ii   i i i   i  . i     iii,  i   i,  i  i i i,    [25 - .  i    iii   i ii  i  i,    iii  i  i  .   ,       i ii i  i,   i i ii   i        .    i i ii  (ii  , i  -, ii  ii), i ,      i i  ii ii . .:  . ii iii       ii //  19321933 i  ii.  ., 2003.  . 800816. , ii i ,      i  ,  iii ii , . i,   iii  .    i ,  i    i .]  .  i,  i 1984 .   ii i     . ii   . [26 -   iii  4   i i 2  ,   6 i i,     i i ii.] (,  i,      i iii),       i, ii  iii i 19201930- .  [27 -  1992 .   i   i. i  2  2004 .  i.].  iii    : ii (  i  ii i   i) i -ii ( iii   19321933 i).   i ii     , i   ii i       57 ii  19321933 i.

 ii 1988 . i iii   i [28 - Investigation of the Ukrainian Famine 19321933. Report to the Congress. Commission on the Ukrainian Famine.  Washington, 1988.  524 p.  ii iii,   i i i,  i 10  12 i,   4   .], i  ii 1990 .  i      i   19321933 i,    oral history.

   i i i i   i i     i , i   i ii,   i  i iii,  .  iii  i       ii ii,  i ii   i ,    ii  i i i      i.  ii ii i    i  ,    i  i  ii i   i ii.  i i iii  i  ,  i  i    i  (, ,  i i )[29 -  iii i i,   ii i,    i,  ii       i i i .  ii ii iii 22 i 1988     (. , . , . )   ,  ii    i,  ii i    i  ii , , ,  . i ii    i    i. .: Investigation of the Ukrainian Famine 19321933. Report to the Congress. Commission on the Ukrainian Famine.  P. 513, 514, 518.]   ii iii i i   2003 .,     ,  i i    ii i ii  ii i      i   19321933 i ii 1980-   1990-.

 1984 .   i    19321933 i  i   i . [30 - Conquest R. et al. The Man-Made Famine in Ukraine.  American Institute for Public Policy Research, 1984.].  1986 .   i      19321933 i,       [31 - Conquest R. The Harvest of Sorrow. Soviet Collectivization and the Terror Famine.  New York; Oxford; Edmonton; London, 1986.    i   : Oxford University Press, University of Alberta Press, Century Hutchinson     i  i .].  ,   i       i,      i i ii.     i:  ,  i i.

 1990 .  i  i    i i ,   .    i ii  19321933 i       i i  i[32 -          ii i i   .  (),  i   19321933 i.      ii, i  i.].  i  i, ,  i      19321933 i    i  i,   i ii, i i  i    i   -, i i i  , i i i ii    iii i ii i  iii. i  .     i  i, i    i i, i ,       i ii i,  i ii   i   i    i ii i  . -,  i       i  ,           ii, ,    i   ,    iii   19321933 i i .

 1988 .   i ii i[33 - i   iii    ii   i 1983 .,   i iii i   i 1988 .        iii,  i  ii ,  i,  i  (terms of reference),   ii  .  ii ii ii  (. i, . )   i    i i  iii   (), ,  ii ,   i iii i i i       i ii i? i   iii  ii   i     (    i i   i). i iii i  i i .  ii .   , i i i .],   iii i  i ii ().     i  ,   ii    (i  iii  ii i  ii  ii  ).

ii    i i iiii, ii  i i i  i ii, i ii, ii, ii, ,   [34 -   i :  iii  . . i,   1946 1948 .  i ii,    i  ii   i  .  i,  i, i   ,   19321933 i   .].   i i   19321933 i     i  19321933 i,  , ii i i.  iii[35 -   i     i  iii, ii i ii , ii i i i ii  i   ii i: Hobbins A. J., Boyer D. Seeking Historical Truth: The International Commission of Inquiry into the 193233 Famine in Ukraine // Dalhousie Law Journal.  2001.  Vol. 24.  P. 139191.] ,   , i  iii    (   i      19321933 i),  i     ii    i,      iii    ,   iii   ,    ii.   i,  ii i    i ii, i    ii ,     i i,     iii ii  19321933 i.

ii   i i, iii ii i    i. i i    i       ii iii,  iii  .

i, i i iii ,  i      19321933  i     i i   i 1932 .,     ii,  i     ii i i iii[36 -        19321933 .   1990.  ., 1992.  . 15.  i i: International Commission of Inquiry Into the 193233 Famine in Ukraine.  1990.  214 .   i  http://www.ukrainianworldcongress.org/Holodomor/ Holodomor-Commission.pdf].

,  iii     i ,   i i [37 -   iii   ,  ii 19321933 i i  ,        -i,  i ii.]  i 19321933 i,   ,  ii  i    i i  i. , ii i iii ,   i ,   19321933 i  i  i i  ,   i i  i , i    ,    i iiii. ii    i i,    i ,   i i .

 iii   i[38 -  , i,  i  ii  i.   ii ii i      i . ,   i  iii  i i  i ,      .   i News from Ukraine ( 1988). i  iii i  i 14  1988 ., i   ii    . i, . , .   . .  i    -,   ii, i   i      ,   19321933 i  i i iii  ii, i i i i i  i    .  i    iii     ,  i  ii   iii,    ,   i  (i   iii ,   iii,   i i   -). i,   i   i   i  . i .: Hobbins A. J., Boyer D. Seeking Historical Truth  P. 163165.]  i,    i i  ii i i i   19321933   i    ii i.  i ii iii   i      (   i)  i i i   i 1990 .  ,   i   i iii,  ii   i:   ,    i, i    i i i,    i  , i ii i i    i i  i i [39 - Humphrey John P. Famine, International Law and Human Rights: A Statement on the 1990 Report of the International Commission of Inquiry Into the 19321933 Famine in Ukraine // Famine-Genocide in Ukraine 19321933. Western Archives, Testimonies, and New Research / Ed. by Wsevolod W. Isajiw.  Toronto, 2003.  P. 95.]. i  iii     iii  i i




 : i


     i i      ii ii  ,  i ii. i, ii  ii i  iii    i  .   ii   i i  i ii . i i   i , i  i ( ) i    i i  ii     , i,   ,  i i. i,  i ,     , i  ii     i   ii ii,  i  .  ii i i i ii   iii   .  i 6  1983 . ,     i  ii   iiii  i  [40 -  ii i i 30  1984 .   .   4  1984 .  i   1933 . .: Ronald Reagan, XL President of the United States, 19811989. Proclamation 5273  Commemoration of the Great Famine in the Ukraine // http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=39348 (  7  2008 .)],   , i i iii  ii -    i  ,     i  i,   iii,        i ii,  i  i  .

,  i    iii   [41 - . :  . : , , .     . .  ., 1997.  . 100.].

ii 1986 .      i ii   i iii ii     iii ii   ,      iii    i i ii.  iii  i   i i i   iii .      i ii, i   i  i i i i    ii. i i   iii ,  ii i   i i    1932 1933 .  i 1987 . . ,  i  ,       i i, i 70- ii i ii   i   ii.  i i ,   ,  i iii ii (  i i i,    i i iii, ii i ),  i     i , i    iii ii i[42 - i     . i  i  ,    ii i . .    ii,  70-i  i   ii 25  1987  //  i.  1987.  26 .,  iii   19321933 .,   .     . . ,  ii    . ii    i   (ii i  i i  )  i  i ii, i  i i   ii ii .  i . .  (i 17 i 2008 .),    ii i i    i ii.].

i,     ,   i iii ii      i   ii i   ,     i  ii ii     i[43 -  .].

     i 19321933 .  [44 -  ,     i 19321933 .    ii i  i 1987 .   ii,  i :  i   , i i   i ,  ii    ii . ,    i ii,   i . .: i .  i  // i i.  1987.  16 ;  . i : ii //  .]   i. i,          19321933 i  i, i   ii i.   1988 .  i  ii iii i i    i i i- ii  i  ,  i     1933   i ii  i ii iii,     i i .  i i i      19321933 i[45 -  i i i . i . . i  i  ii iii  // i i.  1988.  18 .].

 i  1988 .   19321933 i  i  i ii   i : i ii ,   ,    ii ii: i i  i   .   i i i i, i ii i i (  )  i i,   i . i  i  ii    ii  (i i)   i i  ( i)[46 - Pavlyshyn O. Famine 19321933: Selected Biography // Famine-Genocide in Ukraine, 19321933. Western archives, testimonies and new research / d. by Wsevolod W. Isajiw.  Toronto, 2003.  P. 192.].

i [47 -  i,    i,  i ii  ,    i   , i    i i.   i i          i  ii.]   i,      i  . ,       , i i   iii i  i     i   ii   .  i  ii  i  19321933 i  ii:  ii,  i[48 -  19321933 i  ii:  ii,  i.  ., 1990.]. i i   i   i    ii 1990 .:  i  , i   ,     iii, ii i i     . [49 -  . ii i - 1933 .  ii //  i : i   i- i (i - i, i, 25  2000 .).  i-, 2003.  . 20.].   1990 .        ii,          19321933 i  ii  ii    i ii[50 -  i.  1990.  7 .]. i      i i  19321933 i:   i  ii i     i i.

  ii i     i    ii   i i,   i  iii ii л ( 1990 .)  i ii i  i  1932 1933 .. ,      i ,  i   i ii.    ii i   ii.

i ,     i   i :   , i   i i ii ii  1990- i    ii ii     ii  (ii  ),  i    ii:      i     ii[51 - i .:  .  1990:    //   .  2007.   83.].

 i i iii,   iii , i-,  i i.    19321933 i   i    i i i  ii i ii.     i 19801990- .   i  i     (  ),  i i ,   i ii i  i,      ii iii  ii , i   ii ii i i.  i , i  ii     ii iii ii  ii ,      i  i   . i          ii  i ii, i,   i,   ii  i i    iii i (  :  ii i   i,    ).

 i 1980-  i   ii   i   19321933 i,    i iii   i i   ii.  i i i     i 1989 .  .  (  ,  i  )  i i ,  i  iii    i   i i.    i    i   i   ii ii  ii ii.

.   , i  ii  i i  i 1988 .[52 - .  ,  . i    ,      .  (,    i i i iii i ii ). .   ,   ,  i i, i  i      .]   i, .    ,  i  ii  ,     i i. i  : ii i   ii    i i i  ii; ii  i ii i i    ii;  ii   ( i ii)   ;  i,   i    ii, ii  i  i;  i i  i ii ii 1933 .;  i [53 -  . . 33-: .    -i // ii ii.  1988.  9 .].

 i,     i   ii ii  19321933 i,  ,    i i  ii, i    i  ii  i  i ii ii/iii  i 1980- i.  i  i - ii       i  . . i. (i ,    ,  ,   ,  i ,    1988 .  i).    ,  i   iiii  ,  i i i ,  i       i i i, i ii  i 19321933 i.

 i ,    i i i  33-: .  -i[54 - 33-: .  -i.  ., 1991.], i,   i 1990- .  ii  19321933 i   i  ii ii, i  ii:    iii  i i i, i  i      i  i   .   6  i[55 -  .   ii  ! // .  2003.  22 .],  i  ,   i  i.  i    .     . -.   i,  i  ,  i ii ii, i  i  ii  i  i[56 -   i ( 5 . i i)   i ,    20 i    ii  19321933 i.].    ,     i   1991 .

  i    i i   -i i -33 i  .   ii i .   .  i, ,      i  iii  iii  i.

 i  ii  19321933 i i     i i   i   ,   i   i  i ii i.   1980-,  i  i,  19321933 i    i i  i,     i[57 - i i i  ii  iii   19321933 i    ii .   i : i ii    i  i, i, ii i, ii, i , i, i    i ii i i.  i    i  .  i 1992 . ii ii - 19321933 i  ii ( 1996 . i i ) i  16 i i   ,  ii     iii    i.    i ii .   . , i  .      i iii.     ii ii iii i,  i   iii,     i  i ii i ii i   i .],   iiii iii,  i i  ii   ii i, i    i     i i.  ii    i  ii i, ii   i,  i   i       i,       i  ii  i ii   i  i iii  i.       i i  ii  ii    ii  ,   i i i,   i ii , i, ,   ,    i i  ii ii,  ii, i.




i i: 


i  i i-i  ii  i   19321933 i   i i  19902000- i      i  i i, i    ii ii.

i  ,  i    i , i   19321933 .,  i ii  ,   i ii i, iii , i i ii ii, iii   (ii, i ii, i), i i i [58 - i      1932 1933 i   i : i i, i, i, i, ,    i i i .  i ,       i i,   i      i i  .].  19321933 .  i  i  ii i. ii 1980-   1990-   19321933 .   ii  ii ii  i i,    ,    iii   (    i    ii   ii , i   ii    i i).  1990- i i i i i       i iii    ii   .

 i  i i       i-ii .   2005 .     ,   i  i i ii i  i i,  i  i i iii ii i 19321933 i,   i  i. i i,  20062008 . i  i  i   ii   i i i ii  i i i. ii i ii    i i i.

      ,    i ii   i ii   ,     ii, i i i-i i[59 - i,  (i    i )  ii  19321933 i  i i i i  ,   ii i   . i i   i,   i    1930- i.],  i i    i i,   ii,     i ii  i ii ii   ii   iiii i i  i ii  i.    i i ,      i    ii, i i i  i i i .

       i  i  ii  i  i  ii   i  i,   ,    ii,  i, i i  i   i ii .

i ii   19321933 i   ,      i 20072010 i i i i i. i 2014    i     i ii i.   , ,   ,   19321933 i    (   ii i),   ,  ii i-

ii   i     :  19211923 .,  19321933 .   19461947 .  19211923 .   i , i  iii:   i  i  ,  i   ,   i i.  19461947 .   i ,   i   i    i ,    i ii   .

 19321933 . i  ,      i  i ii, i   i   i    ,        i , i i i   , i  i  ii     i ii, ii,  i   i ii  ii, i  i  .         i i,    .

i    i  i , i,   i i i  1980- i  i ii ii ,    i i/i/i i. i i,   i i  i ii   ii i.

  ,   19321933 .   i- i  i  i i i  ii i  i  i i-  ii i  ii.   ,   i   ii ii , , i     i,   .  ii    ,   i i   .

 1990-   19321933 i  ii i    ii ii, , ii  ii i  ,    i  ii   i. ii i i   ii, iii   19321933-,    i  i  .  i iii   iii   i   i i   ii .  i ,   i   i    i  ii iii,   i iii.

ii,  i ii ,     ,  i   , . i   i i      19321933 i,    ii i, i  i i  ,    i.

i   ii i  i i-i i  ii 1980- i    i ii    i  i. i , i  i i i,  i  i  ii ,   ii ii, i  i i,   ii, ii  i i i, i.

ii,   ii,  i i    ii,  ii , ,   i ii   , i i   ii i  i   i i i.      ii i   19321933 i,  i ii, i   i,  i ii i i i ii ,    ii ii    i ,    i .

  ,     ii ii (i i)  ii   ii ii ii iii   i  iiii iii  i i iii i  i i i i .     ii, ii   ,  ii 1980-   1990-  ii   (  i i)  i ii iii,   ii i, iii, i i ii   i  i.       i   19321933 i,  i   i ii i i, i i i     i  ii i .

   i-i  iiii iii,     iii i.   1932 1933 i,    ,    iii ii (      ,  i    ii , i ii   ,  ii   i). i (1993, 2003, 20052008, 2017)    ii  i,    i  ii  ii  ii,  i  i i .

,  i , i i      ii  iii i,      i   i.   i  i, i i ii   ,    i i,     i  ii,       .   ,    i, i i i i,        i   ,      ii i   ,    i i  19321933 i.    i,  i i i      i.

 i ii  i ,      (     i ), i     ii    19321933 i,  i    ii. i iii, ii ,  iii i 19321933 ., iii ii ii    ,   i i,   i    i i , i    i ii.  i   i  i i ii,  i   , i  ,   ,  i i   i   ii i    i .

 ii, ii   ii    19321933 i     i  i i,  i  i i  .

      i i i   i       ii[60 - i . i ,  1.] i i i ,  , , i,  i i.       i i    i  i    i i ii  i i  ii iii,  ii i i   ,       i, i   i  i  ii  i i  i   i  .     ,      i i.




 2

   i  i



 i : i.  ii.  .     i.   i .    ?  iii 


 i i       ii ii    i:  i i.      ,  i    i i  ii ii iii   i i   ,  i  i i i i     i   i   i. i  - i ii i i i i   i: i i ii.  i i  i iii  : ii i, iiii i, ii  i i  i, i, i . i i: , i, i   ii -    i i i i,   i,   i  i.  - i   i ii i   i  iii i i.




 i : i


i  i   19321933 i    i  ii i- i ii ,  ii i      i- i   iii  i iii, ii    i iii i iii ( i). i i    ii, i i.

    i i-ii  iii i .   i .  i   i    i ,    19321933 i. .       i i,   i, i   i    iii         i- ii   ii i  i   i.   19321933 i , i i,   iiii  i-i, i i- ii,  i  i i .

  . ,    i,            i ii i    ii . i     - i      i ii ,       .

 i    i ii, i i     i i  ,      i ,    iiii ii .   i    i   i     i   i iii ii,     i ii i.

  i    i ii , i  i, i      ii iii ii iii  i     i i [61 - ii i   ii ii   i i i i  i ,      iii  i.] i  i (19902000). i  i ( ii,    i i   i iii ii i)  iii    i   ii,       ii ii  -ii  .   i  i  (i  i) i-i  ii i i i ii ii iii  ii i i,   2000 .    i    i i, i i  i  i.

,     ,      ii  i i i  1990-   2000- i i  i i     iii  ii ii.     . , i i   ,  ii i i 1980-   1990-    , i .    iii iii i-i.

    . , i   i i.  (i , i )  ii i i i i i   i,    i  i  i : i (      i i   ) i i-i (  i  i i). ii ,   i,  ii iii,   i   i,      i   .

,     i  i , i ii  ,  i  i i  ,     i   [62 -  i 1996 .  iii i  i i  , iii ii i  i i. .    i i i  iii i    -2. i     2000 .  i i    -    ii.].      ii,   ii,  i  ii i  i ( , ,    iii),   ,   ii ii  ii,    i i i -ii   ii, i .

 i  i  ,        i  ii ,   ,  i ii   i- ,     i   .   1990- i i       i,   i ii ii  i ii i.    i-i  ii,    ii i           i i,   i    (  i  i i),   i ii ii ,     i ,    i     i  i iii.

i i   iii i    , i i i ,  i   i [63 - i  i   i  i .  19801988 . i  i ii iii    i ii ii i,        50-i  19321933 .  1989 . i  i ii ii     i        i-.  1991 . i   i,     i i-  . .  1993 i  ,  ii i i  i  i iii i iii (ii),  .          i  i   i  i .  ii ii ii i i   i  i,   i   ii   i ii  i.],   i i    .

i,  i,  i i i i  1993 i,  ii i i i i    i i    i  i i .   i i i   i ,  ii  i  i    ,    iiii i i ii  i  i  i i  1990-i .

,    ,   i  i  19321933 i        i i i-ii ,     i  i    ,   i  i . -i   i, i  iii   ,      i   ii,    .

 i i i i  i-i i,   , i   i   ,  i  i    i .    i,  i i    19321933 i    20032007    iii i i   ,  i   i-ii ii.

 i .  i iii    i  .    i i   i . i      ii i  ,  i , i   i   ii.           ii i.   .      i ii  -i    iii       ii iii     19321933 i.

i,  i     i  i i   i .   i .   i i   i i iii,    i i.   ,  i ii ,  .         ii i i iii ,  i i i   ii i ii iii i.

i 2014  i  ii iiii    i,  i  ii, i  i  i . . ,  ii ii  i  i     i i  i: i     ii ii  i  i. i i     ,  i i   i i i  ii   19321933 i.




i ii


,  ii  i i   ii   19321933 .   -ii . i i 26  1992 .  i i   i  .  i i.   1  i.    ,   i i.

  i . ,      i-i ii i  (  ),     iii i,  60- ii  19321933 .  i  i   i ii, i    i  [64 -   i :  ,  1993 .  i--ii i;  , ii ;  ,  iii i   i ;  ,    i  i   i. .:   i      60-    ii //  i.  1993.  20 .],  i ,      i      i i i[65 -   i, i i  ii i  i i  i    60-i ,  ii   iii,     i- : i  i , i   (),  ii , i  i ii, i   (), i i ii ii.]. ,    i   ii i   .     i- i    i i ii  i i,     i   i i  i.  i   i    i,  i  i i .

19  1993 . .   ,   i i ii  i     1932 1933 .       60-    ii.   i i        i 1993 . i  i i    iii iii       i  i iii .     i    i-ii :      i, i i  i  i i  19321933 i, i    .   i  ii   i i,  i iii i i i .

     ii   iii    19321933 .: ii    i     i    ii iii   60- i ii.  ii i i    13 i ii i   , i  ii ii ii iii[66 -   i i 19.02.1993      60-    ii // www.zakon.rada.gov.ua],   ii     i i  .

   i  i  i ,  i-       .  i 1993 .  i ii i,    ii i, i      ()    i[67 -   i  i  i   i ii, i     i : . , . , . i. i   , i i   ii .],  i  i i        (i   i i   . , . , . ).  i    -    [68 -    i--ii i,  i  i   i    60-    ii (17  1993 .);   i    60-    ii (2  1993 ) //    i . . .].   , ,      i  i  i,    i,   1993 .,    . i,            i i   148,6  -i    i   ii  i[69 -  ,    i  i i    ii 19321933 . // i .].

 i 1993 . .     ii ii  19321933 .  ii:  i i  i i   ii    i ii   ii ii . i i, .  :  i   ,     i,       .       . ,   ,     i [70 - i  ( i).       ! //  19321933 .  ii:  i i. i  i. i, 910  1993 . i.  ., 1995.  . 10.].  ii i i   ,    i   .     i  i,   i  i i ii     50-i    ii[71 - i .:  . : , , .     . .  ., 1997.  . 98101.].  i   i  i ii iii   19321933 i:   i (   i i i i)    i  ,    i,   i , i   .

 i 1993 . ii ii - 19321933 .  ii[72 - ii   i 1992 .]   iii  i iii i  i,   i i, i    i,   ii     i ,   ,  ii   i - i.  i    i   i[73 - ii   60-    ii. .   // i .].

 iii i ii ii  i     i  i i i     19321933 .  ii i   i i ii,     ii  i,  i ii i   ii ii ii .   .  . .[74 -     i i   iii  i . .  i  i // i .].     ii    ii    ii iii i i  1988 . i    ,  ii i,  i  i   i 26 i 1990 .,  i ii ii.

 i 1993 . i   i,   60-   19321933 . (  i- ii . ),   i i   i i    ii .    ii i    i  .    i i i,        i.

i, i  i   i  ii i   i,      19321933 .  i     1994 . (i  i), i i i ii ,    ,      i ,     i i,     i i .

ii -ii .    i   iii i i  i ii:     i  i     288,6  i.    .  i 5  i  i    i, i i i-i, i     i   i  i i  .  i iii    i    i i,     i  .   10  1993 .  4   i ii    i i [75 -  i iii i i 10  1993 .  718   i    ii  19321933  // www.zakon.rada. gov.ua/laws/show/718-93-].







    i .    ,  ii   i ii  ii    . , i  i ii    i  :     ,  i  i  .

   i . ,  ,   i i i    ii ii:   , i i   i ,  i    ii ii,     i ,   iii ii  ii i - ii :  i ii (i),  i i i (i ii),    i  i i[76 -  .   -        , : , , . 2006,  3, . 93.].       i i   i i i      i   i, ii  iii iii ii . ,     i  i  i i--ii  i  i i . i.    i iii i ii ii  i i  ii-ii  (. , . , . )        i  i.  i 1998 .   i    65- i  19321933 .[77 -  i iii i  65-i    ii  1696 i 26  1998 . // www.zakon.rada.gov.ua/laws/show/1696-98-],  i i  i i,   ii i , i   60-i ii.

 i 1998 .  i .  i i ,    i  i[78 -   i    i  i  1310/98 i 26.11.1998 . // www.zakon.rada.gov.ua/laws/show/131 /98 (  31  2008 .]  i   .  i     ,   .     iii    i,  i    iii i ,  i  iii  ii ii  ii ii   19321933 i  i .

 i 2000 . .  i i          i    i i.  i 2004 . .    i ii    i  i i i i[79 -  .].

   i i  i:  iii     i i  iii iii    ii ii,    i i,   i  ii i .  19321933 i   2000-   i  i ii ii.

  2002 . (i  i, i        2004 ) .  i       70-    ii.    i , ,   , i  i i i i , i  i ,   i  i   [80 -      70-    ii:   i i 20  2002 .  275/2002 //  .  2002.  29 .],    i i   iii  ii[81 -   i i i  iii i, i   ,   ii  i,  i i i   .      ,   i        , i  ,  i , i- ,  i  i  ,  i   ii       i   ii   , i iii  i ,   ,  i.]. 6  2002 . .     i     70-    ii       i  i ii  i      i , i   i     i i i  i  i i.[82 -  i   i (i i )     ,       i    .] i  i    .

 i 2002    i  70- i ii,    70-i    ii.  i ,   i i i . , i i i  i  .

 i,    ii i i .  i  i  ii  . i,   i. ,  ,     i ,     ii i i     i, i , i    i .  i    i  ii i  ii [83 -  i  i i 28  2002   70-i   i, http://zakon2.rada.gov.ua/laws/card/25815 (  6 i 2018 .).].     i  i,  i  ii,    i    ii  i,  ii  i i ii[84 - http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/radan_gs09/ns_arh_golos?g_id=217304&n_skl=4 (  6 i 2018 .).  ,     ,   i ii  i . .].

  i ,         i  i   i,  i ,   i iii:      i i ii i,     i i  i. ii  ,  i i  i ,   i  [85 -   i    ,  i,  i   i. ,  ii i 20  2003 .     i .  ii   i,   i     iiii,    i iii  ii,   i i,   ii i // http:// www.president.gov.ua/authofstate/prezidlist/localrada/diyalcommonely21/209325915. html. i i  ,   i  i i  i   ii   iii , i     .  i   i   .],    i  .

2003 ,  i i  i, i ii    19321933 i . i ii i i  i ,    i (2004)    .   i ,   i   i i i i . , i i  ,    ii i  [86 -    ,   2003 . i      i i- i 19431944 .     i   .    i i i,       .]  i ii ii.  ,  i,  i i,    i [87 - i    i i       i,   2003 .,   ii  ii,   iii i i   ii   i  ,    iii ii (  i, ii) i  ii.].

       i   i. i,      19321933 .       ii ii i ,   i i : i ii,     i,  i       i. i  ii  i         i    i  i .     i i i .     i  i i   19321933 i[88 - i ,  .    ii    -ii,  2001 .].  i   i (i,   . -), i    i  ii.    ii.

12  2003 .  i  i  i ii , i  19321933 . , i  ,        i    i: i-  ii   i   i    i  i      iii    .     i ii,   ii i   i    iii  .

 i i    i i i  i  i ii,    ,   i i i.  , i--ii .    ,   i 1933    i ,   i-i   i,  -i ,      i. i-iii  , i i  i  ,   ii  i.     ii,  i  i  i[89 - i    i   1932 1933 i 12  2003 .].

i- i i  ii   ,    i   ii ii,  ii ,  . i      . : i, , -  ii  ii   i. -     i  i, i   [90 -  .].

ii, i i ii,   i  ii  19912003 , i i .  ii     i i  i i o      ,  ii   i  i  i .  i   ,  ,  ,  i, ,  i iii   i ,     ii  i   i  i,   i[91 -  .].

14  2003 . ii  i   i i i ,   1932 1933 i (i i,  ii ii  iii,  i ).     i ,    19321933 i     i [92 - i ii  i.  i ,   i i i   ii.    226 i.].  ,    i,     i i i   i   ii  , i  1932 1933 i  i i i  i   i  i i  i i    i  ii   ii iii  [93 -   i  i i i i  i   i   19321933 i // http:// zakon.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=789%2D15 (  20  2007 .).].




   i


i i ii     1932 1933 i   i ii  iii i.   i i ii iii    i.    i i  i   i  ,     19321933 i,      .  20062008 .  .      i i ii  ii ii  i 75-i ii  19321933 i      i  i[94 - i i    i  i i  i  ii ii 20062008 .   i  i  : i  -  i i i (    i i    i ).  ii    i 2007 .   i i i i . ,  i  .    i . . .: i . i     // www.utoronto.ca/jacyk/Holod%20ukr.doc (  25  2009 .).i i .     i,  -i  i     ii . , i ii, ,  ,    i    i      ii  20062008 i i   i , i    i. i iii ii 20062008 .   ii- i,  i, ii i , i i   19321933 i,     ii , i i  i   19321933 i,     i  iii i    i     i      i ii  .   ,    i i  ii i   i ii i i ii. .      .].   iii i 23 i 2005       ii i,  i   i i.

 i 2005 .      .    i  i    i- i i  iii i[95 -   i  i   i i  i i  i  ii // www.zakon.rada.gov.ua/cgi-bin/ laws/main.cgi?nreg=1087%2F2005.  .   i i  i i .]. 4             i i  ii. i   i    .    i  75-i ii  19321933 i,     ii i,    -ii i (    . )[96 -   i      i i  ii // www.zakon.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=1544%2F2005]. 22  2005      i  i  i  i i   , ,      i  ii i ii  i i (    i),   i   i  . .  i .      ii  i   i i i   i  i i.

i   ii i , ,      i , i   i  i,  i 2006 .   - i i (  i  i , i, i ii i, i    i  ) i 2  2006 .,               i (22 ) i i   i  i  i, i  . [97 - , ,   i i   i  i i, i  i   i i-i ii, iii   19321933 i. .:  i i   i i    ii i   i   19321933 .  ii // www.prezident.gov.ua/content/p_150_23.html (  29  2006 .).].

12  2006   ii    i ii  2006 i.  ,  ii i  ,  iii ii i    ii i ( 26 i)  i i   i   i   , i    i   i   .   i i  ii ( , i i ,   i  i  i,   i i i ),   19321933 i      i.

     ,   i i i i ii     iii   19321933 i  ,    ii iii    i i  1932 1933 i  ii   i   ii  i i  iii [98 -   i  i  2006 i  i  i  i i i 12  2006 . // www.zakon.rada.gov.ua/ cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=868%2F2006.].

16  2006  i      ii i i  i  19321933 i    ii. i  i        i  iii  i-i i [99 -  i i- i  i   ,   i i  ii  ii   i  i i  .  - i  i - i i  i i. i,    ,  i    2006  i 2007 i  i       i ,   i   .].     i  ii i   i ii    1932 1933 i. , i     i  i      i ,   i .  i , i i   (i ),  i i i:   19321933 i      i i i ii, i   i  i.         i i i  ii , i  i i,       1932 1933  (i, i, )[100 -  i    19321933 i    ii // www.prezident.gov.ua/content/p_150_5.html. i,  i  ,  i ii i ( i, i i  i ),   i   , i   i. i      ii    i.].

2  2006 .  .     i    i   19321933 i.  i i i,     i  i   ii :  1 ii  1932 1933  ii   ii ii;  2     19321933 i  ii,  i 6   ii iii  i   19321933 i  ii[101 -  i i      i   19321933 i  ii // www.president.gov.ua/news/data/print/ 11457.html.].

 ,     i i i ii i      19321933 i[102 -    ,   i ii  i  i  , ii  i. ii,   i ,   ii.  i 2010 , ,   i   i ii  i  . ,    i i,    i          i i. .:        // . , 1  2010, http://www.istpravda.com.ua/short/ 2010/12/1/7080/ (  29  2017 .). .    2017 i i i.],    ii i  i ,   19321933 i   i i  iii i.

i i      i i    i  iii i  i,  i  ,   i  iii iii     19321933 i       ii ii

28  2006  i      i. i,        ii ii ( i i ),   ii, i  i i  i i iii  i ii.  i,     i,   ii i i i  19321933 i  i i.  ii    ii  ii   ii ii, ii    ,  i     i   i i.

.  i    19321933 i       i ii,   ii   ,      ii  i   ii i       i ( i ii ii   ,     i).  , i    ii .  ii ii  i i i ,     ,    i    iii ii 1948 ,   i ii:   ii ii i- i , i     i  i i   i   1932 1933 i[103 - www.ukrainianworldcongress.org/holodomor/Ukraine/Plenary-meeting28.11. 06.pdf].

 i i  i,      ii (i ii, ii i i),   i (   i   ii ).  i,  i iii  i  19321933 i,  , i   i i i  i  .

   i  .   i  i (  ) i ,   ,  ii  19321933 i  ,    iii   i ii: i   19321933 i  ii     ii  ,  ii i  i  [104 -  i   19321933 i  ii // http://zakon1. rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi].   i i i   i      i,   i i л.  i     i i  ii iii.    i ii ii  .   . i, i  i i ii ii    i i ii,    . ,     iii ii.

    i,  i  i i  , i  .   iii i i i  ii  i   i   ,    i i.   i i  i    i.




i 


20072008   i i  i  i i:   i  i i  ii i i i[105 -      .     ii i cii i,  i i i  (  1659 .,  i 1708 .,   1709 .), i ii  ii (, ) i  (. , . , . ). . i:  ., i .,  . i  i i i:  i  iii /  i.  iii i, .:  iii i, 2013.], i i  2008 ,  i  20072008 i.   i  ii i  ii     i i  i , i [106 - ii  ii   i 3.].

21  2007 .  i  .  2004 .   i .   i i i i.  i i i     i  i.       i  i ( ,  i)[107 -   i      70-      i i 19371938 i  431/2007 i 21.05.2007 // www.zakon.rada.gov.ua/lws/show/431/2007.].

 i ii   .  i    i  i , i   iii, .   i i  .   i  iii   ii   i 75-i ii  19321933 i.

    i  i  i    i  i,   ii  ii    i ,    i ,    i ii  i i i ,   i, , i, i ,    i ii i i  i   19321933 i.

i  i  i i   i   i  i ( i i ii i i), i,   ,  i ii iii,  ii ii  , i i i.

   ii i    i,   i i    1932 1933 i,  i[108 -  i i ii i i  i i 06  2007 .  i i  i i  i i    :   iii i ;  /i/   3233 i;   ;   i i  ; i   i  i, i, , i , i,   i, i,   . i     i  i: http://www.osvita.od.ua/help/golodomor.doc (  28  2008 .).  ii  i . ,  i    i,  ,  ii i i i ii i        19321933 i  ii : i ii   ii i . .: Rogers P. Compliance or Contradiction? Teaching History in the New Ukraine. A View from Ukraines Eastern Borderlands // Europe-Asia Studies.  2007 (May).  Vol. 59.   3.  . 511512.].    ,  20  2007 .     i     i i i i[109 -        // http://www.NEWSru.ua (  20  2007 .).].   i i ii  i  i, i .

   i  i i iii ii,   i i.  ii ,   i i     ii i   i  19321933 i i  i   706    ii  5933 . i   ii 97 487 i,  i  1932 1933 i, i 48 704 , i 4773 i i  [110 -      i 28  2007   250      75-   19321933 i.  ,   01.07.08 // www.adm-pl.gov.ua/politics/data/upload/publication/ main/ua/129/pokazniki.doc (  25  2008 .).].

i  ii  i     ,   iii iiii i . i,    i i ii   , i   i ,   .  i  i.

i    ,  i i i i  ii i i  i ii   4773.  ii i ii 4503 i  i i  i 1  2007 . (   i!).  ii     i  706.   705      i[111 -  .].

  ,  ii  i  1932 1933 i  i i     2007 .   97 487 i.   i  ,   ii i , i i     , i  ii    (i)  i   i 75 i.   ,  ii i   i 2008     100 000  i    ii    i    ii    48 704 ,   ii i   48 000[112 - i     i  20072008    i 75-   19321933 i  ii,   i 2008 . // www.president.gov.ua/content/golodomor_dov_04.html (  27  2008 .).].

 ii i i  i   iii i     i,  ii     i i i  i   i i i ,  i    ,    ii   ii . ii i i  ii     i   i   i  i.

 ii ii ii i i iiii i: i i iiii       .    i   ii , i   i i    i . ( .  . .)  ii          ,   ,  i   i i 19321933 i.     i ii ,    i i   i iii.  i, i i i ,  i ,     i  i[113 - i i     i      75-   19321933 i  250 i 28.03.2007 // www.kharkivoda.gov.ua (  27  2008 .).].

 ,   - i i-  ii 20072008 . i    . .  -i ii ,   19321933 i,   i    i i       i i i, i    iii i. i      ,  i      .

 i 2008 . i   ,   1932 1933 i,  i ii i i i  i  ,    i i     i.  ,     i,      i.  ,  i  i  i i   .      i  ?[114 -  .        i // .  2008.  22 .]

i 20072008 i, i  i  i,   i   i, i    i i . .  i  i  i i.    ,  ,   i iii, i    ii,  i  i i i.

 i    i  i[115 - .  i    i  , , ,      iii  ii.],         i  i . ,  .    i iiii,   . i i ii  ii i i ,    ii ii i i.  .        i i. i i i,   i i,   ,     ii. ii .      iii ii i   [116 -  .    : i  ii  , i , http://uamoderna.com/md/zhurzhenko-holodomor-memorials (  28  2016 .).].

 ,    i i ii ii,   i ii,  i i .  i ii i. , 22  2008   i i i - i,  ii i  i i [117 - i i-i   iii ii, i   iii i i  ( ii ii), i   , i ii,    ii  ii  i i,  i i ii ii. .:    ,    , https://www.unian.net/politics/164432-rossiyskiy-politolog-o-golodomore-falsifikatsii-i-ljivoy-kontseptsii.html (  22 i 2018 .).].  ii,  i  ii     ii . ,    i ii, i, ii  ,    i  : i ,  i   ii    ii ii ,     i i i i i,  i   i Ѕ  i  i  i  ,   i , i  19321933 i    i  i i i -, i i i  ii ii iiii[118 -       // https://www.segodnya. ua/ukraine/jushchenko-procjat-ne-cpekulirovat-temoj-holodomora.html (  20 i 2018 .).].

 i ( i)  2007 i i   ii  i  75- i  ii i. i i,  i ii, i , i  .       i       i    (1932).   i  ii[119 -  i  : . , . , . , . , . , . i, . , . , . . i i  ii i i i  i: i, , i i i  ii i.  , 2017, . 44 (i ).].

   ii   ii i. ,  i 2007       i[120 - i  i i-i  i i  9 ii 2007 , http://adm.km.ua/doc/directions/2007/10/347_311007_1. docx (  10 i 2018 .).],   ii i   i  i, i   i  i,  i  i , i i  .      i  . ,  i ii i  ii ii  iii    i  75-   19321933 i  ii.

.    i ii- .  2007 i i    i, ii, i  i , i  i    iii  i,  i i i i   i.

  2008 .,  ,  i  (  i,  i   )   i,       i i  i i   9   iii[121 -  i i     i ii 2007 2008 .,      i i ii   i i    i 75-   1932 1933 i (23 , 2007 ., i).   i,   i i, i i  i i  , i,   ,   i   ii   i  i  i  iii    .   ,  i i iiii i i ii ii, :   i,   i .    i    i.]  i,  i    ,    i,  i i i[122 -   i    i iii  i  i  i i    75-   19321933 i  ii i 4  2008 , http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/36/2008- (  17  2016 .).].

  i   i ii ii      i  i,   iii -  i.  i i  ii  ii  i i . i, .   . [123 -  i i  ii, i iii    ,   i,   ii- i    ii i -  i // www.sbu.gov.ua    i, ii 2  2009 . i     .].

2008 i  i ii.   ii  i,  i [124 -  i  i i,    ii   i.     2003 i.      19321933 . (i,   ) i i   i  i.  i  i i   1,5  i   200 ,    i  , i  i  i.  2008  i  i i  i (   33 i  i ii  i   ii),  i   i     i i.  i 2008     i i i i.  i i i   ii i  ,  i  i 2008   i,   i  i. 33   i i,   i    2008  i   ,   i i (   i i i  i i i )  i   33    i i i  i  19321933 i.].  ii ii i  i 2008   i i i ,  i i i i,  i i,  i i ,   i  ;  i i (  ,   ii,  , i    ,  ii )[125 -     i i i ,   i i i .     2007 i   i i i -i .].

  2008     i i i  19321933 i       [126 -  . ii  i   - 1932 1933 .  ii //   2009.   12.  . 177.].    i 2008   i i ,     -i   26 i  .

27  2008 .    i iii i  364-   ii i i-i  i  19321933 i  ii  i i    i  2012 [127 - http://zakon3.rada.gov.ua/laws/show/ru/364-2008-p (  27  2009 .).].

 ii,  i    ,  i   i     :    ,    i,  ,  ii   ii -ii ii.

i, i    ii i    i , ii  i,  i   ii   i,    i ,    ii  ii ,    i i i iii.

,   i,     i i ii i    i i  i i ii    i i i         i.

 , i i  .     i i,  i   ,     i   .

 2008 .  ii   i, i i i ,   ii ii i  i     ii i  ii   i.

      ii i,       ,  i   2006       i iii.

 i 2007  .     iii,     i iii  i      i   i   i,  ,   iii  i  19321933 i  ii  i i,        , , i, i, i  i    i,   i   [128 -   i      75-   19321933 i  ii i 28  2007   250, http://zakon4.rada. gov.ua/laws/show/250/2007 (  17  2016 .).].

       i    i  ,     iii i i ii,   i  19321933 i. i   i  ii i   i 2009 [129 -   i  i    i   19321933 i  ii i 12  2009   432, http://zakon4. rada.gov.ua/laws/show/432/2009 (  17  2016); i iii i.  i 25  2009 . N 1429-    i  20092010  i  i   19321933 i  ii,  i  i  ii, http://zakon4.rada.gov. ua/laws/show/14292009- (  17  2016 .).].

    ii  iiii  19321933 i. i ii,   ,   i   i ii ,   i i i i i,    i  i i i i.  i  i    i  .  i  i   ii 2008     ii iii:   ii    i  i  i[130 -  i ii i   ii iii, 29 i 2008 , http://oblrada.dp.ua/press/news/200801/722 (  17  2016 .).].  i i i  i 2008   i      iiii i i  ii i[131 -  . . i i i:     , . 58.].  i  i    ,   i     ii iii.

.    .  i 2009 .,    i  i i  ii, i  :     i iii,   i  .    ii .    ,    i  [132 - i   i  i i, http://www.ra-diosvoboda.org/a/1733626.html].   i  i,  i  i   :  20072008     400 i i i      i i i[133 -  .]   i,   ,    i . i     ii    ,  i i  i     . i 2009 . i   i-i i .     i  i i ii i  3   i  i ii   .  i,   i  i i i      19321933 i i ,   ii     [134 - . . i ii     i   ii  // www.sbu.gov.ua (  4  2009 .).].   ii   17 ,   i .

  i ,  i iii  19321933 i  ii  ,        i     ii      i[135 -  . i    19321933: i iii    ? //  .  2009. 2026 . ,  i : i ,   i 200 i,    i  . . 13 i 2010 .     ,  i,   i    . i   i . .,  . .,  . .,  . ., i . .,  . . i  . . i,  .    ,  i      i    ii iii   i   (i .  . .).    i   ii   // http://www.president.gov.ua/news/16407.html. i   i , ,    i .]. i  i   ,    i i ,      i ii ii.

ii   i ii ii    i i.     i  ,  iii  i  i i  iii          i,   i    i  i i ii   ii , i  i i [136 -  i      i ii ii . .].

12 i 2010  i  i      i, i   i      i i       ii ii . i        .

13 i 2010   i  ii i ( i  i) i  i, i   . i (ii), .  (i), . , . , . i, .  i .   i ,    ,  . 1 . 442 i  i ().   i  13 i 2010   ` i  [137 - http://www.memory.gov.ua:8080/ua/509.htm (  1  2016 .).].

,    i  . .    2010  i  i     i,   i 5% i i.    ii.




 i 


i i ii  .  i   i i   i  i i  ii ii[138 - i,   .       i :  i   i . ,   i  i--ii  i   i . ,   i . i.]. i .  i   ii i  .

 i   i.     i ii , i i i i    .    i  [139 -  i i i    .    i,   . , .   i     ,  ii  . .]  i i   .

27 i 2010  i    ii i i    i .  ,          i   , [140 -    Ъ,     , http://eunews. unian.net/ukr/detail/193461 (  30 i 2012 .).].

i i i ii   i  .  i ,  i     i i  i. i ii   i `   i   i,  i   -  iii ii i,   i  i. 26  2010    `i    i  ` ,   .    19321933 i ,   i  ii  i    i i [141 - http://www.president.gov.ua/news/18809.html].

  i  ii i `-ii .       i i `i  i  ii.  i  i        i.

  ` i  i `i  i  ii,  . ,    i  ii i   i  ii  i  i ` i   i  ( i i   ).

i i ii i .   ii i   . ,  .   . :  ii ii        ,     i   i  ii    iii ii  .

i,  i i ii    i ii i ii ii.   ii ii    ii .  2010 i  i   i   i     ,       1932 1933 i i ,   , i  i .

 ,   i,  i   i.     i  i,     i (i i i     ),  i  ii i   i  ii  i.

 i 2010   i       i .  (     i)   .     i  ii.

 i i ,  .  i   27 i 2010   i  iii  1932 1933 .  ,    i ii  (  i   19321933 .  i). i , . ,   . ,   i   1932 1933 i  ii,   19321933  ,  i      [142 -     i , http://gazeta.ua/index. php?id=343385].   i  ,  ,  i i.

.  ,  i  i i    i.   ii  i  i  , i   i    ,        i.

ii ,     i    i  i i i , i i .    ,  ,  i    [143 -   i     i    , http://www.pravda.com.ua/news/2010/12/8/5654370/ (  5  2016 .).].

i,  .    i    19321933 i. i    i ii, i i    i  i    . i  ii    i i   1932 1933 i . ,  i i        ii,    ii, i,  i[144 -     // https://focus.ua/country/172318/ (  9  2016 .).]




  :  i 2014


i i  i-i i i, i  i, i  i, i i i    i   19321933 i.    , -,  i iii, -      i.  i i   i i  ii. i ,  i i i i i   i i i  i,    i ii,    ii iii (. .  i) i   i  i i i  i  . ,        i i ii  ii ii i .

.    i      2014 i  i  i   ii  19321933 i, i   ,    i ii ii   ii[145 -      i  i  ii 22  2014 , http://www.president.gov.ua/news/slovo-prezidenta-u-den-vshanuvannya-pamyati-zhertv-golodomor-34103 (  4 i 2018 .).].

  i   ,  i ii, ,   i  ii   i  ii.     ii, ii i,  i   i[146 -    ii  i  i  ii 27  2015 . http://www.president.gov.ua/news/vistup-prezidenta-na-ceremoniyi-vshanuvannya-pamyati-zhertv-36377 (  2 i 2018 .).].

 2016 i      i i i     i,     i 19171920 i.     i        i,  i [147 -   i   i  i  ii 26  2016  http://www.president.gov.ua/news/vistup-prezidenta-ukrayini-u-den-pamyati-zhertv-golodomoriv-38850 (  20 i 2018 .).].

 i 2016    i     i i i i  85-i ii   2017 2018 [148 -   i i 26  2016       85-   19321933 i  ii   i , http://zakon3.rada.gov.ua/laws/show/523/2016 (  17 i 2018 .).]. ii  i      i 2017 .      :  i  .

    i  i   iii  i,   [149 -  iiii   i  ,     i  i  i i i.],   i   i  .  (ii       i). i  ii ii   : i .

 i 2017 i   i   .      ,    i i i  i   i . , i i   ,   iii  i [150 -   i i   i   193233 i  ii, http://www.president.gov.ua/news/vistup-prezidenta-ukrayini-pid-chas-vshanuvannya-pamyati-zhe-44698 (  26  2018 .).].

i ii   i     i ii ii i.  2016 i  i  i,    iii i ii, i  i  . i i    i  i [151 - .: http://www.memory.gov.ua/page/proekt-nezlamni.].

i i   19321933 i  2017 i   i    :     i i  i 19171920 i[152 - .: http://uinp.gov.ua/news/25-listopada-ukraina-vshanue-zhertv-golodomoru.].  i ii i ii:  2017 i  i  i ii ii  i ii         i   i iii ii.

 i ii i    i ,  i  i i   ii i i iii,  i :  ,     ii,   ii [153 - .: http://www.memory.gov.ua/page/lyudi-pravdi-materiali-dlya-zavantazhennya.].

, i i  ,   i  19321933 i,  i    i i        767,5  [154 -  i iii i i 6  2017    i  i I  i  i  i  ii  i II  i  i   i  i    ii  . i, 3   i . , http://zakon3.rada.gov. ua/laws/show/8662017- (  10 i 2018 .).] ( 28,5  i ).   i  i (i i) i   ii i i . ,  i     i.   i   ,  i, i i ,  i,    ii ii  19321933 i i . .

 i ii   i i i  ,   i  i i  i  -.  ii, i ii  i, i i, i   i-    iii ii ii  i ii iii,  i  i i i-i[155 - i i  i   // http://mincult. kmu.gov.ua/document/245241973/ i i  i  _last.docx.]. , ii i   i    i ,   i  i.

    ,    i  i ii. , i   ,  i  ii  ii i 7   ii, 3    ii . iii, i,  i i   ,   ii  i,   ii    i .

   i  i    .  i     ii   i  i [156 - i ,  i      // https://www.ukrinform.ua/rubric-society/2401594-naukovci-prosat-abi-koncepciu-muzeu-golodomoru-rozrobili-v-nan.html (  20  2018 .).].

  ,  2018 i   i   85- i  19321933 i    i i  ii ii ,   i ii, ii ii  iii iii .




iii 


i     i , i i,  i   iiii i,   i   ii i  .

    .   i   iii      ii i :    i  ,    iii ii , ii  iii    ii   19601970-i .

 i ii  i  i    iii  ii iii        i:  i    ,    i  i i  i. , i  i   ,  i i  , i  i iiii  .

iii   i     ii   i,  i .   ( )    13 i , ii      i,   i i i  i ii i i   (i, i, i).

 ii  ii  20062007     iii  ,    ii i.  ii i   i i    i.

 ii  ii    ,    i  1915 .   iiii   i    i i   i i.

  2007 .  i   iii   , i     (.  . .)  i, i      : i ,    ii i , i    i i     i     i,        , i   ,   i     i   .

19 i 2007      ,    i iii ( i    i)  i ii,      i  ii ,  i, iii, , ii  i .   iii       iii (gross trivialization)  , i  i  i i.       ,     [157 - Bilefsky D. EU adapts measures outlawing Holocaust denial, New York Times, 2007, 19 April, http://www.nytimes.com/2007/04/19/world/europe/19iht-eu.4.5359640. html?_r=2 (  18 i 2016 .).]. ,       i .         i .

     i     iiii      ii   i i[158 - ii   i  i ,    i i i     ,  i,   .]  i .

-,     i  i     ii.     ii    ,      i,    i,     i, ii  i i     ,     .

-, ,    i iii,   i i ii i,  i  iii  (,    . ,  i   ii iii  ).

-,      i    i ,    ,    i   - i -  i  i i    i i i ii i.     i  .

-, i ii i i   ii,   i    ii i,       i  i  i i,      .

-,     i    i       i,  i i .

i ii ,       i i, i     [159 - i     ii i  i i i   .: Hayden Robert M. Genocide Denial Laws as Secular Heresy: A Critical Analysis with Reference to Bosnia // Slavic Review 67.  no. 2 (Summer 2008).  . 384407.].  ii, ,   ii iii    i 1915    ii  iii! (2005),   i. i i   (2008),       ii , i i i  ii    i i[160 - http://www.lph-asso.fr/index1307.html?option=com_content&view=article&id=47&Itemid=14&lang=en.]   iiii i  ii i: . , . , . i, .  . , . . .

      i  ii i. i,       i i i.   iii    i i i  i, i, i.  ii i iiii     i,     19321933 i  i  i      i. i, iiii iiii   i.        i ii  i         i   ii,    i   i. i,  ,        ,    iii ,     i   ii iiii   i .

  2006 i   ,  i i .   i i ii i,  ,   i  i i    ii  i.  i , i   i   19321933 i  ii     ii  ,  ii i  i  [161 -  i   19321933 i  ii, http://zakon3.rada. gov.ua/laws/show/37616 (  16  2016 .).].

21  2006  i  i i i .   .    ii ii i      i  i  i ( iii  i    19321933 i   i )[162 - http://gska2.rada.gov.ua/pls/zweb_n/webproc4_1?id=&pf3511=29140 (  20  2007 .).]. i       iii      19321933 i,     .

  ,   i  i ii,   i ii,  ii   i   19321933 i,  iii ,  , .   i  ,  -iii  i ,         i,   iii.  i 2007   i ii ii     [163 - http://gska2.rada.gov.ua/pls/zweb_n/webproc4_1?id=&pf3511=29753 (  20  2007 .).],    i    ,   i iii    .

28  2007 . .      i  i  i- i i ( iii   ).    i iii    19321933 i   i       [164 -      i   i  i  i- i i // i .  . 2.   i  ii  i  i (www.gska2.rada.gov.ua/pls/zweb_n?webproc4_1?id=&pf3511=29881)  i 2007 ,       .].

 i    i  ii ii    i     iii i [165 -  ii i   17   i, , i   i 1700  5100 ,  $340$1020 (i  5.05    ).],   i     i. i i ii, i      i ,    i    4 i[166 -      i   i  i  i- i i // i .  . 2.].    i  i 442  i . , ,   i    (  19321933 i)  i   19321933 i.

    ,   iii       19321933 i,     .    i, ,   ii i i i i ii,       i    i ,   i,  i  i ii i  iii.        i  ii iii i i ( i i        i ,  i  )[167 -  ,   iiii i       iiii i ii  ii i  1915 i  i iii,     i   .     ii    ii   ii ii ii, , -,     , -,   i  , -,  i,  i  i   i    i     i  i i i . i,    ii,      i i,           i i.  ii i  i      i     ii  i i.   ,     iii   i i,      ii i   i,     i i  ii i i  ii   i.   ii   iii     i http://www.lph-asso.fr/index.php?option=com_ content&view=article&id=47&Itemid=14&lang=en 2012 i i  ii     ,   i     .         iiii   (Holocaust denial),   i,      i  ii  i-ii iiii,   ii, i i iii.     ii ii  i,   ii iiii iii   i .   ii  iiii      i  ii    i ii   :  ( i i) iii    i   , i   ii i   .      ,   ii i  , i      ii,   iii i  i, ii i  ii  ii ii ii. i      i    , i  i    19321933 i, i   iii  .       ,    i i  i i.  i     i  i   iiii i   i i.        i i  iiii  ,  i  i ii i.  i   i i  i iii i i i 2015 .     i   i   i i    i. ii,   i  i  i  i   ii  ,   ,     .].

i,   i i   ,     iii i ,  i i  ii   ii i  - i ,    ,    , i iii      ii[168 -      i   i  i  i- i i // i .].   ii  i i     19321933 .  i iii   -   ii,    .

  ii   iiii   i   i    ii  ii ii, i  ii i  i. ,    : ii     i,     i iii[169 -  i iii (ii ii, ii i iii),    i 2006 .   i iii,   i  .  i iii    i ii    i  . .].    i ii, i   ii ii ii iii i  i  i i ii ii ii.   ,  40 % i  i ( ,    ii) i,        19321933 i   i .  ii  64 %,   , i    ii (71,4 %)[170 -   19321933 i   i  // ii -  i http://www.prezident. gov.ua/content/p_150_18.html (  31  2007 .).]. , i,  i i  iii ,     i   19321933 i.

, ,   i   i .    - i i    ,    i    ii i,      i  .     i i   i ii , ii iii   ,   i   ,    ,   ii   i ,  i  iii, i ii,   i  i i   ii  . 34 ii i.  i i   ,     (i i)       i ,   i   i    ii ii    i  i,      i     ii iii[171 -     i   i  i  i- i i // i .  . 12.].

  i     i[172 -  i      ii iii    // .net.  2007.  28 .  http://ua.korrespondent.net/main/69866.],  i  ii i i        2007 .    i i    .  i    .      ,     19321933 i   i i iii         ,    i i,  . ,     i iii    i    (,  i   i   i  ii)[173 -    // i .  2007.  25 i.  http://www.pravda.com.ua/news/2007/4/25/58014.htm.].

 i 2007  i  i  i ,     i ii  i, .  i ,          . 23  2007 , i i ii  19321933 ,   i, ,  ,        .

  iii      i  ii i ii[174 - i  i ()  i  .   i   i   i (  1999 .). i i i i   i 2003 ., ii i   i-i  (. , . , . , . ).     - i,  ii ii   i   ii  ղ .]: i   ii   i i  i ii     19321933 i. i     i        2007 .       iii     ,  i i   i i iii i i   ii      ii iii  i   19321933     i .

  ii,   ,   ii i .  ,   , -,     i  ii iii  iii ii ,    ii iii. -, i  ii ii  ii i ii iii,    i i,   ,    i,   ,    [175 -      i iii    // http://www.unp-ua.org  ii i ii (  20  2007 .).].

7  2007 .,  i   i iii  i i,  .      13 i i.    i    iii    i      i .          . i,   i i    ii  iiii      ii  iii i,  i,  ii ii ,  i  ii  i i, i i i[176 -      i   i  i  i- i i // http://gska2.rada.gov. ua/pls/zweb_n/webproc4_1?id=&pf3511=30993 (  24 i 2008 .)].   ii , ii i i  . ,  i ii i   ,  i  .       i i  i    ii     i   ,  i   i .     ,   i            iii ii  i ii (  ii ii).

 ii 2008 .     iii  i  i ii  i   . .  i .    i     i  i  i ( iii  i    19321933 i   i ).  i i iii     i,   i ,    ii i i      i     ii       ii   i     i[177 - http://gska2.rada.gov.ua/pls/zweb_n/webproc4_1?id=&pf3511=31473 // (  24 i 2008 .).]. i,   i i    i i  ii :         ,        ,        i [178 -  .].

   i iii  ii   i i  i , i  i   i 2008 ., i i       i iii     .

     i  i   iii i i   i .   ii ii ii ii   .  i   i  i i   i i [179 -  iii  iiii   19321933 i        ii i i  i i i . ii 1980- i   i i   i ii i       i  . i    i , i i   ii i ii,    ,     i   i iii . - i i   ii i i i   ,     ,  i ,    ,   ii.].

i i i   i  2010 ,  .      i i    ii  i,  i   i  ii     2010 i   i      iii  .   i ii ii .   i    i   i    1932 1933 i  ii[180 -     i  i 1  i   19321933 i  ii, http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511= 37774 (  15 i 2016 .).].

 ii  i ii . i   -iii[181 -     i  i 1  i   19321933 i  ii (   19321933 i  ii  i    i ii ii ()  ii ii  ii ii () i  i ), http://w1. c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=37888 (  15 i 2016 .).],    i   i ,   i i i.   i ii ii ii  i    i         i . i,  i ii   iii , i  i   i,  i  i.       .

  ii 2010    i ii . i    2006    i     ii  ,    iii     ii iii    ()[182 -     i  i 2  i   19321933 i  ii ( iii  i    19321933 i   i ), http: // w1.c1.rada. gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=39189;     i   i  iii  ( iii  i    19321933 i   i ), http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=39189 (  15 i 2016 .).].   i    i   . , ,   , i        19321933 . i,   i  i. i    . i, i ii i i.

 i i  i   2013/14 i,  i 2014   i  ,       i      2014 ,   ,    i iii       i ,         .

         ii  iii   [183 -     i  i  i- i i (  iii  i   19321933 i  ii    i ,      ), http://w1.c1.rada.gov.ua/ pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=52360 (  16 i 2016 .).].     ii, i i i i i,    . -ii      i   i 6 ii  3 i,   i  5 i (  i ).      i  i ( 2014 i i i 22 ),      i i i  i .

i  i 2014   iiii   . ii i 2015  ii    i  i , i i i   i  .

,       i     iiii  . .    ,        i    i        ii   i,  i  19321933 i  ii  i ,   i  i  ii i[184 -      i   i    i i ( ii iii     ), http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_ 1?pf3511=54987 (  16 i 2016 .).].

,     ii i  ii, i    iii i iiii   ii ii,  i    i.     i    i i 2015 [185 - . i:  . Past continuous: i i 1980-  2000-. i  i.  ., 2018.  . 293321. On-line:  .  i i ii   ii.  ղ ., http://kennankyiv.org/wp-content/uploads/2016/12/Kasianov.pdf.], i       ii, i  i  iii i i  i ii i.  2016 i      .

,     i i i 2015 ,  ii[186 -   i  i-ii () i i  ii    ii i, http://zakon5. rada.gov.ua/laws/show/31719.],  i   i i i .

  2016   i-i   i iii     i   19321933 i  ii,   i , ,    ,     ii (  i.  . .)    1944 i,     i  ii   [187 -  i   i    i i ( ii iii   , ,   ), http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=58243 (  29  2017 .).].

   i  i    [188 - i 34  170 000  ( i $1,4 do $6300).]  iii    i  i   i.      i i  i i  ii  ii.   i  ,   2015 i i  i ii  i   1944  ,      i.

i ii   i  i  i   ii ,    2016 i   iii,    ,       iii, i    i,       ii   ii iii[189 - .: i     i   i    i i  i  i i   i  iii   i 10 ii     i  , http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511= 59178 (  1  2017 .).].

 2017 i  i  . ,   i   (25 ) i ,      iii (i    )    i [190 - http://www.president.gov.ua/news/vistup-prezidenta-ukrayini-pid-chas-vshanuvannya-pamyati-zhe-44698 (  1  2017 .).].     -ii. 28  2017  i i   (i   i    )  ,    i  i ii,  i  i ii . , ii      ii  , i       [191 -  i   i    i i ( ii iii   , http://w1.c1.rada.gov. ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=62982 (  29  2017 .).].

 , i i    i,        , i i    i     ii  i .  i i,     i ,  i   i i iii    i  i  19321933 i,  i i  .




ii i


  i i  i       i ii    19321933 . i  .

  i  i ii, i i  ii i i:  ii ii, i ii (i i), i ii ii, i  ii  i ii     i i  ii  i   .

i  i  i  ,          i    i ,   :    i ii i,   i   i i ,   i  ,   i i    i    i    i i iiii.    i i i ,  i i.

    , , , i i    i, i i , i , i ii   i,     ii.   i    i ii  i ,   i ii    i   i   i i.

  19321933 .  i i i (,  i         i)  i    ii    i, i i ii ii    -ii  i,   ii i , i       i ii ( i  ii ),   ,  i  iii      19321933 .     . ii,   , i      i i, i  iii [192 -    i ii ii i, i i, i   i  ii, i   (!),     19321933 .   i   ii i ,   , ii. i  i i i i 2000 .    : i  i   2000!. i  .:  . i i  i  i   //  i : i   i- i.  . 573582.] i   i   ii i .

   19321933 i  i ii  i    ,  i  ii    ( i i)    i i i, ii,  ii i i  ,    i i i.  i i  , ,  i,  i i i i  - i  i,   i  i i   i     ii iiii   i i.

 ii   i     i  ii i ii    iii i iii i i ii ,  ii i, i i.   i    i  i i,    i .

 i  i 75-i ii  19321933 i,  .   i  ii  i i     i (i , i i i i iiii, , ii  , ii i i , ii i),   , i,    i     i ii i.  i  i   i  , i ii- .

  .    ii  ii ii   i   i.   ,    ii i  i   . . i  i   i i ,   i   i.  i   ,  iii ii    ,   i iii   ( i )  i[193 -   i ii ,  4 ii  ( i iii,  iii  i, i i i iii,  i i i. . )  i 2007   2008 i ( i ) i i 9,8% i,  i 26,6%,   i 22,3% i i  i 32,2%. ii i i i 4,0%,  i 28,6%,   i 27,3%, i i  i 26,7% (i  i iii).    iii i  i, i i 54% i, i i i, i  i 33%.    iii  ii 52% i 36% (i  i i i. . ). .: i   i    i i-i www.niss. gov.ua/Monitor/april08/6.htm (  24  2009 .).],  i i , , i i  i i i i,   i i, ,         .   i    i.

     i    ii  i.  i,  i ii   1932 1933 i   ,   i  iii,     ii.    ,   .     .   ii    19321933 i,  .    i    i i ii  ii iii.       =      ,  -i .

 i       i   i ,       . ii iii  i  i  i, i   .   ,  2006 i    i i i iii i    i 60,9% i.  2007 i  63,2%.    i i   i ii  35%,    44%[194 -   i    , http://www. kiis.com.ua/?lang=rus&cat=reports&id=448 (  29  2017 .).].   iii  ,      i i,  ,   20102013    ,    ,   60%  66%.

 2015 .  i   ,     ,  ii  i   80%.  2016 i  i   72%,   2017    77%.    i ii  i      2017 i 56%,  ii  65%.   ,          ii,   i 27% i 17%,  ii  22% i 13%[195 - i   ,  2017, http://ratinggroup.ua/ research/ukraine/dinamika_otnosheniya_k_golodomoru_noyabr_2017.html (  30  2017 .).].

  ,    i  i i i i ii ii.     i  i. iii  i  iii, i  ii i 19321933 i,  i i   i .    i  ,   i   i i     i i i     ii, i   .

   : i ,  i, i i   = ,  i i,  ii  i, ii  ,    i ,     .




 3

 i i i



i .  i .  i 


  iiiii   19321933 i    1930- i,  ii  i iii ii iii  ii , i ii i iii     i  ,  i  ii  i  [196 -   i   i ii i      i. .:  . i i i  19321933 i. -i i i  .  i, 2008;  .,  .  19321933 i   i i i iii .  ., 2010.].   , i      , i     , ,  i  ii i   ,  i   , i ii  ii .

    i  19321933 i i      1980- i.  i   ii: ii  ii i iii , i   ii    i,  i i,  i i  i  i    i   i.   i i i i    i  i .  -     i  ii  i    ,    i i i,  i-ii  i i.

i    1990-i   2000- i. i  i  i     i  i:    iii    1990-,   60- i ii (1993); i      i i ii  ii   i i (,  i  )   2000- (70- i); i, i, i i i i i 20072009 i,  ii    i . ,   i  (ii  ,   i, ii i, i iiii),  i i ii ii i (i  ii).  iii    i      i ii  ,  ii ,  . .    i   i              ii ii i ii   i  ii.

 20102013  i        i . . i, i 2014   ,  . :    i ii   .




i 


  iiiii    19321933 i  ,    60- i  19321933 i,  ii  . i i  i ,     ii       19321933 i,   i  i.   i 19321933 i   i    i i    i  ii i,  i i  i-i i  i -    i i i  i i,  i i.  .   i i 19  1993 .   ii   i i iii i        i   60-    ii   i    i i  i i, ,  i ii.     . . i    i   60-i ii  19321933 .,  ii ii - 19321933 i  ii,   i ii iii,       19321933     i   i[197 - ii   60-    ii (ii ii - 19321933 .  ii.  . 1.   . i .]. i   i  .

 i i ii ,   19321933 i  , i  ii   ii. i  ,     ii ii   i. i ,       i i iii , i  i  i  ii i      i    ii i i i    ii  ii  ii  i i i  i    .

 i  i   19321933 i i    70- i ii,  2003 . i  i, i  .    i  i,     19321933 i     i  i i   ii i i.             19321933 i    i ii i  i    i i .

 i 2003    i i   i i    .  i 2003 .  ii  i i,  i ii 19321933 i    i i .   i     i     ii. i i  i  i:  i   ,  i i   [198 - United States House of Representatives Washington, D. C., Tuesday, October 21, 2003, RES. 356 Expressing the sense of the House of Representatives regarding the man-made famine that occurred in Ukraine in 19321933; 108th Congress, 1st Session, S. RES. 202. A resolution expressing the sense of the Senate regarding the genocidal Ukraine Famine of 193233 (28.07.2003).]. i     ,   ,  i,  i,  ii  i  , i 15- ii iii  ii  1948 .  i iii ii  i ii i   19321933 i  .

 i 2003      i i, i    i  19321933    i i i   .

i, i   iiiii   2003 .    19321933 i iii  i.  i i  i 28  2002   70-i   i    i iii  i i  19321933 .  ii    i .       i i ͻ  i     i i i i [199 -  i  i i 28  2002   70-i   i, http://zakon2.rada.gov.ua/laws/card/25815 (  6 i 2018 .).].  i i       ii  i    1932 1933 i  i  i i  i   i 6  2003 .[200 - ii     i   19321933 i, http://zakon5.rada.gov.ua/laws/show/607-15 (  28  2007 .).] 24  2003 ,   i i , .  ii   i   ii i   i i  ii[201 - President Leonid Kuchma makes speech at UN GA 58


sessions general debates, https://www.ukrinform.net/rubric-other_news/142246president_leonid_kuchma_makes_ speech_at_un_ga_58th_sessions_general_debates_21326.html (  8 i 2018 .).].

  i i    i (ii)   19321933 i  ii,  i    ii       i ,    i  i     i.

  i  i     7  2003 .   i  ,    i i  i   [202 - Joint statement by the delegations of Azerbaijan, Bangladesh, Belarus, Benin, Bosnia and Herzegovina, Canada, Egypt, Georgia, Guatemala, Jamaica, Kazakhstan, Mongolia, Nauru, Pakistan, Qatar, the Republic of Moldova, the Russian Federation, Saudi Arabia, the Sudan, the Syrian Arab Republic, Tajikistan, Timor-Leste, Ukraine, the United Arab Emirates and the United States of America on the seventieth anniversary of the Great Famine of 19321933 in Ukraine (Holodomor). United Nations General Assembly. Fifty-eighth session. Third Committee. Agenda item 117 (b). Human rights questions: human rights questions, including alternative approaches for improving the effective enjoyment of human rights and fundamental freedoms. Doc. A/C.3/58/9 // http://repository.un.org/ bitstream/handle/11176/246001/A_C.3_58_9-EN.pdf.].   i ii,    i   i  i  iii     i . i,  i      i 36   i ,   i i ( ii ,     ,   64).

 2004 .   ii    i ii  .      ii,   i   .        19321933 i,    ii.




i 


 2005 .    iiiii ,    i   i .  i  i  ,  ii   i,  i i     .

  ii  i iiii ii      i    i   i      ii i   . [203 -     : i ,  ii ii i i   i  i ii i  ii (), i i i i i i ii       i 75-i ii  19321933 i, i ii  ii i i  ii. ,  i i 2008 .  ii,   5 i,   i  ,  ,   ii  i , ii i, , i i ,  ,   i .   ,    ii i i i  ( )  ii,  i  ,   :    i  ii i  ii   ii ( .  . .) .: i i i   i 75-i   ii 193233 . i 20071.  . 3. http://www.ukrainianworldcongress.org/ Holodomor/Komitet_Holodomor/Newsletters/Newsletter_1.pdf.].  ii     i .     i,  ii  i        i   ,      . , i  , i  ii i  i  2005 .  . ,          i ii   i,    . i  i     i (23  2005 )   i ii    i  (6 i 2005 ), i   i    ,    i   .

 i 2006 .  i  i  2006 .  i  i  i i   ii   i    i i  19321933 i  ii   i   ii  i i  iii [204 - http://www.president.gov.ua/documents/8682006-4939 (  27  2007 .).]  i    i   .

 i 2007 .   i i   i   i i    75-   19321933 i  ii.    i   ii   . ,     i  i  ,  i  iii     . ,   i  ii,      ii . i,  i i ,  [205 -  ii i i i   i   ii: http://www.ukrainianworldcongress.org/Holodomor/Komitet_ua.html.],    i i   ii i  iiiii , i    . i,   i    iii i ii  iii .

   ii ii  .  ,   i  ii ii,      i   . i    ii i  i ,  ,  , Ѫ[206 - i . i , i .   19321933 .    // &i.  2007. 2430 .]. 28  2007 .  i      75-   19321933 i  ii .   i  i   i i,    iii  i   ,  19321933 i  ii  i [207 - http://zakon.rada.gov.ua/laws/show/250/20075 (  27  2007 .).].  i 2007 .  ii   i .  i i    i ,     ii    i i i ()   i ii i i ii ii  i 75-i ii .  i   i         ii i ii  i [208 - ii   i. i    i.   200/21/1001769 i 4  2007 . i .].     i    iii i  i  . i,   ii  i  i i     i i     i  . . i      3000,   ,  .

      iiiii ?

24  2005 .,  i ii i  : i 19321933 i      i . 20     i i   ii.

 i 2006 .     i         ii i  ii i  i     . 4          ,    i , ii  




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/georgiy-kasyanov/rozrita-mogila-golod-1932-1933-rokiv-u-politici-pam-yati/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes



1


  Special and Extension Program - i ()  i    i ii   ii  ii 2009 .  i i  i   i  i  ii  i 2009 i    i iii i  i.




2


i  i    i    i   i,    i i i.   i,  i       ii i,  i  .   ii     ,   i     i ,  i    , i i i ii (ii) .




3


   i    ii ii   ii    .




4


   i  i i       , i i   ,  i i , , i, , i i  .  ii i  i, i, i, i, i ii.




5


     i: i  19321933 i  i i, ,  . , ii i i i ii  i ii i, i    i  i.   i   i i i , i i , ii, ii  i  i. i i , i     ii i iii ii i, ,   ,   i .  ,  i , i i    19321933 i  i  ii  ,    . i         ii,  i    ii ii    ,  i  i i. i . i  i  i.




6


i i   i   ii i i .




7


 :  19321933    ,     // Ab Imperio.  2004.   3; Revisiting the Great Famine of 19321933. Politics of Memory and Public Consciousness (Ukraine After 1991) In: Past in the Making. Recent History Revisions and Historical Revisionism in Central Europe after 1989 // d. by M. Kopecek.  CEU Press, 2008; Struggling with Traumatic Past: The Great Famine of 19321933 and the Politics of Memory in Contemporary Ukraine // Post-diktatorische Geschichtskulturen in Europa. Bestandsaufnahme und For-schung-sper-spektiven. Wallstein Verlag: Gottingen, 2010, . 7597; Holodomor and the Politics of Memory in Ukraine after Independence // Holodomor and Gorta Mor. Histories, Memories and Representations of Famine in Ukraine and Ireland. Edited by Christian Noack, Lindsey Janssen and Vincent Comerford, 2012;       //  . . 1.   .  ., 2013, . 277336; , , .  iii  i ii //  1933. ii: . . .  ., 2013, . 238304  i.




8


i i        i i ,     () .    i      ii, ii, ii.   i i  i ,  i, i,  i . . i   i i i .   i    i,    i  . ,      ii ii  19321933 i,          i i,    i ii iii, ii i ii ii  .




9


,   ii    i  19321933 i i ,    iii  ,    ii iii  i  i , ii  1988 .: Report to Congress Commission in the Ukrainian Famine.  Washington, 1988. i  ii    i i i iii:    ii 19321933 i:  4- .  ., 2008. i i iii, i i    ,    i i ii. , i  i    . . .




10


i ii,        19321933 i    iii   . ,     i i:      19321933 i, i      ,      ,     i i      i 19321933 .




11


    Ethnocide of Ukrainians in the U. S. S. R. (The Ukrainian Herald issue 78). Smoloskp Publishers, 1978 ( ii  л),   i  ii i ,  , i,  . .  19321933 . i i   ii,  i  i ii   i .

 i .   ,   1960-i, i   i  ,   19321933 i,  ii   . .: . .  : -.  , 1970.  . 120 122.




12


 i                      30-      i  i  ,              . . : . . ii iii       ii //  19321933 .  ii:  i i.  ., 2003.  . 805.




13


i          i,     ,     i   . i,    i    (, i,   19321933 .) i  i   ii ii i.   1980-    i  1932 1933 i  i ii i     ii i  i      . i (i   1957 .) ii. 2003 .  i   ,  ii i     i . i,   ,    i iii, i  i i     i. i i i,  i, ,  i  i   ii. ,    i  -   -  .     ,  -   i ii i. i i i  i ii i i i    . i ii (i i),  i  i      ii .  -    () ,      ii . i,      ii. .: Jacques Steinberg. Times Should Lose Pulitzer From 30s, Consultant Says // The New York Times.  2003.  October 23.  P. A17.




14


 1933 i i      .




15


.:  .,  .  19321933 i   i i i iii .  ., 2010.




16


Sysyn F. The Ukrainian Famine of 19323: The Role of the Ukrainian Diaspora in Research and Public Discussion.  P. 183187.




17


  ,   i i.    1932 1933 i    ii  i i i ii i. .: Jasny N. The Socialized Agriculture of the USSR.  Stanford, 1949; Manning C. Twentieth Century Ukraine.  New York, 1951.




18


  i i i, i   19321933 i,   1960-i   i ii. .: Dalrymple Dana G. The Soviet Famine of 19321934 // Soviet Studies. 1964.  Vol. 15. no. 3.  P. 250284; The Soviet Famine of 19321934, Further References // Soviet Studies.  1964.  Vol. 16. no. 4.  P. 471474.




19


,   i i  iiii  i,   ,  ii i i    1932 1933 i i    i i      i i 1980-.




20


, i i ii   i i  ( 2),        1980- i i i i i   19321933 i. .: The Black Deeds of the Kremlin: a White Book / Ed. by S. Pidhainy, P. Hryshko, P. Pavlovych.  Vol. II: The Great Famine in Ukraine in 1932 1933.   ii i    ii i  i i  . : Sysyn F. The Ukrainian Famine of 19323: The Role of the Ukrainian Diaspora in Research and Public Discussion // Studies in Comparative Genocide / Ed. by Levon Chorbajian, Geroge Shirinian.  McMillan, 1999.  P. 182215. .   .   ii  :  1932 1933 i  ii.  ., 2003.  . 139148.




21


 i i  i  ii iii  1932 1933 i  i     i  : i     i  , i     i i.




22


Displaced persons    iii i ii   ii i i ii i.




23


P.      i  i  i i   .    i ii i  i  i   i  ii iii.    ii i P.  ii . , , ,  -i i i. P.        1981 .




24


i      ii  ,   i  i .      i    iii      ,     i i i, i   i   19321933 .   i, i i  ,     i i i  i ii  ,    i iiii i i    i i  .  i i  i ( i    ii   .)  i i    i i i   i,  i   ii ii.      ii i i  ii i     19321933 i  i i.




25


.  i    iii   i ii  i  i,    iii  i  i  .   ,       i ii i  i,   i i ii   i        .    i i ii  (ii  , i  -, ii  ii), i ,      i i  ii ii . .:  . ii iii       ii //  19321933 i  ii.  ., 2003.  . 800816. , ii i ,      i  ,  iii ii , . i,   iii  .    i ,  i    i .




26


  iii  4   i i 2  ,   6 i i,     i i ii.




27


 1992 .   i   i. i  2  2004 .  i.




28


Investigation of the Ukrainian Famine 19321933. Report to the Congress. Commission on the Ukrainian Famine.  Washington, 1988.  524 p.  ii iii,   i i i,  i 10  12 i,   4   .




29


 iii i i,   ii i,    i,  ii       i i i .  ii ii iii 22 i 1988     (. , . , . )   ,  ii    i,  ii i    i  ii , , ,  . i ii    i    i. .: Investigation of the Ukrainian Famine 19321933. Report to the Congress. Commission on the Ukrainian Famine.  P. 513, 514, 518.




30


Conquest R. et al. The Man-Made Famine in Ukraine.  American Institute for Public Policy Research, 1984.




31


Conquest R. The Harvest of Sorrow. Soviet Collectivization and the Terror Famine.  New York; Oxford; Edmonton; London, 1986.    i   : Oxford University Press, University of Alberta Press, Century Hutchinson     i  i .




32


         ii i i   .  (),  i   19321933 i.      ii, i  i.




33


i   iii    ii   i 1983 .,   i iii i   i 1988 .        iii,  i  ii ,  i,  i  (terms of reference),   ii  .  ii ii ii  (. i, . )   i    i i  iii   (), ,  ii ,   i iii i i i       i ii i? i   iii  ii   i     (    i i   i). i iii i  i i .  ii .   , i i i .




34


  i :  iii  . . i,   1946 1948 .  i ii,    i  ii   i  .  i,  i, i   ,   19321933 i   .




35


  i     i  iii, ii i ii , ii i i i ii  i   ii i: Hobbins A. J., Boyer D. Seeking Historical Truth: The International Commission of Inquiry into the 193233 Famine in Ukraine // Dalhousie Law Journal.  2001.  Vol. 24.  P. 139191.




36


       19321933 .   1990.  ., 1992.  . 15.  i i: International Commission of Inquiry Into the 193233 Famine in Ukraine.  1990.  214 .   i  http://www.ukrainianworldcongress.org/Holodomor/ Holodomor-Commission.pdf




37


  iii   ,  ii 19321933 i i  ,        -i,  i ii.




38


 , i,  i  ii  i.   ii ii i      i . ,   i  iii  i i  i ,      .   i News from Ukraine ( 1988). i  iii i  i 14  1988 ., i   ii    . i, . , .   . .  i    -,   ii, i   i      ,   19321933 i  i i iii  ii, i i i i i  i    .  i    iii     ,  i  ii   iii,    ,   i  (i   iii ,   iii,   i i   -). i,   i   i   i  . i .: Hobbins A. J., Boyer D. Seeking Historical Truth  P. 163165.




39


Humphrey John P. Famine, International Law and Human Rights: A Statement on the 1990 Report of the International Commission of Inquiry Into the 19321933 Famine in Ukraine // Famine-Genocide in Ukraine 19321933. Western Archives, Testimonies, and New Research / Ed. by Wsevolod W. Isajiw.  Toronto, 2003.  P. 95.




40


 ii i i 30  1984 .   .   4  1984 .  i   1933 . .: Ronald Reagan, XL President of the United States, 19811989. Proclamation 5273  Commemoration of the Great Famine in the Ukraine // http://www.presidency.ucsb.edu/ws/index.php?pid=39348 (  7  2008 .)




41


. :  . : , , .     . .  ., 1997.  . 100.




42


i     . i  i  ,    ii i . .    ii,  70-i  i   ii 25  1987  //  i.  1987.  26 .

,  iii   19321933 .,   .     . . ,  ii    . ii    i   (ii i  i i  )  i  i ii, i  i i   ii ii .  i . .  (i 17 i 2008 .),    ii i i    i ii.




43


 .




44


 ,     i 19321933 .    ii i  i 1987 .   ii,  i :  i   , i i   i ,  ii    ii . ,    i ii,   i . .: i .  i  // i i.  1987.  16 ;  . i : ii //  .




45


 i i i . i . . i  i  ii iii  // i i.  1988.  18 .




46


Pavlyshyn O. Famine 19321933: Selected Biography // Famine-Genocide in Ukraine, 19321933. Western archives, testimonies and new research / d. by Wsevolod W. Isajiw.  Toronto, 2003.  P. 192.




47


 i,    i,  i ii  ,    i   , i    i i.   i i          i  ii.




48


 19321933 i  ii:  ii,  i.  ., 1990.




49


 . ii i - 1933 .  ii //  i : i   i- i (i - i, i, 25  2000 .).  i-, 2003.  . 20.




50


 i.  1990.  7 .




51


i .:  .  1990:    //   .  2007.   83.




52


.  ,  . i    ,      .  (,    i i i iii i ii ). .   ,   ,  i i, i  i      .




53


 . . 33-: .    -i // ii ii.  1988.  9 .




54


33-: .  -i.  ., 1991.




55


 .   ii  ! // .  2003.  22 .




56


  i ( 5 . i i)   i ,    20 i    ii  19321933 i.




57


i i i  ii  iii   19321933 i    ii .   i : i ii    i  i, i, ii i, ii, i , i, i    i ii i i.  i    i  .  i 1992 . ii ii - 19321933 i  ii ( 1996 . i i ) i  16 i i   ,  ii     iii    i.    i ii .   . , i  .      i iii.     ii ii iii i,  i   iii,     i  i ii i ii i   i .




58


i      1932 1933 i   i : i i, i, i, i, ,    i i i .  i ,       i i,   i      i i  .




59


i,  (i    i )  ii  19321933 i  i i i i  ,   ii i   . i i   i,   i    1930- i.




60


i . i ,  1.




61


ii i   ii ii   i i i i  i ,      iii  i.




62


 i 1996 .  iii i  i i  , iii ii i  i i. .    i i i  iii i    -2. i     2000 .  i i    -    ii.




63


i  i   i  i .  19801988 . i  i ii iii    i ii ii i,        50-i  19321933 .  1989 . i  i ii ii     i        i-.  1991 . i   i,     i i-  . .  1993 i  ,  ii i i  i  i iii i iii (ii),  .          i  i   i  i .  ii ii ii i i   i  i,   i   ii   i ii  i.




64


  i :  ,  1993 .  i--ii i;  , ii ;  ,  iii i   i ;  ,    i  i   i. .:   i      60-    ii //  i.  1993.  20 .




65


  i, i i  ii i  i i  i    60-i ,  ii   iii,     i- : i  i , i   (),  ii , i  i ii, i   (), i i ii ii.




66


  i i 19.02.1993      60-    ii // www.zakon.rada.gov.ua




67


  i  i  i   i ii, i     i : . , . , . i. i   , i i   ii .




68


   i--ii i,  i  i   i    60-    ii (17  1993 .);   i    60-    ii (2  1993 ) //    i . . .




69


 ,    i  i i    ii 19321933 . // i .




70


i  ( i).       ! //  19321933 .  ii:  i i. i  i. i, 910  1993 . i.  ., 1995.  . 10.




71


i .:  . : , , .     . .  ., 1997.  . 98101.




72


ii   i 1992 .




73


ii   60-    ii. .   // i .




74


    i i   iii  i . .  i  i // i .




75


 i iii i i 10  1993 .  718   i    ii  19321933  // www.zakon.rada. gov.ua/laws/show/718-93-




76


 .   -        , : , , . 2006,  3, . 93.




77


 i iii i  65-i    ii  1696 i 26  1998 . // www.zakon.rada.gov.ua/laws/show/1696-98-




78


  i    i  i  1310/98 i 26.11.1998 . // www.zakon.rada.gov.ua/laws/show/131 /98 (  31  2008 .




79


 .




80


     70-    ii:   i i 20  2002 .  275/2002 //  .  2002.  29 .




81


  i i i  iii i, i   ,   ii  i,  i i i   .      ,   i        , i  ,  i , i- ,  i  i  ,  i   ii       i   ii   , i iii  i ,   ,  i.




82


 i   i (i i )     ,       i    .




83


 i  i i 28  2002   70-i   i, http://zakon2.rada.gov.ua/laws/card/25815 (  6 i 2018 .).




84


http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/radan_gs09/ns_arh_golos?g_id=217304&n_skl=4 (  6 i 2018 .).  ,     ,   i ii  i . .




85


  i    ,  i,  i   i. ,  ii i 20  2003 .     i .  ii   i,   i     iiii,    i iii  ii,   i i,   ii i // http:// www.president.gov.ua/authofstate/prezidlist/localrada/diyalcommonely21/209325915. html. i i  ,   i  i i  i   ii   iii , i     .  i   i   .




86


   ,   2003 . i      i i- i 19431944 .     i   .    i i i,       .




87


i    i i       i,   2003 .,   ii  ii,   iii i i   ii   i  ,    iii ii (  i, ii) i  ii.




88


i ,  .    ii    -ii,  2001 .




89


i    i   1932 1933 i 12  2003 .




90


 .




91


 .




92


i ii  i.  i ,   i i i   ii.    226 i.




93


  i  i i i i  i   i   19321933 i // http:// zakon.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=789%2D15 (  20  2007 .).




94


i i    i  i i  i  ii ii 20062008 .   i  i  : i  -  i i i (    i i    i ).  ii    i 2007 .   i i i i . ,  i  .    i . . .: i . i     // www.utoronto.ca/jacyk/Holod%20ukr.doc (  25  2009 .).

i i .     i,  -i  i     ii . , i ii, ,  ,    i    i      ii  20062008 i i   i , i    i. i iii ii 20062008 .   ii- i,  i, ii i , i i   19321933 i,     ii , i i  i   19321933 i,     i  iii i    i     i      i ii  .   ,    i i  ii i   i ii i i ii. .      .




95


  i  i   i i  i i  i  ii // www.zakon.rada.gov.ua/cgi-bin/ laws/main.cgi?nreg=1087%2F2005.  .   i i  i i .




96


  i      i i  ii // www.zakon.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=1544%2F2005




97


, ,   i i   i  i i, i  i   i i-i ii, iii   19321933 i. .:  i i   i i    ii i   i   19321933 .  ii // www.prezident.gov.ua/content/p_150_23.html (  29  2006 .).




98


  i  i  2006 i  i  i  i i i 12  2006 . // www.zakon.rada.gov.ua/ cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=868%2F2006.




99


 i i- i  i   ,   i i  ii  ii   i  i i  .  - i  i - i i  i i. i,    ,  i    2006  i 2007 i  i       i ,   i   .




100


 i    19321933 i    ii // www.prezident.gov.ua/content/p_150_5.html. i,  i  ,  i ii i ( i, i i  i ),   i   , i   i. i      ii    i.




101


 i i      i   19321933 i  ii // www.president.gov.ua/news/data/print/ 11457.html.




102


   ,   i ii  i  i  , ii  i. ii,   i ,   ii.  i 2010 , ,   i   i ii  i  . ,    i i,    i          i i. .:        // . , 1  2010, http://www.istpravda.com.ua/short/ 2010/12/1/7080/ (  29  2017 .). .    2017 i i i.




103


www.ukrainianworldcongress.org/holodomor/Ukraine/Plenary-meeting28.11. 06.pdf




104


 i   19321933 i  ii // http://zakon1. rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi




105


     .     ii i cii i,  i i i  (  1659 .,  i 1708 .,   1709 .), i ii  ii (, ) i  (. , . , . ). . i:  ., i .,  . i  i i i:  i  iii /  i.  iii i, .:  iii i, 2013.




106


ii  ii   i 3.




107


  i      70-      i i 19371938 i  431/2007 i 21.05.2007 // www.zakon.rada.gov.ua/lws/show/431/2007.




108


 i i ii i i  i i 06  2007 .  i i  i i  i i    :   iii i ;  /i/   3233 i;   ;   i i  ; i   i  i, i, , i , i,   i, i,   . i     i  i: http://www.osvita.od.ua/help/golodomor.doc (  28  2008 .).

  ii  i . ,  i    i,  ,  ii i i i ii i        19321933 i  ii : i ii   ii i . .: Rogers P. Compliance or Contradiction? Teaching History in the New Ukraine. A View from Ukraines Eastern Borderlands // Europe-Asia Studies.  2007 (May).  Vol. 59.   3.  . 511512.




109


       // http://www.NEWSru.ua (  20  2007 .).




110


     i 28  2007   250      75-   19321933 i.  ,   01.07.08 // www.adm-pl.gov.ua/politics/data/upload/publication/ main/ua/129/pokazniki.doc (  25  2008 .).




111


 .




112


i     i  20072008    i 75-   19321933 i  ii,   i 2008 . // www.president.gov.ua/content/golodomor_dov_04.html (  27  2008 .).




113


i i     i      75-   19321933 i  250 i 28.03.2007 // www.kharkivoda.gov.ua (  27  2008 .).




114


 .        i // .  2008.  22 .




115


.  i    i  , , ,      iii  ii.




116


 .    : i  ii  , i , http://uamoderna.com/md/zhurzhenko-holodomor-memorials (  28  2016 .).




117


i i-i   iii ii, i   iii i i  ( ii ii), i   , i ii,    ii  ii  i i,  i i ii ii. .:    ,    , https://www.unian.net/politics/164432-rossiyskiy-politolog-o-golodomore-falsifikatsii-i-ljivoy-kontseptsii.html (  22 i 2018 .).




118


      // https://www.segodnya. ua/ukraine/jushchenko-procjat-ne-cpekulirovat-temoj-holodomora.html (  20 i 2018 .).




119


 i  : . , . , . , . , . , . i, . , . , . . i i  ii i i i  i: i, , i i i  ii i.  , 2017, . 44 (i ).




120


i  i i-i  i i  9 ii 2007 , http://adm.km.ua/doc/directions/2007/10/347_311007_1. docx (  10 i 2018 .).




121


 i i     i ii 2007 2008 .,      i i ii   i i    i 75-   1932 1933 i (23 , 2007 ., i).   i,   i i, i i  i i  , i,   ,   i   ii   i  i  i  iii    .   ,  i i iiii i i ii ii, :   i,   i .    i    i.




122


  i    i iii  i  i  i i    75-   19321933 i  ii i 4  2008 , http://zakon4.rada.gov.ua/laws/show/36/2008- (  17  2016 .).




123


 i i  ii, i iii    ,   i,   ii- i    ii i -  i // www.sbu.gov.ua    i, ii 2  2009 . i     .




124


 i  i i,    ii   i.     2003 i.      19321933 . (i,   ) i i   i  i.  i  i i   1,5  i   200 ,    i  , i  i  i.  2008  i  i i  i (   33 i  i ii  i   ii),  i   i     i i.  i 2008     i i i i.  i i i   ii i  ,  i  i 2008   i,   i  i. 33   i i,   i    2008  i   ,   i i (   i i i  i i i )  i   33    i i i  i  19321933 i.




125


    i i i ,   i i i .     2007 i   i i i -i .




126


 . ii  i   - 1932 1933 .  ii //   2009.   12.  . 177.




127


http://zakon3.rada.gov.ua/laws/show/ru/364-2008-p (  27  2009 .).




128


  i      75-   19321933 i  ii i 28  2007   250, http://zakon4.rada. gov.ua/laws/show/250/2007 (  17  2016 .).




129


  i  i    i   19321933 i  ii i 12  2009   432, http://zakon4. rada.gov.ua/laws/show/432/2009 (  17  2016); i iii i.  i 25  2009 . N 1429-    i  20092010  i  i   19321933 i  ii,  i  i  ii, http://zakon4.rada.gov. ua/laws/show/14292009- (  17  2016 .).




130


 i ii i   ii iii, 29 i 2008 , http://oblrada.dp.ua/press/news/200801/722 (  17  2016 .).




131


 . . i i i:     , . 58.




132


i   i  i i, http://www.ra-diosvoboda.org/a/1733626.html




133


 .




134


. . i ii     i   ii  // www.sbu.gov.ua (  4  2009 .).




135


 . i    19321933: i iii    ? //  .  2009. 2026 . ,  i : i ,   i 200 i,    i  . . 13 i 2010 .     ,  i,   i    . i   i . .,  . .,  . .,  . ., i . .,  . . i  . . i,  .    ,  i      i    ii iii   i   (i .  . .).    i   ii   // http://www.president.gov.ua/news/16407.html. i   i , ,    i .




136


 i      i ii ii . .




137


http://www.memory.gov.ua:8080/ua/509.htm (  1  2016 .).




138


i,   .       i :  i   i . ,   i  i--ii  i   i . ,   i . i.




139


 i i i    .    i,   . , .   i     ,  ii  . .




140


   Ъ,     , http://eunews. unian.net/ukr/detail/193461 (  30 i 2012 .).




141


http://www.president.gov.ua/news/18809.html




142


    i , http://gazeta.ua/index. php?id=343385




143


  i     i    , http://www.pravda.com.ua/news/2010/12/8/5654370/ (  5  2016 .).




144


    // https://focus.ua/country/172318/ (  9  2016 .).




145


     i  i  ii 22  2014 , http://www.president.gov.ua/news/slovo-prezidenta-u-den-vshanuvannya-pamyati-zhertv-golodomor-34103 (  4 i 2018 .).




146


   ii  i  i  ii 27  2015 . http://www.president.gov.ua/news/vistup-prezidenta-na-ceremoniyi-vshanuvannya-pamyati-zhertv-36377 (  2 i 2018 .).




147


  i   i  i  ii 26  2016  http://www.president.gov.ua/news/vistup-prezidenta-ukrayini-u-den-pamyati-zhertv-golodomoriv-38850 (  20 i 2018 .).




148


  i i 26  2016       85-   19321933 i  ii   i , http://zakon3.rada.gov.ua/laws/show/523/2016 (  17 i 2018 .).




149


 iiii   i  ,     i  i  i i i.




150


  i i   i   193233 i  ii, http://www.president.gov.ua/news/vistup-prezidenta-ukrayini-pid-chas-vshanuvannya-pamyati-zhe-44698 (  26  2018 .).




151


.: http://www.memory.gov.ua/page/proekt-nezlamni.




152


.: http://uinp.gov.ua/news/25-listopada-ukraina-vshanue-zhertv-golodomoru.




153


.: http://www.memory.gov.ua/page/lyudi-pravdi-materiali-dlya-zavantazhennya.




154


 i iii i i 6  2017    i  i I  i  i  i  ii  i II  i  i   i  i    ii  . i, 3   i . , http://zakon3.rada.gov. ua/laws/show/8662017- (  10 i 2018 .).




155


i i  i   // http://mincult. kmu.gov.ua/document/245241973/ i i  i  _last.docx.




156


i ,  i      // https://www.ukrinform.ua/rubric-society/2401594-naukovci-prosat-abi-koncepciu-muzeu-golodomoru-rozrobili-v-nan.html (  20  2018 .).




157


Bilefsky D. EU adapts measures outlawing Holocaust denial, New York Times, 2007, 19 April, http://www.nytimes.com/2007/04/19/world/europe/19iht-eu.4.5359640. html?_r=2 (  18 i 2016 .).




158


ii   i  i ,    i i i     ,  i,   .




159


i     ii i  i i i   .: Hayden Robert M. Genocide Denial Laws as Secular Heresy: A Critical Analysis with Reference to Bosnia // Slavic Review 67.  no. 2 (Summer 2008).  . 384407.




160


http://www.lph-asso.fr/index1307.html?option=com_content&view=article&id=47&Itemid=14&lang=en.




161


 i   19321933 i  ii, http://zakon3.rada. gov.ua/laws/show/37616 (  16  2016 .).




162


http://gska2.rada.gov.ua/pls/zweb_n/webproc4_1?id=&pf3511=29140 (  20  2007 .).




163


http://gska2.rada.gov.ua/pls/zweb_n/webproc4_1?id=&pf3511=29753 (  20  2007 .).




164


     i   i  i  i- i i // i .  . 2.   i  ii  i  i (www.gska2.rada.gov.ua/pls/zweb_n?webproc4_1?id=&pf3511=29881)  i 2007 ,       .




165


 ii i   17   i, , i   i 1700  5100 ,  $340$1020 (i  5.05    ).




166


     i   i  i  i- i i // i .  . 2.




167


 ,   iiii i       iiii i ii  ii i  1915 i  i iii,     i   .     ii    ii   ii ii ii, , -,     , -,   i  , -,  i,  i  i   i    i     i  i i i . i,    ii,      i i,           i i.  ii i  i      i     ii  i i.

   ,     iii   i i,      ii i   i,     i i  ii i i  ii   i.   ii   iii     i http://www.lph-asso.fr/index.php?option=com_ content&view=article&id=47&Itemid=14&lang=en

 2012 i i  ii     ,   i     .

         iiii   (Holocaust denial),   i,      i  ii  i-ii iiii,   ii, i i iii.     ii ii  i,   ii iiii iii   i .   ii  iiii      i  ii    i ii   :  ( i i) iii    i   , i   ii i   .

      ,   ii i  , i      ii,   iii i  i, ii i  ii  ii ii ii. i      i    , i  i    19321933 i, i   iii  .       ,    i i  i i.

  i     i  i   iiii i   i i.        i i  iiii  ,  i  i ii i.  i   i i  i iii i i i 2015 .     i   i   i i    i. ii,   i  i  i  i   ii  ,   ,     .




168


     i   i  i  i- i i // i .




169


 i iii (ii ii, ii i iii),    i 2006 .   i iii,   i  .  i iii    i ii    i  . .




170


  19321933 i   i  // ii -  i http://www.prezident. gov.ua/content/p_150_18.html (  31  2007 .).




171


    i   i  i  i- i i // i .  . 12.




172


 i      ii iii    // .net.  2007.  28 .  http://ua.korrespondent.net/main/69866.




173


   // i .  2007.  25 i.  http://www.pravda.com.ua/news/2007/4/25/58014.htm.




174


i  i ()  i  .   i   i   i (  1999 .). i i i i   i 2003 ., ii i   i-i  (. , . , . , . ).     - i,  ii ii   i   ii  ղ .




175


     i iii    // http://www.unp-ua.org  ii i ii (  20  2007 .).




176


     i   i  i  i- i i // http://gska2.rada.gov. ua/pls/zweb_n/webproc4_1?id=&pf3511=30993 (  24 i 2008 .)




177


http://gska2.rada.gov.ua/pls/zweb_n/webproc4_1?id=&pf3511=31473 // (  24 i 2008 .).




178


 .




179


 iii  iiii   19321933 i        ii i i  i i i . ii 1980- i   i i   i ii i       i  . i    i , i i   ii i ii,    ,     i   i iii . - i i   ii i i i   ,     ,  i ,    ,   ii.




180


    i  i 1  i   19321933 i  ii, http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511= 37774 (  15 i 2016 .).




181


    i  i 1  i   19321933 i  ii (   19321933 i  ii  i    i ii ii ()  ii ii  ii ii () i  i ), http://w1. c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=37888 (  15 i 2016 .).




182


    i  i 2  i   19321933 i  ii ( iii  i    19321933 i   i ), http: // w1.c1.rada. gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=39189;     i   i  iii  ( iii  i    19321933 i   i ), http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=39189 (  15 i 2016 .).




183


    i  i  i- i i (  iii  i   19321933 i  ii    i ,      ), http://w1.c1.rada.gov.ua/ pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=52360 (  16 i 2016 .).




184


     i   i    i i ( ii iii     ), http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_ 1?pf3511=54987 (  16 i 2016 .).




185


. i:  . Past continuous: i i 1980-  2000-. i  i.  ., 2018.  . 293321. On-line:  .  i i ii   ii.  ղ ., http://kennankyiv.org/wp-content/uploads/2016/12/Kasianov.pdf.




186


  i  i-ii () i i  ii    ii i, http://zakon5. rada.gov.ua/laws/show/31719.




187


 i   i    i i ( ii iii   , ,   ), http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=58243 (  29  2017 .).




188


i 34  170 000  ( i $1,4 do $6300).




189


.: i     i   i    i i  i  i i   i  iii   i 10 ii     i  , http://w1.c1.rada.gov.ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511= 59178 (  1  2017 .).




190


http://www.president.gov.ua/news/vistup-prezidenta-ukrayini-pid-chas-vshanuvannya-pamyati-zhe-44698 (  1  2017 .).




191


 i   i    i i ( ii iii   , http://w1.c1.rada.gov. ua/pls/zweb2/webproc4_1?pf3511=62982 (  29  2017 .).




192


   i ii ii i, i i, i   i  ii, i   (!),     19321933 .   i   ii i ,   , ii. i  i i i i 2000 .    : i  i   2000!. i  .:  . i i  i  i   //  i : i   i- i.  . 573582.




193


  i ii ,  4 ii  ( i iii,  iii  i, i i i iii,  i i i. . )  i 2007   2008 i ( i ) i i 9,8% i,  i 26,6%,   i 22,3% i i  i 32,2%. ii i i i 4,0%,  i 28,6%,   i 27,3%, i i  i 26,7% (i  i iii).    iii i  i, i i 54% i, i i i, i  i 33%.    iii  ii 52% i 36% (i  i i i. . ). .: i   i    i i-i www.niss. gov.ua/Monitor/april08/6.htm (  24  2009 .).




194


  i    , http://www. kiis.com.ua/?lang=rus&cat=reports&id=448 (  29  2017 .).




195


i   ,  2017, http://ratinggroup.ua/ research/ukraine/dinamika_otnosheniya_k_golodomoru_noyabr_2017.html (  30  2017 .).




196


  i   i ii i      i. .:  . i i i  19321933 i. -i i i  .  i, 2008;  .,  .  19321933 i   i i i iii .  ., 2010.




197


ii   60-    ii (ii ii - 19321933 .  ii.  . 1.   . i .




198


United States House of Representatives Washington, D. C., Tuesday, October 21, 2003, RES. 356 Expressing the sense of the House of Representatives regarding the man-made famine that occurred in Ukraine in 19321933; 108th Congress, 1st Session, S. RES. 202. A resolution expressing the sense of the Senate regarding the genocidal Ukraine Famine of 193233 (28.07.2003).




199


 i  i i 28  2002   70-i   i, http://zakon2.rada.gov.ua/laws/card/25815 (  6 i 2018 .).




200


ii     i   19321933 i, http://zakon5.rada.gov.ua/laws/show/607-15 (  28  2007 .).




201


President Leonid Kuchma makes speech at UN GA 58


sessions general debates, https://www.ukrinform.net/rubric-other_news/142246president_leonid_kuchma_makes_ speech_at_un_ga_58th_sessions_general_debates_21326.html (  8 i 2018 .).




202


Joint statement by the delegations of Azerbaijan, Bangladesh, Belarus, Benin, Bosnia and Herzegovina, Canada, Egypt, Georgia, Guatemala, Jamaica, Kazakhstan, Mongolia, Nauru, Pakistan, Qatar, the Republic of Moldova, the Russian Federation, Saudi Arabia, the Sudan, the Syrian Arab Republic, Tajikistan, Timor-Leste, Ukraine, the United Arab Emirates and the United States of America on the seventieth anniversary of the Great Famine of 19321933 in Ukraine (Holodomor). United Nations General Assembly. Fifty-eighth session. Third Committee. Agenda item 117 (b). Human rights questions: human rights questions, including alternative approaches for improving the effective enjoyment of human rights and fundamental freedoms. Doc. A/C.3/58/9 // http://repository.un.org/ bitstream/handle/11176/246001/A_C.3_58_9-EN.pdf.




203


    : i ,  ii ii i i   i  i ii i  ii (), i i i i i i ii       i 75-i ii  19321933 i, i ii  ii i i  ii. ,  i i 2008 .  ii,   5 i,   i  ,  ,   ii  i , ii i, , i i ,  ,   i .

   ,    ii i i i  ( )  ii,  i  ,   :    i  ii i  ii   ii ( .  . .) .: i i i   i 75-i   ii 193233 . i 20071.  . 3. http://www.ukrainianworldcongress.org/ Holodomor/Komitet_Holodomor/Newsletters/Newsletter_1.pdf.




204


http://www.president.gov.ua/documents/8682006-4939 (  27  2007 .).




205


 ii i i i   i   ii: http://www.ukrainianworldcongress.org/Holodomor/Komitet_ua.html.




206


i . i , i .   19321933 .    // &i.  2007. 2430 .




207


http://zakon.rada.gov.ua/laws/show/250/20075 (  27  2007 .).




208


ii   i. i    i.   200/21/1001769 i 4  2007 . i .


