 .     
 


 
     ,     XIX ,     ,           ,         .                 .      ,          ,    .     ,     ,    150     ,       ⻠          ,    ,    ?         ,    .       , , ,  .





 

 .     



DAS ZEITALTER DER NERVOSIT?T



Deutschland zwischen Bismarck und Hitler



JOACHIM RADKAU



    



   

   

   



      XIX   XX  <https://de.wikipedia.Org/wiki/Datei: Berlin_Neue_Wache_um_1900.jpg>



 : Joachim Radkau. Das Zeitalter der Nervosit?t. Deutschland zwischen Bismarck und Hitler



      <http://id.hse.ru>




 


       :     .


[]        养[1 -  .    / . . .   . ., 2005. . 123.]       1880-     ,              .

,   ,    -,               ,   ,            ,  ,  .        .        :      ,             (  ) ,       .             ,      [2 - .    :  .  . , ,     . ., 2016.],               ,    .  ,             ,        ,        . ?

    ,    ,      ,        ,  , ,            , ,     .   ,  ,      .

,   ,   - :   ?   !

   ,    :   ?   ! ,         .           (   -   )    :  Nerven- und Geisteskrankheiten. ,     ,    ,  -        ,          -. ,     ,          , , .        .

      .    ,            ,                        ,      -:       (1795). ,      ,   ,    ,     .   ( ),  16501800      :    , , :  ,                [3 -  .     . ., 2010. . 15.].        XVIII         ()               ,   ,    .            ,          .

,  ,   :         ,        ,  []                -  . ,     ,   , [] ,     [4 -  .  . ., 2007. .408409.].         .                    ,    .

 :          (1796),        ,   .        (       ),     (   -  ,    ,     )        :  ,    ,       . []      ,        ,    ,       ,  ,       [5 - Spie? .. Biographien der Wahnsinnigen. Berlin, 1966. S. 7.].

  :    - ,  ,      ,      .             ,     :      ,      . ? ,      [6 - . no: Raiser M. Das Subjekt der Normalit?t. Das Wissensarchiv der Psychiatrie:Kulturen der Krankheit um 1900. M?nchen, 2010. S. 40.].   :  ,             .    ,  ,       ,      (1887).

   ? : ,      .     ,    ,  ,         ,               . , ,     [7 - Raiser . Das Subjekt der Normalit?t. Das Wissensarchiv der Psychiatrie: Kulturen der Krankheit um 1900. M?nchen, 2010. S. 25.]. , ,      , ,   ,         ,         [8 - Foucault M. Wahnsinn und Gesellschaft. Frankfurt am Main, 2015. S. 8.],    []         [9 -  M.  . ., 2007. . 174.].

                 .            .

      ,    - ,    ,   ,  1783      Gnothi sauton! ( !)     ,     ,        .          ,                  .     :    ,          ,   ,      ,   - ,     ,      [10 - Moritz C.-R Gnothi sauton oder Magazin zur Erfahrungsseelenkunde. Bd. 3. Berlin, 1785. S. 118.]


.      .         (m?ndig)  򻠖 Mund.     ,    ,   컠 sprachm?ndig


.     .     .

                 ,     ,     , , ,    .               -,       ,         .  ,  ,        ,     ,    .            ,       ,    ,      ,   ,    .     .

                .  .       ,      ,  , ,    Seele,    ,  ,  ,     ,   : Seelenleben, Seelenleiden, Seelenkrankheit; , ,        Seelenheilkunde     .     ,      ,     ,     ,  ,  , .     Geist  ,     ,   ,      ,              .               Geisteskrankheit,    .   Geist   ,  ,     Psyche  ,  ,   ,       . ,   : psychische Krankheit.       ? ,   ,        .  ,      ,      ,    ,    ,     ,  ,       .     .

 ,    (   , schnell)    ,    .            - . ,    Nervenkost?m   ,           : ,  -    (Nervens?ge),  ,       (den letzten Nerv rauben).     : ,    !        ,         .

              .     ,                (    ,           ),    ,     ,  ,  ,   ,    -   ,        .

              ,       ,  ,     ,   ,  ,      . ,   (,     )        ,       ,       :     .    ;    ,   .      ,      .     ,  ,   ,   . []     , , [12 - Bahr . Die ?berwindung des Naturalismus // Ders. Die ?berwindung des Naturalismus. Weimar, 2004. S. 132.].  ,        ,        .    ,        (    )       ,  ,        ,      ,      .

    ,     :   (19001902)      ,         .  ,          ,   ,  ,  . []        , , []    ,     .           .    ,   []     ,   ,            [13 - Schreber D.P. Denkw?rdigkeiten eines Nervenkranken. Berlin, 2003. S. 34.].     ,        ,   ,          ,         .   ,            XX     .         -    ?          ,    ?

       .        (   )             .        ,      -,  11        .                . ,  ,       ,           .

  ,      ,       .                . ,    ,  ,        (       ),    (    ),  .           :   .



 







   ,    ,    :    , , , , , ?

 ,  [14 - . :  .   / . . .  //  . . . .: 13. . 3. ., 2014. . 249.    . . .]

      .     ,          .

 ,  ,   (. . 1)[15 - . :  .,  .  .   / . . . . .; ., 1997. . 282.]




  ,    


   ?      ?       ,               .  1880    ,        ,  ,    .       ,    1914 .     ,             .  1909      ,            .       ,         .

      . ?  .      ,           (1898).        -   .    1880         .   ,            .        ,   .  , ,    .        ?  1915          .   ,    ,  ,     ,      .  1910            .            ,         (. . 2).    ,            .

        ,    .            ,       ,     :         .        .     , ,      , ,     ,    .        ,       ,        ,      ,      .          ,             ,   ,         .

  1880-         :       .        ?           ,     100  .   .  ,        .    ,             .      ,    .     ,      ,    ,     .   ,     ,         .

               ,       .  ,   ,        ,    ,  ,  ,      Memorabilia.   ,     1868-1932-,    ,       ,        .     ,           ,   . ,   ,        .   ,              ,         50.  Memorabilia   1901         ,         ,      :     .         28  1901       ,     -.              ,    ,       , [ ]      []            .        ,       .           ,        .         .    Memorabilia    ,      : ,    ,       ,     ,         .

    ?  1899 ,       II,      .                .   Memorabilia       ,         .   ,             ,             .         :    ,    .      .     ,   ,         .         ,      .      .  1901           ,    .           ! []  !          : !        ,  - .      ,        .         .         .         .          .                . -       .      .        .

       .       ,        ,           .    1914 ,        ,  ,  Belle poque.      ,  ?  ,   ,   ,      ,    .           .                ,      .       ,       :             .

            /    .   ,       .                      ,   .   ,   -            ,    ,     .       ,        ,  1914 .

 ,   ,        :           .         , , , ,         ;         .         .       ,    .                   .

,     .    ,    , ,       .   -  :          ,        .         ,          .      :      ,   ,  , ,  .       ,   .

         ,       ,   .    ,          ,         ,       .   ,   ,     ,      ̸  ,     .   ,                (1900),        .                 .     []  . []   ,        , ,   . []          (. . 3).

  ,   XX             ,     ,  ,   -   ,     ,      .     ,     ,  .            .      .       .       ,  ,   .       ,   .  ,    , XX       .          ,      ,    .    ,    ,    . , ,  ,       ,       (. . 4).

,     ,    ,   .          .                 ,          .      ,           ,  -,  ,     ,       .




I.     





       


  ,                    ,       ,   ,  .    ?  ,       ,   ,  ,   ?  ,      , ,      ,        ?            ?        ,  -  VI   ..              .

   ,  ,     ,    ?     :    , , .         ,        .          .     , ,  :    ,       ,         .         .                .   ,            .        ,          : , ,  ,       .    ,   ,       ,    ,          (. . 1).

       :       .       :     ,       .   ,     .     ,     ,       ,        .  ,     XIXXX ,      ,        ,       (. . 2).

   :      ?       , ,   .                .         ,       ,     .  , ,    :     .     ,     1905 ,      ,         ,     .  ,   ,     (. . 3).       ,        .

        XIX          .       .     1909  ,  ,    -       .   -         ,     -    .        .  [16 -   (18771955)          :     ,       , ,   -.                ,       .   ,       ,                . ,          (1905)    (1954)   , , , , , ,  , , , ,   .,  ,    .      ,           ,     .]    :      -  1890  (. . 4).

,          .           ?  ,   :      ?         ,     , , ?    .

  -     :       . ,       ,    ,    ,   ,                 .  ,    ,        (. . 5).       ,       ,   XIX    .

          ,     .       ,          ,       :    , ,  , ,     .         ,   -.       ,          .

   XIX         ,          .    1911          ,    -     ,        ,        .           , ,     - , 51 ,  1907     [17 -     1857  1980       (),        : -., , -.  .          .          ,      ,     (   )         . ,        ,    (          ),   , , , ,    .,        .      .]   :   14    []   ,    ,     .   ,         ,     ,        :            .    ()   ,       .         (. . 6).     ,                  .

       ,            .    .      ,        (. . 7).    XVIII         .      :        ,        .      ,       .

             .      ,        .    ,      ;       .         (1900)       ,     : ,  ,        ,       (. . 8).

          .    ,              ,   ,              ,      ,          .         ,           .                 .  ,  ,   ,  ,       ,    . ,      ,   .   :         ,           .    .          ,    ,          .

       ,   .       :    ,      (. . 9).            ,    ,     .  ,                             .   ,    .        ,          .

    XIX ,          ,    .     -   ,   ,   ,   .                    .  25- ,          1901  - ,       ,             chamber gar nie[18 -   (.).].  ̸[19 - ̸   (19531907)          ,         .          (    ,   ),      (    )   (  ). ̸     ,       :     , , ,    ø.      ̸     (1900)     , , ,               ,       -.]                 :      ,       , ,        .         ,      (. . 10).      ;         ,      .   -[20 -  -. (18631934)   -  ( ,      .. ,      );               - ,     XX ,        ,  -      .]      ,        ,     .    :    ,  23 ,     55 ,    ,    ,  ,       (. . 11).

,       , -      .          , .          , ,         ,        .  ,             ,   .               XIX .          ,   ,     ,      .           ,     XIX        .           .            .   :       ,                            (. . 12).

,     ,                  .                ,    ;  XIX         ,       .     ,                (. . 13).  ,        ,        .      ,        ,         ,   .

 :      ,    ,     ,     .   ,               .              .       ,   ,    . ,      ,       ?

  ,        .      ,  ,  ,   ,           .      ,    ,     ,      :    , ,   .  :             ,     ,    .  ,                -[21 - Reformbewegung, Lebensreform (.  ) ,    XIX        .        ,       XXI .      :       ,    ( ,  ),    ,     .       :       ,    ,         .       .           (.      ,    .),       . , ,          ,   ,         ,            (           Freik?rperkultur    ).       ,     ,        ,             , ,   1889       ,      .             (Wanderv?gel)  ,  ,  ,   .  ,                 .       ,                     (    ,   ,   -    Reformhaus).     -    XX          ,       :  ,             -    (   -  ),              -   , , ,           .]  .      ,   , ,        ,    ,      ,  100     .  ,  ,                  .   ,      ,    .         .       ,               .  1911           ,   ,         (. . 14).

           .  , , ,       .          -  ,     ,   .        ,           .      .  -     . ,     ,   ,  , ,  , ,     .         .

       . ,               .     ,       ,  ,    ,      .      -   .   1910  ,       182  ,   .    1960-                 .    ,   1970-     ,       ,     (. . 15).

        .    ,     ,       (. . 16).         ,     .   .     ,        ,         ,    :    ,    ,      .                 . ,        ,   ,     .     ,        ,     ;            .      ,       ,      .   ,         ,       .




   


            .         VIII ,      .      1765         [22 -      ,    ,       (1764).          , ..     (..    ,      .. ),          .].      ,  ,        ,     .          .      .        ?   XVII            .            .       .        :  XVIII   ,     .     ,   ,   .  [23 -    (17621836)   ,   ,    .       III,   ø,   .      (1798),      ,         .    ()     .]  1812  ,                          - .         :       .      ,    ,      .

 ø    XVIII         . ,   XVIII    . ,  -  1790      .         ;           ,     .  -      ,      .            XIX    ,   ;         ,     ,    [24 -    (17951873) ,      (1853).                 (,       ),         .],    (. . 17).  ,       ,     ,   ,  .      ,     :      ,    .

         ;     ,        . Nervig  .       ,       .   1900      . ,      ,         :         ,        .    XIX  -   ,     ,    .

    ,    1789       .  ,       .       .       ,          .               ,         .

   XVIII    ,    ,     :     ,   .          ,      .      1823  ,        ,   ,     (. . 18).          XIX .

  [25 -    (17281796) ,   .      1773  1858 ,             .],   1806     N, nerv?s     ,  nervig:     .         .           XVIII ;     ,        .    ,        - .   ?s     : pomp?s, omin?s[26 -  (),  () (.).].     schauder?s[27 -   . Schauder  , .].    ,       ,    ,          ,     ,      ,        (. . 19).     nerv?s      .   1900          ,            .        XVIII ,       ,        .  ,      ,      (. . 20).

  ,         XIX    .          :       ?  [28 -   (17861837)  ,                  ,      ø  .        :                 ,   .      ,     -     :    ,   [  ]:        ,                     ( . - / . . ., 1938).]  1836 ,     ,         :  ,    ,     ,         .           ,               (. . 21).

   XIX          ,        ,   ,        .       .  ,   ,    1837  :                    .   ,              ,        .           ,      , ,      (. . 22).

 XIX           .          ,        ,           .           ?     1892     ,     ,   ,    :           (. . 23).      ,               ,    ,   .

 ,                 .    XIXXX         :     :   ,     ,      !        ,        ,          .        ,         . ,       ,         ,         (. . 24).

   [29 -   (18321908)   -  .            (1865),    .       ,  .          .]  (1895)       :   ,     .     ,   ,        ;    .  !  .       .   .    ,    - . ,       ,   ,        . ,      軠    .           .   ,       軠     ,    ,     ,    ,       (. . 25).      .        ,      .  [30 -   (18341919)                     ,   ;      -           ,             .]    .

       (1916)     ,       .        ,      ,    . , ,     1917  ,   ,   ,          ,          [31 -        nerv?s (, ),     ?ngstlich (, , ).    25-     (Angst  )      .] (. . 26).    nerv?s        ,       .  .     .    !         -.  - ,     ,    ,       .          .      ,    :        .      ,             .        ,   1899        :      ,  ,           [32 -         1903 ,           ,        1919 .              -  18971919 .       ,          - ,        .](. . 27).            .

       .      [33 -   (18481918)  ,    ,                       .] ,             :         ,        .           .      , -       -,     -      .  1909   ,       [34 -      1906      -.           ,   1910        150 .], ,    黠    ,  ,      , ,     ,    (. . 28).                 .               .

    ,   :    ,    .   ,     ,     [35 -   (18771920)    ,  ,         .     (         XX ),              ,       .  ,      ,    ,       軠       軠     ,    .],   ,   ,        ,       .  [36 -   (18741936)  ,  ,  ,      ,    ,      ,   ,  ,      .      : ,          ,           II (  .      ).  ,   ,         .]          ,     ,     (. . 29).          .       ?  ,      ,       .

         .   ,            !   , ,         -  .




    :       


         XVIII ,    ?   ,       ,  .     ,      .     ,     XVIII   ,     ,        [37 -    (17461818)    (        ;          ),  (       )   (,  ,       ).],   1787            (. . 30).

,  ,      ,      . ,      (1738)  ,     ,         - [38 -              Gnothi sauton.]. -      .         , -. ,       :            .  -     :               .         :    ,         ,  ,  -          .  ,            ,          (. . 31).  ,  -        XVIII .     ,           .

       1787   :   ,    .        .   XVIII            ,        ,           .      XVIII         ,       .          ,     ,   .     ,       .   ,        ,     .  ,         ,     .      ,       .   1755  (. )        (. . 32).          ,     ,          .

      1783      Gnothi sauton,     ,   . ,  ,    -          ,    : -  ,   ,    ,      ,   ,        .       .       ,       ,     ,                      .        ,         ,    !          ,    XIX .     , , ,    ,  ,        ,   ,        ,     (. . 33).

 1947                         .  ,            ,            ,     :    ,  ,    .     ,    .       ,           ,        .             (. . 34).

      .              ,     .        ,       .      (1781),     ,    ,     ,      .     ,          (. . 35),          .  ,    ,   XVIIIXIX ,          ,     XIXXX.

      ,    1880     ,    100    .   XVIII    .          ,     .    ,    ,    .     ,        ,        ,        . , ,             ,       .                  ,  1800   .     ,       ,         (. . 51).

     ,         ,   ,       .          ,    XVIII      ;          .       ,    ,       XVIII .    [39 -   (   ) (16471685)    -   (  I ).      ,        .]      200   ,      ,       - .  1788     ,         ,     -              . ,  ,              ,      .   1790- ,      ,            ,   ,      ,        ?         (. . 36).

         !             ,        ,    .

  1800 ,    100   ,         ,         .  1770    -        .       1781    ,       ,      ,   1777-    .       ,    , - ,        ,     ,   . ,           ,      ,   ,    .  , 36 ,      ,   ,     ,   .   ,      ,          ,    ,     (. . 37).

   ,        ø? ,       .      ,   ,    1800                .         ,    ,   ,       XVIIIXIX ,    ,       XX .   1800             (     ),        ,  .         ,      ,   1793   [40 -    (17421799)        , , , ,             .        :         ,       ,    ,         , ..        ,     () (Lichtenberg G.C. Vermischte Schriften. Erster Band. G?ttingen, 1800. S. 406).]        .   ,            ,               .            ,     ,    ,    ,     (. . 38).

         (1768) : ,  ,   ,       ,            .    ,   ,         .       ,  ,        .    ,       XVIII       .  1823   ,      ;     ,   .   ,         (. . 39).

          ,    1775 .         .     ,        ,    ,        ,       :    , ,   .             ,            ,                   .         ,           .    ,            ,       ,   (fibra laxa).

 ,     ,    , ,   ,    .        ,    ,     ,   ,    ,    .        ,      ,       ,    .        :     ;   ,    ,          (. . 40). ,    XVIII        .                .

 1780-             ,     ,               .  ,   ,   .    1792      ,   ,    ,      ,      .                 .  ,   ,   ,     ,    ,       .

 1837     ,    ,          ,         [41 -   (17991851)  ,   ().   ,       ,        .  ,    ,                ,   1822     .               ,  1829     , ,       ,    ,   1831-        .          (18211897),     (1886)        .        ,        ,  ,    (  ),       .     ,               (   ),     (      ).].   ,          ,        .      (. . 41).

 ,               ,     .    reizend (,),   ,         , , .         . ,   Gnothi sauton,               :  ,    -   ,                 (. . 42).

      ( )      [42 -   (17351788)    ,     ,       ,    ,  ,     ,     ,    .             . ,     ,      (Dessoir . Geschichte der neueren deutschen Psychologie. Berlin, 1902. S. 511).],     Elementa medicinae (1780).      ,        :     17931794       ,     .           .  ,  ,   ,     ,  ,    .               .          ,     ,        :    .         ,   , ,  .     .    1895        . ,      ,     , ,          :    ,    ,     ,  . []    ,        ,     ?  ,  :      ,          (. . 43).

  ,          .  ,    ,         30    ,        ,        .         .             -,      .  1800     25         [43 -    (17581828)    ,  ,          ,          .],              .          (. . 44).   ,        -      , , , ,              .              , ,    .      .           .      ,          .  -            ,   .      ,            .     ,            , , ,  .          ,        .         . ,   XX ,             .

  XVIIIXIX                   .       (1789)     :     ,     ,   ,     ,        ,      .      ,    [44 -    (17511826)    , .           .],      ,     1773 ,       ,   ,     .  ,       ,   ,    ,          ,   , ,  ,       -     . , ,  ,   [45 -   (17631825,    )  ,   .],           (. . 45).

  ,           . -   ,   ,    ,        .  ,      (1784),  ,        ,  ,    ,   ,    -    .          ,          XIX ,    ,  廠  (. . 46).

 1770-            .    ,      ,      ,          .     ,      .                :   ,     ,     - -   .          .     ,  ,         ,              . ,   -        .     .   1839      ,      1822    (. . 47).

           .    .      ø   ,       ø    ,     .  ,               .          .     , ,     .    ,   1781 , 32   ,         ,            ,               .        ,             .        ø        ,  ,   (. . 48).        ,       ,        .

 1840 ,       ,       ,        IV.     .                ,                ,      .       ;       1848       -,    .           IV,     ,      .      :            ,      .    ,          ,        .

   II,     IV            .    II                 ,   IV      .        .   ,  ,      .                        .      19  1848 ,  ,     ,     .               ,   ,     ? (. . 49.)  , ,             .

         .     ,       ,   .        ,        ,    .   [46 -    (17551830)      ,    .                        .         ,    .],      (1791),   ,   ,     .          .  ,    ,        ,       (. . 50).

  ,           .              .            :    ,         .    ,    ,    !     100  ,   .   ,            ,      .     ,      XVIIIXIX ,    .   ,    ,   ,       ,   1821         ,      . ,      -   ,   .          .   ,   ,        (. . 51).

 XVIII        ,     ,       .            14 ,         !       ,    ,      .   - ,   .     ,        ,  ø        1825 .     Ǹ  ,  ,    ,    ,        ,         :         .    ,   ,     ,   .         1843  ,       ,  ,  - :        .     1  1834   -  ,       ,             :  ,     ,   ,    (. . 52).

       ,       ,    , -      .          (16331714)   ,           (1780).           ,       ,              .  :     ,    .     ;  []       , ,   , ,          .       ,    .  ,          ,           ,         .   ,    ,       (. . 53).

         ,          ,             .    ,  ,              .       .        .    ,     ,          .  1815       ,              ,    ,      .               ,      .         ,   ,      XIX       (. . 54).

,       ,      ,      .  ,  ,          .  XVIII   gem?tlich[47 -  (.).]     [48 -  ( . pietas  )      XVIIXVIII ,          , ..    .  ,         ,                   (,         ).] .  [49 -           , ,     -   .]          .      ,          ,  ,      . ,              (. . 55).                ,    ,    ,        ,     .       ,               .

 ,          .      .            .  1845           , , ,      ,    :       ,      ,            ,    .             .

 1847         ,  :   ,   .   ,   1840-      ,       :   ,      ,     ,      ,  ,  - ,       ,    .  ,   ,       .        ,    ,      .         ,         (. . 56).        ,    .   - ,          ,      .        .

             .     ,     ,    .    ¸  1832       : Hysteria chemicorum,      ,     .     .       ,        ,      ,    .      .               .           ,       - .    .  ,  Irritabilit?t (), Asthenie (), Nervengeist ( )  nerv?ser Genius ( ),   ,    -    (. . 57).    ,     ,      .

 1840-        ,       .              .                 ,       .        ,          .   ,       ,         !.      .             , -      .

   -  ?     1845    :            .         ,      ,                 (. . 58).   ,             .




 :   ?      


           : -    ꅻ      -  .  (18391883).  100      .      ,       .         ,     ,           .       : -    ,    [50 -    ,          (18101891),  -,     ,       ,   .]  ,  -,    ,        .  ,     1869 ,              , ,      ,                .           . []   1920-   ,                (. . 59).

 ,  ,   ,         ,      .   ,     ,    .    .

         ,          .      ,       ,     ,  .    ,        ,   .        :         .

          ,  .               ,     ,     ,  ,     .  1858 ,    19 ,       ,         . , ,  ,     . -       ,       .   ,  -         ,   ,    , ,   ( ) (. . 60).

         .      [51 -      ,     (),        .],       .                .          ,         .           (), ..      ,           .           (1871).            ,   .                    ,  ,      ,              (. . 61). ,    ,      ,             .

           .         (1866)    ,         ,  .   -   .      ,       .    ,                . -               .         .  1876   ,           ,   1881               .       ()   ,     ,             :     (. . 62).

     .              .           .      ,  ,      ,      .     (1880),    ,   ,        ,      .        Homo electricus,    .      ,         ,   , , ,     (. . 63).

,        ,         .  ,     , ,          -,     ,     ,     .              ;          .    Times    ,         -.    .    ,      ,      ,          ,   ,    ,   .  , ,         . ,      , ,    ,     . ,       ,       ,         (. . 64).

,   1869   ,         , ..     ;                .     ,      (. . 65). ,            . ,       ,                .   ,              . ,        ,         .    ,    ,  ,         .

  ,      ,              .                   ,    ,   ,   ,         .        ,  ,      .   ,         ,  ,         .  ,  ,     ,          :             ,   (. . 66).

  ,  -       ,  ,     ,    ,   ,         .     ,      .     ,              .  ,   ,    :  ,              ,      (. . 67).   ,  ,  ,      ,    .

        ,   ,    .       .    ,             ,  ,  ,      .    ˸[52 - ˸  (18471923)    ,     .          (1881),               :           (1887),          (1899,1906,1911),     (1901, 1904, 1922),          (1903, 1904, 1905).],      ,   ,        . ,     ,       .     :                (. . 68).

       .  ,  ̸,   ,  .  ,   ,    .      ,   ,   ,  .

 1887   ,    ,        .   -[53 - -   (18401902)    , , ,   (        )  軠               ,          ,         .  ,       -,              - (  , 1869).]  ,   ,    ,      ,     .     ,   ,   [54 -   (18601922)       ( 1894.).],       (1911),           .     ,     1900        :       .     1920- ,  ,       [55 -   (18771950)    ,       .      (       ),         ,      .       (1912)         .   1923           ,       ,     ,  ,   .], : ,       ,                     ,     (. . 69).

 ,     ,    .        , ,  .       :  -         ,        .           ,   -     .          ,       .  ,          ,   1880    ,      ,    1850-  (. . 70).

,     ,    .        ,      :          ,   ,           .      .    ,                 . ,     ,     ,  -      .          (. . 71).  1880           ,         .

      .              .               ,       .  [56 -   (18521929)    ,      -.   -.          ,      .      . , . , .. .]   1883       ,  ,   ,    - ,          .  -                 - .     ,     ,      .

-   ,  ,    ,       ,   .          .

           ,   .  [57 -   (18351900)  ,         ( ),  ,    (1885).],    ,      1860   Nevrosisme ()    ,   .          ,         .   ,   ,    .   (    )   nervosisme        ,            .        .  ,            .    ,   nervosisme   ,   ,        ,           XVIII,   XIX  (. . 72).      ,            .   1880       .  ,          ,        .

 nerv?s (, )     ,    XVIII    .    Nervenschw?che ( , )        .  ,  nervosite       Nervosit?t.     ,       1880     ,       .               (1857),        .      nerv?s   ,         ;            .       .    ,  - ,     ,        ,            .     ,             (. . 73). ,     , ,  ,    .

  ,       1870- ,   ,     [58 -   ( . Gr?nder  , )          (1871)    1873 ,       18701914 ;      ,     .].       1869                 ().   ,  10    ,   .       ,  ,  ,  軠      . ,     ,      .  :  ,     .   XIX      .         .     ,  ,           (. . 74).           1870- ,      .

 1881      --       ,    .                      ,     ,       ,    ,     .     44 ,            18701871 .         ,      ,      .    ,  ,   ,        :



      ,   ,     ,    1873 .  ,       ,     ,    .            ,   , ,   ,      ,  ,    . []  1877       ,       []     ,   ,       (. . 75).


 1870-             ,        .  1870    ,     ,          ,    .   ,   , []    .     .  ,           ,     .  1873   :



      ,    .   .   ,         .         ,  ,  . []    ,   ,   .     .   , ,  .    []   . ,     ,      ,   ,      .    .       .  :    ;        (. . 76).


   .       ,    ,      .  ,              .         ,           ,       .      ,       .          ,       , -[59 -           .]  .            1876    ,         .       ,       ,   ,        .

        .  ,   ,   1873-     1890-,  :    ,          ,            .        1873-  1896-, ..      ,   ,    ,    .  1879     ,           锻.              1870- :      ,  [60 -  (. Kulturkampf   )      - .      ,  IX    .],   [61 -     (Sozialistengesetz)     -        .]     .    -   ,     1880       ,  ,  .             ,      :  ,              .   1880       ,         (. . 77).

            .  1870-  -             125,                     . ,         ,      ,        . ,  -    ,  ,     ,       .  1878      , ,        ,     ,          Reichsglocke[62 -   (.).]       .  ,     :      .        IV,       .      .    .                     ,       .              (   ),            ,             (. . 78).

      ?        .    [63 -   (18231899)    ,       ( ),    .]     1870-  ,    .  1860-    ,      .    ,     1866   ,                 ,    .    ,       .   18701871            .

   ,  ,  ,           .  1880  ,    ,     ,   ,     .  1882  ,   ,         ,     ,      , ,        .             ,              ,       ,     .  ,    ,     []         ,          ,        .     ,      -               (. . 79).

  , ,  ,   ,     ,   ,     . ,       ,           ? ,   1918 ,    ,       ,      .     ,    II   ,      .  1921     ̸ ,                   .   ,       ,   ,    .  ,   ,        :       ,    :   . []   ,   ,   ,    .   ,                  (. . 80).         ,        .   ,   :    ,       . ,    :       [], ,        .         ,   .

        ,             .              .      1912        .  1914      [64 -   (18601916)   ,   ,       ,     .]         :     ,   (. . 81).  , ,    -  II,     :                ,      .         .    , ,       ,            .   ,    ,           ,      .       ,            ,    .




   :    


       .        .     1880-     ,      ,         ,   .  ,   ,  .      ,              .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/yoahim-radkau/epoha-nervoznosti-germaniya-ot-bismarka-do-gitlera/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


 .    / . . .   . ., 2005. . 123.




2


.    :  .  . , ,     . ., 2016.




3


 .     . ., 2010. . 15.




4


 .  . ., 2007. .408409.




5


Spie? .. Biographien der Wahnsinnigen. Berlin, 1966. S. 7.




6


. no: Raiser M. Das Subjekt der Normalit?t. Das Wissensarchiv der Psychiatrie:

Kulturen der Krankheit um 1900. M?nchen, 2010. S. 40.




7


Raiser . Das Subjekt der Normalit?t. Das Wissensarchiv der Psychiatrie: Kulturen der Krankheit um 1900. M?nchen, 2010. S. 25.




8


Foucault M. Wahnsinn und Gesellschaft. Frankfurt am Main, 2015. S. 8.




9


 M.  . ., 2007. . 174.




10


Moritz C.-R Gnothi sauton oder Magazin zur Erfahrungsseelenkunde. Bd. 3. Berlin, 1785. S. 118.




11


Cm.: RalserM. Op. cit. S. 18, 25.




12


Bahr . Die ?berwindung des Naturalismus // Ders. Die ?berwindung des Naturalismus. Weimar, 2004. S. 132.




13


Schreber D.P. Denkw?rdigkeiten eines Nervenkranken. Berlin, 2003. S. 34.




14


. :  .   / . . .  //  . . . .: 13. . 3. ., 2014. . 249.    . . .




15


. :  .,  .  .   / . . . . .; ., 1997. . 282.




16


  (18771955)          :     ,       , ,   -.                ,       .   ,       ,                . ,          (1905)    (1954)   , , , , , ,  , , , ,   .,  ,    .      ,           ,     .




17


    1857  1980       (),        : -., , -.  .          .          ,      ,     (   )         . ,        ,    (          ),   , , , ,    .,        .      .




18


  (.).




19


̸   (19531907)          ,         .          (    ,   ),      (    )   (  ). ̸     ,       :     , , ,    ø.      ̸     (1900)     , , ,               ,       -.




20


 -. (18631934)   -  ( ,      .. ,      );               - ,     XX ,        ,  -      .




21


Reformbewegung, Lebensreform (.  ) ,    XIX        .        ,       XXI .      :       ,    ( ,  ),    ,     .       :       ,    ,         .       .           (.      ,    .),       . , ,          ,   ,         ,            (           Freik?rperkultur    ).       ,     ,        ,             , ,   1889       ,      .             (Wanderv?gel)  ,  ,  ,   .  ,                 .       ,                     (    ,   ,   -    Reformhaus).     -    XX          ,       :  ,             -    (   -  ),              -   , , ,           .




22


     ,    ,       (1764).          , ..     (..    ,      .. ),          .




23


   (17621836)   ,   ,    .       III,   ø,   .      (1798),      ,         .    ()     .




24


   (17951873) ,      (1853).                 (,       ),         .




25


   (17281796) ,   .      1773  1858 ,             .




26


 (),  () (.).




27


  . Schauder  , .




28


  (17861837)  ,                  ,      ø  .        :                 ,   .      ,     -     :    ,   [  ]:        ,                     ( . - / . . ., 1938).




29


  (18321908)   -  .            (1865),    .       ,  .          .




30


  (18341919)                     ,   ;      -           ,             .




31


       nerv?s (, ),     ?ngstlich (, , ).    25-     (Angst  )      .




32


        1903 ,           ,        1919 .              -  18971919 .       ,          - ,        .




33


  (18481918)  ,    ,                       .




34


     1906      -.           ,   1910        150 .




35


  (18771920)    ,  ,         .     (         XX ),              ,       .  ,      ,    ,       軠       軠     ,    .




36


  (18741936)  ,  ,  ,      ,    ,      ,   ,  ,      .      : ,          ,           II (  .      ).  ,   ,         .




37


   (17461818)    (        ;          ),  (       )   (,  ,       ).




38


             Gnothi sauton.




39


  (   ) (16471685)    -   (  I ).      ,        .




40


   (17421799)        , , , ,             .        :         ,       ,    ,         , ..        ,     () (Lichtenberg G.C. Vermischte Schriften. Erster Band. G?ttingen, 1800. S. 406).




41


  (17991851)  ,   ().   ,       ,        .  ,    ,                ,   1822     .               ,  1829     , ,       ,    ,   1831-        .          (18211897),     (1886)        .        ,        ,  ,    (  ),       .     ,               (   ),     (      ).




42


  (17351788)    ,     ,       ,    ,  ,     ,     ,    .             . ,     ,      (Dessoir . Geschichte der neueren deutschen Psychologie. Berlin, 1902. S. 511).




43


   (17581828)    ,  ,          ,          .




44


   (17511826)    , .           .




45


  (17631825,    )  ,   .




46


   (17551830)      ,    .                        .         ,    .




47


 (.).




48


 ( . pietas  )      XVIIXVIII ,          , ..    .  ,         ,                   (,         ).




49


          , ,     -   .




50


   ,          (18101891),  -,     ,       ,   .




51


     ,     (),        .




52


˸  (18471923)    ,     .          (1881),               :           (1887),          (1899,1906,1911),     (1901, 1904, 1922),          (1903, 1904, 1905).




53


-   (18401902)    , , ,   (        )  軠               ,          ,         .  ,       -,              - (  , 1869).




54


  (18601922)       ( 1894.).




55


  (18771950)    ,       .      (       ),         ,      .       (1912)         .   1923           ,       ,     ,  ,   .




56


  (18521929)    ,      -.   -.          ,      .      . , . , .. .




57


  (18351900)  ,         ( ),  ,    (1885).




58


  ( . Gr?nder  , )          (1871)    1873 ,       18701914 ;      ,     .




59


          .




60


 (. Kulturkampf   )      - .      ,  IX    .




61


    (Sozialistengesetz)     -        .




62


  (.).




63


  (18231899)    ,       ( ),    .




64


  (18601916)   ,   

,       ,   

  .


