Wziętość
Krasicki Ignacy


Ciesz się klasyką! Miłego czytania!





Ignacy Krasicki

Wziętość









		Był niejakiś pan Łukasz, co chciał wiele dostać.
		Cóż on czynił? Najsamprzód zmyślił sobie postać;
		Chciał oszukać, oszukał, bo to nie są cuda,
		I niezgrabne szalbierstwo częstokroć się uda,
		A dopieroż gdy sztuczne[1 - sztuczne – przebiegłe, umiejętne. [przypis redakcyjny]]. Patrzał Łukasz pilnie,
		Jak to się drudzy wznoszą – i zgadł nieomylnie.
		Zgadł sekret. A ten jaki? – Do możniejszych przystać,
		Strzec się słabych, śmiać z cnoty, a z głupstwa korzystać.
		Przykład wszystkim widoczny rzecz wyłuszczy z prosta.
		Gdy widzisz, senatorem że został starosta[2 - senatorem że został starosta – starostowie nie mieli prawa zasiadania w senacie, aby więc zostać senatorem, starosta musiał otrzymać któryś z wyższych urzędów: kasztelana, wojewody, ministra. [przypis redakcyjny]],
		Patrz, jak się zsenatorzył. Był filut, jest możny,
		Wczoraj ledwo mościom pan[3 - Wczoraj ledwo mościom pan – tytuł grzecznościowy „mości pan” obowiązywał w stosunku do każdego szlachcica, natomiast każdy sprawowany urząd dawał prawo do tytułu „jaśnie wielmożny”. [przypis redakcyjny]], dziś jaśnie wielmożny.
		To gra, los działa szczęście, lecz mu dopomaga
		Czoło bezwstydne, podłość, w niecnocie odwaga.
		Mały złodziej wart chłosty, lecz ten, co kraj zdradza,
		Lubo tyle za sobą hańb, sromot sprowadza,
		Iż owe sławne sosny z nadbrzezia Pilicy[4 - sosny z nadbrzezia Pilicy – sławne masztowe sosny z lasów nadpilickich. [przypis redakcyjny]]
		Jeszcze małe do składu[5 - skład – budowa. [przypis redakcyjny]] jego szubienicy,
		Przecież filut wisielec, na co patrzyć zgroza,
		Wstęgi nosi na szyi, co warta powroza.
		Nie dopiero[6 - Nie dopiero – nie od dziś. [przypis redakcyjny]] występek z cnotą walkę wszczyna:
		Z Cyceronem w senacie siedział Katylina[7 - Z Cyceronem… – Marcus Tullius Cicero (106–43 p. n. e.), słynny mówca i mąż stanu rzymski, gorący obrońca republiki, zdemaskował spisek Katyliny (por. satyra Złość ukryta i jawna), a oskarżając go w senacie, wygłosił słynne cztery mowy, zwane katylinarkami. [przypis redakcyjny]].
		Wzdrygał się świat na sprośność, była sprośność przecie[8 - W pierwotnej redakcji satyry po w. 23 znajdował się pięćdziesięciowierszowy, całkiem odmienny wariant utworu, którego autor nie włączył do ostatecznej redakcji. [przypis redakcyjny]],
		Alboż to w jednym zbrodnie rodzaju na świecie?
		Ów celnik, co wytartym odziany kontuszem,
		Zaczął sławne rzemiosło z świętym Mateuszem[9 - z świętym Mateuszem – apostoł Mateusz był z zawodu celnikiem (poborcą ceł). [przypis redakcyjny]],
		Przeszedł i apostoła: ten wrócił, co zyskał,
		Nasz wziął, schował, zarobił i jeszcze uciskał:
		Zgoła stał się najpierwszym w rachmistrzowskiej sztuce,
		A coraz postępując w tak wielkiej nauce,
		Doszedł tego, iż dziesięć od sta znaczna strata!
		Kradzieżą oczywistą wzniosła się intrata[10 - intrata – zysk, majątek. [przypis edytorski]].
		Kraj zdarł, kradł go bez wstrętu, a wyszedł jak święty.
		O kunszcie krasomówski[11 - kunszt krasomówski – sztuka pięknego i umiejętnego przemawiania. [przypis edytorski]] w skutkach niepojęty!
		Kunszcie, co możesz bielić to, co było czarnym,
		Nieprzepłacony w twoim zapędzie niemarnym[12 - niemarny – nieidący na marne, skuteczny. [przypis redakcyjny]],
		Sprawiłeś (a kunszt lepszy jeszcze dopomagał),
		Iż ten, co niegdyś chlebem żebraczym się wzmagał,
		A w usłudze krajowej zyskał milijona,
		Samym tylko nazwiskiem różny od Katona[13 - od Katona – Marcus Portius Cato (234–149 r. p.n.e.), polityk rzymski, obrońca interesów arystokracji; jako nieubłagany wróg wpływów greckich, którym przeciwstawiał surowy obyczaj starorzymski, stał się w tradycji symbolem cnót obywatelskich; „w zepsutych czasach, dawnej rzymskiej wstrzemięźliwości przykład”. (I. Krasicki, Zbiór potrzebnych wiadomości). [przypis redakcyjny]].Dobry folwark na zyski skarb publicznej rzeczy[14 - publicznej rzeczy – rzeczypospolitej. [przypis redakcyjny]].
		Obroną się wojsk swoich kraj każdy bezpieczy[15 - bezpieczy – zabezpiecza. [przypis edytorski]]




Конец ознакомительного фрагмента.


Текст предоставлен ООО «ЛитРес».

Прочитайте эту книгу целиком, купив полную легальную версию (https://www.litres.ru/pages/biblio_book/?art=23541634) на ЛитРес.

Безопасно оплатить книгу можно банковской картой Visa, MasterCard, Maestro, со счета мобильного телефона, с платежного терминала, в салоне МТС или Связной, через PayPal, WebMoney, Яндекс.Деньги, QIWI Кошелек, бонусными картами или другим удобным Вам способом.



notes



1


sztuczne – przebiegłe, umiejętne. [przypis redakcyjny]




2


senatorem że został starosta – starostowie nie mieli prawa zasiadania w senacie, aby więc zostać senatorem, starosta musiał otrzymać któryś z wyższych urzędów: kasztelana, wojewody, ministra. [przypis redakcyjny]




3


Wczoraj ledwo mościom pan – tytuł grzecznościowy „mości pan” obowiązywał w stosunku do każdego szlachcica, natomiast każdy sprawowany urząd dawał prawo do tytułu „jaśnie wielmożny”. [przypis redakcyjny]




4


sosny z nadbrzezia Pilicy – sławne masztowe sosny z lasów nadpilickich. [przypis redakcyjny]




5


skład – budowa. [przypis redakcyjny]




6


Nie dopiero – nie od dziś. [przypis redakcyjny]




7


Z Cyceronem… – Marcus Tullius Cicero (106–43 p. n. e.), słynny mówca i mąż stanu rzymski, gorący obrońca republiki, zdemaskował spisek Katyliny (por. satyra Złość ukryta i jawna), a oskarżając go w senacie, wygłosił słynne cztery mowy, zwane katylinarkami. [przypis redakcyjny]




8


W pierwotnej redakcji satyry po w. 23 znajdował się pięćdziesięciowierszowy, całkiem odmienny wariant utworu, którego autor nie włączył do ostatecznej redakcji. [przypis redakcyjny]




9


z świętym Mateuszem – apostoł Mateusz był z zawodu celnikiem (poborcą ceł). [przypis redakcyjny]




10


intrata – zysk, majątek. [przypis edytorski]




11


kunszt krasomówski – sztuka pięknego i umiejętnego przemawiania. [przypis edytorski]




12


niemarny – nieidący na marne, skuteczny. [przypis redakcyjny]




13


od Katona – Marcus Portius Cato (234–149 r. p.n.e.), polityk rzymski, obrońca interesów arystokracji; jako nieubłagany wróg wpływów greckich, którym przeciwstawiał surowy obyczaj starorzymski, stał się w tradycji symbolem cnót obywatelskich; „w zepsutych czasach, dawnej rzymskiej wstrzemięźliwości przykład”. (I. Krasicki, Zbiór potrzebnych wiadomości). [przypis redakcyjny]




14


publicznej rzeczy – rzeczypospolitej. [przypis redakcyjny]




15


bezpieczy – zabezpiecza. [przypis edytorski]


