Marcin Studzieński
Władysław Syrokomla


Tytułowy Marcin Studzieński to młody szlachcic, który cieszy się wielkim powodzeniem u panien. Podczas imienin rajcy wileńskiego poznaje piękną Marię, córkę gospodarza.Zakochuje się w dziewczynie z wzajemnością, jednak jej rodzice nie wyrażają zgody na małżeństwo, ponieważ są stanu mieszczańskiego i nie chcą wprowadzać szlachcica do rodziny. Tymczasem Wilno zostaje zaatakowane przez Tatarów. Dzielny Marcin staje do walki w obronie ojczyzny. Czy z wojennych potyczek wyjdzie cało? I wreszcie – czy dane mu będzie poślubić Marię?Władysław Syrokomla to pisarz i tłumacz żyjący i tworzący w XIX wieku, związany z ówczesną Litwą. Znany przede wszystkim jako autor gawęd chłopskich, szlacheckich, historycznych. Syrokomla pochodził z ubogiej rodziny szlacheckiej i często w swoich utworach ukazywał ten stan, nie szczędząc irocznicznych komentarzy na temat bliskiej mu rzeczywistości.





Władysław Syrokomla

Marcin Studzieński





Część pierwsza. Wieczór mieszczański





I


		Stefan Kotwica rajca wileński
		Sprawował ucztę w dzień swego święta,
		Rej wodził w tańcu Marcin Studzieński:
		Miłém nań okiem patrzą dziewczęta,
		Siwi starcowie patrzą nań mile
		Jako na wnuka albo na syna;
		Bo pan Studzieński zuch w całéj sile,
		Każdemu młode dni przypomina.
		A nasi starcy, plemię junacze,
		Postarzeć sercem prędko nie mogą, —
		Za skaczącemi choć okiem skacze
		I rześkie takty wybija nogą,
		Spod sutych skrętów siwego wąsa
		Mruczy piosenkę – snadź[1 - snadź (daw.) – widocznie. [przypis edytorski]] dusza rada —
		Głowę zarzuca, brodę potrząsa
		I ręce pysznie za pas zakłada.
		W dzielnym narodzie wiedzą to starzy,
		Że być powinni wzorem młodzieży;
		I znają dobrze, co im do twarzy,
		Co dostojności ich przynależy.
		Czy kord bojowy, czy puchar w dłoni,
		Starzec ochoczo rej u nas wiedzie,
		Czy biesiadnicza muzyka dzwoni,
		U nas starcowie zawsze po przedzie.




II


		Muzyka dzwoni, a młodzież hasa
		I najserdeczniej szumi zabawa;
		Zagrzana tańcem dziewicza krasa
		Jeszcze się bardziej promienną zdawa[2 - zdawa – dziś popr. forma: zdaje. [przypis edytorski]],
		I jeszcze ostrzéj do serca sięga
		Grot pięknych oczek błyszczący jaśnie;
		Furknie w powietrzu dziewczęcia wstęga
		Albo splot włosów po skroni głaśnie,
		Taki dreszcz dziwny przejmie tancerza,
		Że wraz by duszę oddał dziewczynie,
		Krew mu do serca młotém uderza
		A głowa krąży jakby po winie.
		Marcin Studzieński tancerz ochoczy,
		Do tańca córkę wiódł gospodarza:
		Iskrą goreją młodzieńca oczy,
		Iskra dziewczęce oczki rozżarza,
		Gdyby nie hucznéj muzyki gwary,
		Gdyby w podkówki tak nie grzmocono,
		Można by słyszeć u piérwszéj pary,
		Jak jednym taktem uderza łono;
		Lecz choć nie słychać nic za łoskotem,
		Łatwo odgadnąć, nie myśląc wiele,
		Stare matrony już szepcą o tém:
		«Będzie wesele».




III


		Będzie… nie będzie… na dwoje wróży
		Babka wróżbiarka, śledząc z ukradka,
		Bo coś pan ojciec oblicze chmurzy,
		A niespokojna coś pani matka;
		I pan wójt miejski nachmurzył lica,
		Zwrócił ku ojcu wzrok zagniewany:
		«Po coż[3 - coż – dziś: cóż. [przypis edytorski]] ci było wwodzić[4 - wwodzić – wprowadzać. [przypis edytorski]] szlachcica
		Między mieszczany?»

		«Żem go wprowadził – niewielka rzecz,
		Jak sobie przyszedł, tak pójdzie precz!
		Jeżeli szlachcic, stąpając z góry,
		Zechce nam miejskie uwodzić córy.
		Niechaj się każdy dzierży swych granic,
		Nam ich wielmożność nie zda się na nic;
		Ważność mi wielka! koń i szabelka,
		Pustka w kieszeni i harda postać!
		Sławetna miasta obywatelka
		Żoną szlachcica nie może zostać!
		Niech się tak bardzo z nami nie kuma,
		My się na łasce szlacheckiéj znamy,
		U nas jest nasza mieszczańska duma,
		Z łokcia[5 - łokieć – daw. jednostka miary, równa 2 stopom i wynosząca ok. 60 cm; służyła do odmierzania np. sukna i innych materiałów; symbol kupców. [przypis edytorski]] i szali, z handlu i kramy[6 - krama – dziś: kram; sklep, stoisko. [przypis edytorski]]».
		Tak mówił z gniewem Stefan Kotwica,
		Trafił mieszczanom w stronę pochlebczą
		I pan wójt miejski zachmurzył lica,
		I na młodego zucha szlachcica,
		Już zmowę szepcą.




IV


		Marcin Studzieński nie wie o zmowie,
		Nie zważa na nic i na nikogo,
		A taniec idzie, grzmocą grajkowie,
		A on zajęty Maryją drogą
		Na wypoczynek usiada przy niej
		I tysiąc grzecznych przymileń czyni,
		Pieści jej rączkę, szepce do ucha,
		A głos ma drżący – braknie mu słów…
		A ona rada, śmieje się, słucha,
		Ochłodzi oddech – i w taniec znów.




V


		Na półzegarzu już po północy!
		Już słychać nocne wołanie stróży,
		Już w muzykantach nie stało[7 - nie stać czegoś – nie starczyć, zabraknąć. [przypis edytorski]] mocy,
		Już i do tańca siła nie służy.
		Ucichły huczne skrzypce i kotły,
		Tłum się zamieszał po izbie całéj;
		Już się tancerzów ręce rozplotły,
		Już się zmęczone nogi zachwiały;
		I u pań mieszczek złociste czepce
		Już po szklanicy na bakier głowa,
		Jedna do drugiej po cichu szepce:
		«Już czas do domu pani majstrowa!»
		Beczułka wina jedna i druga
		Już pustym dźwiękiem na finis dzwoni,
		Niejeden mdławo oczami mruga
		I srebrny puchar wypuszcza z dłoni.
		«No gospodarzu! żegnać cię trzeba
		Dałeś nam hojnie i pić, i jeść;
		Dałeś nam soli, dałeś nam chleba,
		Dałeś nam wina, dałeś nam cześć».




VI


		Goście żegnają pana Kotwicę
		I opuszczają gościnne progi,
		Tłum panów – mieszczan poszedł w ulicę,
		Choć nie każdemu posłuszne nogi,
		Słychać w ulicy pochmielne gwary
		Lub głos piosenki ostry a twardy;
		Niech sobie zrzędzi stróż miejski stary,
		Niestraszne groźby ni alabardy!
		«Czyż człek w ulicy krzyczeć nie może,
		Gdy sobie podpił, kiedy mu stanie,
		Czy my włóczęgi jakie broń Boże?
		Tutejsi kupcy albo mieszczanie,
		Pachołek miejski!!! żartuj zdrów bracie!!»
		Tak stroją śmieszki z nocnego stróża.
		A w gospodarskiej pustej komnacie
		Została gości garstka nieduża:
		Został wójt miasta i dwaj ławnicy
		Z siwemi brody, z siwemi głowy,
		Czterech przyjaciół pana Kotwicy
		I magdeburski pisarz sądowy.
		Sama starszyzna – same sensaty[8 - sensat (daw., z łac. sensatus: rozumny) – osoba mądra, poważna i ciesząca się poważaniem. [przypis edytorski]] —
		Znaczno po wąsach, co jeżą srogo,
		A w oddalonym końcu komnaty
		Pozostał rycerz ze swą niebogą.
		Czegoś tam w tańcu nie dogadali
		Nie dokończyli jakiejś chychotki,
		Więc od starszyzny siedli w oddali
		I wiodą z sobą rozhowor[9 - rozhowor (z rus.) – rozmowa. [przypis edytorski]] słodki,
		Rozhowor słodki, pusty, dziecinny
		Bez ładu, składu, jakby w pochmielu;
		Gdyby go z boku słyszał kto inny,
		Mógłby powiedzieć, że poszaleli.
		Spytaj się u nich, gadali o czem,
		To żadne z dwojga samo nie powie.
		«Ot! my gwarzymy, ot my chychoczem,
		Bo nam tak dobrze na téj rozmowie».
		Dobrze wam społem!… strzeżcie się młodzi:
		Starsi inaczej widzą te rzeczy!
		Pan wójt coś groźnie oczami wodzi,
		Pan ławnik szepce i ręką przeczy,
		Pan pisarz miejski nie kończy kwarty,
		A pan Kotwica czoło zachmurza;
		To zły prognostyk, nie żadne żarty:
		Ej będzie burza!




VII


		«Panie szlachcicu! panie Marcinie! —
		Zawołał burmistrz, najpierwszy w radzie —
		Czy znasz przysłowie: że zła nie minie
		Kto między szparę w drzwi rękę kładzie?
		Czy znasz przysłowie sowy i kruka?
		Proszę na bacznym chować je względzie,
		Niech sobie równy równego szuka;
		Czem czart nie orał, tem siać nie będzie,
		A to się znaczy, że my choć prości,
		Choć naszych przodków szereg niedługi,
		Mieszczanie Jego Królewskiej Mości
		Tacyśmy dobrzy jak i kto drugi,
		A może lepsi… co to na świecie
		Nie ma szlachcianek, wojewodzianek,
		Że córki miejskie uwodzić chcecie?
		Dość tych chychotek i pogadanek!
		Ja wiem szlachcicu, co tobie w głowie,
		Że się odurzy biedna niewiasta,
		Wara[10 - wara (daw.) – strzeż się. [przypis edytorski]] tych myśli! – ja ci to mówię,
		Wójt wileńskiego sławnego miasta».




VIII


		Marcin Studzieński powstał zdumiony,
		Krew mu do twarzy warem nabiegła,
		Wtém pisarz miejski wpadł z drugiéj strony,
		Groźny jak Jowisz, krasny jak cegła;
		Szeroko o tém gadano w mieście,
		Że k'pięknéj Marii[11 - k'pięknéj Marii (daw.) – ku pięknej Marii; do pięknej Marii. [przypis edytorski]] miał afekt rzewny,
		Prawda czy kłamstwo – kto to wie wreszcie?
		Ale pan pisarz był bardzo gniewny.
		Poprawia pasa, czuprynę muska,
		A pogładziwszy ręką po głowie,
		Stylem statutu, po polsku z ruska
		Tak się odzowie:
		«Wszak król jegomość, Jagiełło stary
		Dał nam statuta i pargaminy[12 - pargamin – pergamin; tu przen.: dokument znacznej wagi. [przypis edytorski]],
		Kto by niedobre knował zamiary,
		Ma być ukaran wedle swej winy;
		A waść kto taki! hej panie bracie,
		Co na nas wszystkich poglądasz z góry?
		Na miejskim gruncie, przy magistracie
		Do córki miejskiej stroisz konkury.
		Przecz się szlachice tutaj panoszą
		Pustą kieszenią i tarczą biedną?
		Możesz tańcować, kiedy cię proszą,
		Ale nie z jedną!…
		Ale nie z jedną… bo to zniewaga.
		Patrz, jak mu piękne smakują lica!..
		To przyzwoitej kary wymaga!
		Precz stąd szlachcica!
		Precz stąd szlachcica! – wszyscyśmy równi:
		Nam nie potrzeba szlachty widoku!»
		Pan Marcin k'miecza porwał się główni,
		Pan pisarz szukał czegoś u boku;
		Przyszłaby walka słowo po słowie,
		Lecz pan Kotwica huknął jak z beczki:
		«Co to się znaczy? Mości panowie!
		Wara w mym domie kłótnie i sprzeczki!
		Ja was prosiłem panie Studzieński
		Podzielać z nami chleb i zabawy,
		Bom siła liczył na wasz duch męski,
		Bo byłem pewien, żeś rycerz prawy.
		A waść się znęcasz nad moim progiem,
		Czyhasz na cnotę mojego dziecka:
		Jakeś tu przyszedł, idź z panem Bogiem!
		Nam niepotrzebna łaska szlachecka.
		Idź i nie wracaj – albo bądź gotów,
		Że cię niegrzecznie za drzwi wywiodę.
		Ty panno córko!… dość tych zalotów,
		Bo cię zasadzę na chleb, na wodę».




IX


		Tak mówił stary groźnie i żwawo,
		Aż mu źrzenice iskrami gorą;
		Marcin Studzieński z godną postawą
		Poszedł ku niemu i rzekł z pokorą:
		«Sławetny rajco! nie w złym zamiarze
		Próg waszych komnat przestępowałem;
		Moje sumienie wyznać mi każe,
		Że waszą córkę kocham z zapałem;
		Chciałem odłożyć moje wyznanie,
		Aż przyjaźniejsza chwila posłuży,
		Lecz mnie zmuszacie… niech się więc stanie!…
		Żyć bez twej córki nie mogę dłużéj:
		Rad, że rozmowa ku temu zmierza,
		A jéj sprzyjania pewien po trosze,
		Raczcie przebaczyć śmiałość żołnierza,
		Że o jej rękę przy świadkach proszę».




X


		Podumał trochę Stefan Kotwica,
		Spojrzał na wójta i resztę gości,
		«Nie, panie bracie!… nie chcę szlachcica,
		Nam nie potrzeba waszéj zacności;
		My się na zięcia takiego piszem,
		Co go zrodziła matka mieszczanka,
		Co byłby w handlu mym towarzyszem,
		Co by po towar jeździł do Gdańska,
		Co by miał grosza swego dostatek,
		Nie patrząc na to, co mu zostawię,
		A na ratuszu u sądu kratek
		Obok mnie zasiadł na rajców ławie.
		A waszmość szlachcic – herbu Gryf pono;
		Cóż mi z waszego Gryfa czy Smoka?
		Masz chudą szkapkę, szablę stępioną:
		Ot i dostojność wasza wysoka!
		Pójdziesz na wojnę lub siądziesz w mieście
		Na teściowego kawałku chleba;
		Jeszcze by bracia rzekła nareszcie,
		Że mi szlacheckich związków potrzeba!
		A toż mi na co? – nie, panie bracie!
		Nie waż mi więcéj wdzięczyć się do niej.
		Lepszy cechowy przy swym warsztacie
		Niż lichy szlachcic, co wiatry goni».
		«Dobrze powiedział… czyta jak z księgi» —
		Krzyknęli goście już podchmieleni,
		«Wiwat Kotwica! mieszczanin tęgi,
		Co tak dostojność mieszczańską ceni!»
		Podano gościom miodu antały
		I rozpoczęto huczne wiwaty;
		Żalem i wstydem przejęty cały,
		Rycerz Studzieński wyszedł z komnaty.
		Zarzucił rysią delię na szyję,
		Hełmem płonące czoło osłania
		I na spłakaną w kącie Maryję
		Rzucił boleśny wzrok pożegnania.




Część druga. Obmurowanie Wilna





I


		Stara stolica Giedyminowa,
		Wilno, pieszczota pięknéj natury
		Pomiędzy gaje, pomiędzy góry
		To kwiat, co w dzikiem zielsku się chowa…
		Gdy się na strome wdzierasz urwisko
		Albo brniesz piaskiem, drogą pochyłą,
		Nigdy byś nie zgadł, że Wilno blisko,
		Gdyby twe serce silniéj nie biło.
		Gdy przed twojemi mignie oczyma
		Szczyt pierwszéj wieży, pierwszego krzyża,
		Czujesz dreszcz święty, ów dreszcz pielgrzyma,
		Co się ku miejscu świętemu zbliża;
		Korne kolano samo się zgina,
		Serce uderza tętnem żałoby:
		Bo tu Litwina Mekka, Medyna,
		Tu jej proroków kolebki, groby!
		Tu przed wiekami Litwini starzy
		Palili bogom ofiarne znicze,
		Tu Przenajświętszéj Panny oblicze
		U bramy miejskiej stoi na straży,
		Tu Jagiellończyk, lilija dziewic,
		Syn uświęcony litewskiej matki,
		Patron-przyczyńca, książę, królewic,
		Złożył w świątyni ziemskie ostatki;
		Tu się męczeństwa pamiątka budzi,
		Trzy krzyże wieńczą górę pochyłą.
		Bo gdzież jest naród, gdzie miasto ludzi,
		Co by proroków swych nie zabiło?
		Niejednokrotnie nad miastem starém
		Pan różdżkę pomsty wyciągnąć raczy:
		Trapi je głodem, morem, pożarem,
		Trapi przez krwawy najazd krzyżaczy.
		To znów miłościw ku dzieciom swoim
		Daje po klęskach wytchnąć szczęśliwie;
		Ludzi nawiedza zdrowiem, spokojem,
		A urodzaje pleni na niwie,
		Baszty ukrzepia, mury rozszerza,
		Duchem mądrości nawiedza starsze,
		Wlewa odwagę w piersi rycerza,
		I zbawcze myśli w serce monarsze.




II


		Tak wśród rozlicznych losów przemiany
		Wilno przetrwało drugie stulecie;
		Giedymin pierwsze zasnował ściany,
		Olgierd gród ojca kochał jak dziecię,
		Pod Jagiellonem w potęgę wzrasta,
		Bo czuwa nad niem łaska książęcia,
		Pogańskie czoło starego miasta
		Już Chrystusowym krzyżem uświęca.
		I z wież kościelnych zagrały dzwony,
		Kiedy pogaństwa pierzchła pomroka,
		A Pan zastępów żegna z wysoka
		Litwę i Wilno, i Jagiellony.
		A choć krzyżackie czasem znamiona
		Zawiały tutaj w bojowym szyku,
		Polski i Litwy dłoń zespolona
		Odparła Niemca aż do Bałtyku.
		Zaprzestał ufać w zdrad swoich dzieło,
		Że nas wyplemi[13 - wyplemić – wyniszczyć całe plemię. [przypis edytorski]], że kraj nam wydrze,
		Gdy pod Grunwaldem Witold z Jagiełłą,
		Rogatą głowę strzaskali hydrze.
		Tymczasem wzrastał, wzrastał gród stary
		W sławę u ludzi, w łaskę u Boga,
		Z Niemiec od Rusi drużyna mnoga
		Szła tu osiadać, kupczyć towary,
		Sprawiać rzemiosła dłońmi biegłemi,
		Odmierzać łokciem, ważyć na szali,
		I żyć pod prawem litewskiéj ziemi,
		Co jej kniaziowie dobrzy nadali.




III


		Co ojciec począł, to syn dokona,
		Uzacnia Wilno nad insze grody,
		Książę Kazimierz, syn Jagiellona,
		Dał przywileje nowe, swobody.
		A kiedy ludzie zewsząd się garną,
		Kiedy ład w mieście rodzi się nowy,
		Książę napisał ustawę karną,
		Aby bezpieczne były ich głowy.
		Dzieło ojcowskie umocnił jeszcze
		Kniaź Aleksander prawy nowemi[14 - prawy nowemi – dziś: prawami nowymi. [przypis edytorski]],
		Tylko postrachy jakieś złowieszcze
		Krążyć poczęły w litewskiéj ziemi:
		Że się odgraża kniaź Michał Gliński
		Na Illiniczów cóś[15 - cóś – dziś: coś. [przypis edytorski]] w sercu knowa[16 - knowa – dziś: knuje. [przypis edytorski]],
		Że ma ich bronić pan Zabrzeziński
		I buchnie w kraju wojna domowa.
		A z drugiéj strony, tam od Podola,
		Tam z tatarszczyzny strach wieje wszędzie,
		Rycerz w zbroicy dostoi pola,
		Ale z bezbronném miastém co będzie?
		Póki mieszkańców było w niém mało
		Za mur starczyły piersi waleczne,
		Dziś już ceglane mury konieczne,
		Baszty i bramy mieć już przystało.
		By nieprzyjaciel nie wszedł tak łatwo,
		Opasać murem konieczność zmusza:
		Świątynie pańskie, ściany ratusza,
		Kapłanów, starców, niewiasty z dziatwą,
		To co najświętsze dla duszy człeka,
		Gdzie z jego piersi modlitwa płynie,
		Gdzie go otacza prawa opieka,
		Gdzie ma wytchnienie przy swej rodzinie,
		Może wróg przypaść niespodziewany,
		Spali, zbezcześci i pozarzyna;
		Więc rada w radę pany, mieszczany[17 - pany, mieszczany – dziś: panowie, mieszczanie. [przypis edytorski]],
		Opasać murem gród Giedymina.
		I z pięciu krańców, z pięciu stron świata,
		Gdzie pięć dróg wielkich w mieście się schodzi,
		Niech z baszty sterczy groźna armata
		By wstrzymać wylew wrogów powodzi.




IV


		U nas wiadomo z ojców przykładu
		Że gdzie potrzebny środek ochrończy,
		Tam gadu gadu, a nie masz ładu,
		Do dnia sądnego rzecz się nie skończy,
		Aż myśl ognista jak promień słońca
		Ku celom bożym powoła rzesze,
		Aż dłoń potężna, wzruszeniem drżąca,
		Z zimnego głazu iskrę wykrzesze:
		Aż gorejące natchnieniem słowo
		Wybuchnie ogniem, zapłoni twarze,
		Wstrząśnie zmartwiałą deskę piersiową
		I sercu czynem zakipieć każe.
		Wtedy na Litwie żyć już nie szkoda,
		Nowych w jej dziatwie dojrzysz przymiotów,
		I ład się znajdzie, i święta zgoda,
		I duch do ofiar gorących gotów;
		Litwin zapomni uraz uprzejmie,
		Pójdzie choć w ogień w najlepszéj chęci,
		Kęs chleba sobie od ust odejmie
		I krwi ostatnią kroplę poświęci.




V


		Taką ognistość w myśli i słowie,
		Taki we wzroku zapał zwycięski,
		Taką potęgę, co k'czynom[18 - k'czynom (daw.) – ku czynom, do czynów. [przypis edytorski]] zowie,
		Miał Wojciech Tabor, biskup wileński.
		On, jako niegdyś Stanisław święty,
		Królom i panom nadstawiał czoła;
		Jak Oleśnicki równie był zdjęty
		Miłością kraju i czcią kościoła.
		Wedle pasterzy dobrych zwyczaju,
		Po Chrystowemu do serca garnie
		I wierne owce swojej owczarnie,
		I wszystek naród swojego kraju.
		On za ich sprawę stawił się śmiało,
		Jak mu kapłańskie każe sumienie,
		Chociażby za to spotkać go miało
		Prześladowanie lub umęczenie.
		On Aleksandra Jagiełły głowę
		Uwieńczył książąt litewskich mitrą,
		On wzmocnił z Polską przymierze nowe,
		Przeniknął wrogów zasadzkę chytrą;
		Za jego wpływem, polska korona
		Na Aleksandra błysnęła czele,
		A jednak później nieprzyjaciele
		Wyzuli starca z pańskiego łona.
		Król się nań gniewem srogim obrusza,
		Zamyka przed nim wejście senatu,
		Że chrześcijańska Wojciecha dusza
		Za lud się wstawia do majestatu.
		Że ze swojego wręcz stanowiska
		Śmiał mu przypomnieć kraju ustawy,
		Śmiał głośno wołać, że lud uciska
		Gliński – powiernik króla nieprawy.
		Lecz się kapłańskie nie zlękło serce,
		Wojciech przed sejmem stanął raz drugi,
		I śmiało palcem wskazał na zdzierce,
		Słabego pana zdradliwe sługi.
		Stawi jak pasterz groźne oblicze,
		Jako poddany przed tronem klęka,
		Ażeby tylko królewska ręka
		Z szpon Glińskiego wydarła bicze.
		Nic nie pomogła szlachetna praca,
		Uwiedli króla chytrzy zbrodniarze,
		Król od Wojciecha oczy odwraca
		I sprzed oblicza odejść mu każe.
		I gdyby wkrótce nie śmierci prawa,
		Co Bóg na króla przedwcześnie zsyła,
		Może drugiego krew'[19 - krew' – apostrofem po spółgłoskach w, b w wygłosie (np. gołąb') długo znaczono „miejsce po zaniku” prasłowiańskiej półsamogłoski, jeru miękkiego; spółgłoski te wymawiano jako miękkie, co ujawnia się do dziś w odmianie, w której występuje -wi-, -bi- (np. krwią, gołębiem). [przypis edytorski]] Stanisława
		Kartę by dziejów naszych splamiła;
		O zacną głowę obrońcy swego
		Litwini drżeli po całym kraju:
		Król nie ma serca karcić Glińskiego,
		Gliński przebaczać nie ma zwyczaju!




VI


		Jeszcze za czasów łaski królewskiéj,
		Błagał go Wojciech z radnemi pany,
		Aby gród święty, gród nasz litewski,




Конец ознакомительного фрагмента.


Текст предоставлен ООО «ЛитРес».

Прочитайте эту книгу целиком, купив полную легальную версию (https://www.litres.ru/pages/biblio_book/?art=23551914) на ЛитРес.

Безопасно оплатить книгу можно банковской картой Visa, MasterCard, Maestro, со счета мобильного телефона, с платежного терминала, в салоне МТС или Связной, через PayPal, WebMoney, Яндекс.Деньги, QIWI Кошелек, бонусными картами или другим удобным Вам способом.



notes



1


snadź (daw.) – widocznie. [przypis edytorski]




2


zdawa – dziś popr. forma: zdaje. [przypis edytorski]




3


coż – dziś: cóż. [przypis edytorski]




4


wwodzić – wprowadzać. [przypis edytorski]




5


łokieć – daw. jednostka miary, równa 2 stopom i wynosząca ok. 60 cm; służyła do odmierzania np. sukna i innych materiałów; symbol kupców. [przypis edytorski]




6


krama – dziś: kram; sklep, stoisko. [przypis edytorski]




7


nie stać czegoś – nie starczyć, zabraknąć. [przypis edytorski]




8


sensat (daw., z łac. sensatus: rozumny) – osoba mądra, poważna i ciesząca się poważaniem. [przypis edytorski]




9


rozhowor (z rus.) – rozmowa. [przypis edytorski]




10


wara (daw.) – strzeż się. [przypis edytorski]




11


k'pięknéj Marii (daw.) – ku pięknej Marii; do pięknej Marii. [przypis edytorski]




12


pargamin – pergamin; tu przen.: dokument znacznej wagi. [przypis edytorski]




13


wyplemić – wyniszczyć całe plemię. [przypis edytorski]




14


prawy nowemi – dziś: prawami nowymi. [przypis edytorski]




15


cóś – dziś: coś. [przypis edytorski]




16


knowa – dziś: knuje. [przypis edytorski]




17


pany, mieszczany – dziś: panowie, mieszczanie. [przypis edytorski]




18


k'czynom (daw.) – ku czynom, do czynów. [przypis edytorski]




19


krew' – apostrofem po spółgłoskach w, b w wygłosie (np. gołąb') długo znaczono „miejsce po zaniku” prasłowiańskiej półsamogłoski, jeru miękkiego; spółgłoski te wymawiano jako miękkie, co ujawnia się do dziś w odmianie, w której występuje -wi-, -bi- (np. krwią, gołębiem). [przypis edytorski]


