Poeta i natchnienie
Juliusz Słowacki


Ciesz się klasyką! Miłego czytania!





Juliusz Słowacki

Poeta i natchnienie



(Fragment poematu)



Poeta



		Atesso!…



Atessa



		Jestem… alem uciekała,
		Bo mię ta dziwna pieśń… w otchłanie niosła.
		Wszak wiesz, żem z tobą razem zmartwychwstała
		I razem z tobą znów różana rosła;
		Wszak wiesz… gdzie oliw czarny gaj i skała,
		I srebrne, ogniem ozłocone wiosła;
		Wszak wiesz… ta chata nasza bez zapory,
		To falerneńskie wino[1 - falerneńskie wino – gatunek wina uważany za najlepszy w starożytności. [przypis edytorski]]… i amfory…

		I w ścianach różne marmuru odłamy,
		I strumień, co tam w takt lutniowy ciecze…
		Wszak ty pamiętasz: bywało, czytamy,
		A ja Eschyla[2 - Eschyl, właśc. Ajschylos (525–456 p.n.e.) – pierwszy z trzech wielkich tragików greckich. [przypis edytorski]] tobie rym kaleczę,
		A gdzieś daleko… na Pnyksie[3 - Pnyks – wzgórze w Atenach obok Akropolu. [przypis edytorski]], u bramy,
		Słońce, na tańca piryjskiego[4 - pirryjski taniec – obrzędowy taniec wojenny, wykonany wg mit. gr. po raz pierwszy przez Atenę po bitwie z gigantami. [przypis edytorski]] miecze
		Wzięte, przez liście cytryn się przeciska
		I w oczy nasze zamyślone błyska…

		Tam chór prowadzą młodzieńce na polu,
		A tam z Hymetu[5 - Hymet – góra na płn.-wsch. od Aten. [przypis edytorski]] księżyc biały miga…



Poeta



		Dosyć, o duchu biały, bo mi z bolu[6 - bolu – dziś: bólu. [przypis edytorski]]
		Znów serce pęka…



Atessa



		O! ten sen mię[7 - mię – dziś: mnie. [przypis edytorski]] ściga…



Poeta



		O straszny boże burz, o ty, Eolu[8 - Eol (mit. gr.) – syn Posejdona, władca wiatrów. [przypis edytorski]],
		Coś ze skał wiatry wypuścił na Fryga[9 - coś (…) wiatry wypuścił na Fryga – chodzi o wichry, które Odyseusz dostał zamknięte w worku, rozwiązanym przedwcześnie przez jego towarzyszy, przez co okręt Odysa został znów wypchnięty na morze. [przypis edytorski]],
		Dziś pomieściłeś wszystkie Akwilony[10 - Akwilon (mit. rzym.) – uosobienie wiatru płn. [przypis edytorski]]
		W grobach i z mogił twoich dmiesz szalony.



Atessa



		Spokojnie, o mój kochanku…



Poeta



		Spokojnie!



Atessa



		Jesteś jak nimfa Echo[11 - Echo (mit. gr.) – nimfa, ukarana przez Zeusa utratą głosu, mogła tylko powtarzać cudze słowa. [przypis edytorski]]…



Poeta



		Nimfa Echo.



Atessa



		Ja ci mówiłam po farsalskiej wojnie[12 - farsalska wojna – przełomowa bitwa pod Farsalos między Cezarem a Pompejuszem w wojnie domowej w 48 r. p.n.e. [przypis edytorski]],
		Że mak, co rośnie pod Greczyna strzechą,
		Nie uspi[13 - uspi – dziś: uśpi. [przypis edytorski]]… harfa, chociaż zagra strojnie,
		Chociaż wesoło, nie będzie uciechą,
		Że piękność kształtów będzie w sercu brzydła;
		Wtenczas wyrosły mi motyle skrzydła.

		I poleciałam gdzieś na jakąś górę,
		Nad którą słońce w krwi, księżyc w zaćmieniu,
		Męka, co całą męczyła naturę,
		I krzyż na słońca czerwonym pierścieniu,
		A ja… w te śmierci otchłanie ponure
		Na moich skrzydeł tęczowych promieniu
		Lecąca… jako dziś… patrz, upior[14 - upior – dziś: upiór. [przypis edytorski]] blady,
		Ja, pierwsza z różnych piękności Hellady.

		Czemu nie patrzysz na mnie? o! czy żal ci
		Mojego włosa, pełniejszego łona
		I ducha tego, co jak czarę kształci
		Pierś i pięknością oblewa ramiona?
		Teraz patrz – wiatr mi kształt spokojny gwałci;
		Gdy zadrżysz, jestem ja sama wzruszona,
		Oczy się moje jak szafir krysztalą,
		Rany na nogach i rękach się palą…



Poeta



		Rany twe płoną – widzę – szafir nocy
		Ma z twoich strasznych ran cztery pochodnie.
		Pal się! Nie mogę żadnej dać pomocy,
		Tylko to powiem, że przez krew i zbrodnie
		Szukałem ciebie rosnąc w piękność mocy,
		Która po twojej trzyma niezawodnie
		Najpierwsze miejsce u samego Boga…
		On wie, że w moim duchu nie miał wroga.

		Lecz ty aż teraz jak krzyż zapalony
		Przyszłaś, kiedy ja wichrem nieszczęść zbity
		I tak jak sztandar kulami zniszczony,
		I tak jako hełm Hektora[15 - Hektor (mit. gr.) – bohater trojański, słynący z odwagi i męstwa. [przypis edytorski]] – bez kity,
		I tak jak harfa, co straciła tony,
		I tak jako trup w grobowcu odkryty,
		Na bezlitośne[16 - bezlitośne – dziś: bezlitosne. [przypis edytorski]] wystawiony wzroki
		I tak widzący swój zgon jak proroki —

		Walę się w prochu. Gdzie byłaś, siostrzana
		Duszo, kiedym ja cierpiał? Czy pod krzyżem,
		Z tęczowych twoich skrzydeł oberwana,
		Śmiałaś się, gdym ja stutysięcznym spiżem
		Na świecie imię obwoływał Pana,
		A sam, spędzany zawsze skrzydłem chyżem
		Śmierci, musiałem nędzny grób rozrywać
		I sam przychodzić, i znów odlatywać?…

		Gdzie byłaś, gdym tu nareszcie za karę
		I za ostatni los – z potęgą słowa
		Wstał słysząc w duchu jakieś wieki stare,
		Których ogromna szmerność podgrobowa?



Atessa



		Przy tobie byłam; przez powietrze szare
		Snułam się cicho jak wizja tęczowa,
		Obłok nas jeden tylko dzielił cienki,
		Taki łagodny jako róż jutrzenki.

		W dzieciństwie twoim samotna, a potem
		Musiałam z większą liczbą mar przychodzić,
		Cicha, gwiazdowym uwieńczona złotem,
		Smętna, że duszy twojej rozpogodzić
		Nie mogłam. Przestań już pamięci lotem
		W dawnych się wiekach twoją myślą rodzić.
		Patrz, jak w stygmatach piękna w górne sfery
		Lecę, ran niosąc zapalonych cztery.



Poeta



		Nad tobą wyżej…



Atessa



		Co?



Poeta



		Trzy milijony[17 - milijony – dziś: miliony. [przypis edytorski]]





		Słońc i duch jakiś…



Atessa



		Co? posłaniec boży?



Poeta



		Tam głębszy szafir – spod słońca korony
		Na trzech obłokach niby lekkiej zorzy,
		Jak jaka srebrna lampa zawieszony,
		Pali się miesiąc, liczba gwiazd się mnoży,
		Wyiskrza szafir, zda się – jak stal pryśnie,
		Coś w nim od słońca jaśniejszego błyśnie.

		Ach! od słońca by w oczy mi nie biła
		Taka ogromna jasność jak z tych oczu
		Spuszczonych! Cały świat rozweseliła,
		Oblana słońcem złotym po warkoczu;
		Taka miłości w niej ogromna siła,
		Że gdy stanęła na ciemnym przezroczu,
		Słońc się girlandy – niby zawrócone
		Żurawie – wiążą w nadświętą koronę.

		Siostro! twe rany mocniej się płomienią,
		A z twoich oczów[18 - oczów – dziś: oczu. [przypis edytorski]] wesołość wylata
		I szaty twoje się jak tęcze mienią,
		I pierś wzniesiona, i skrzydli się szata.
		Nie leć! te słońca ciebie opierścienią
		Jak powój, który kolumnę oplata,
		I tam zostaniesz, statui starożytnej
		Podobna – śród słońc złotych – przy błękitnej.



Atessa



		O, nie zostanę! bo w tej gwiazd powodzi
		Ona się zniża i z duchami swemi[19 - swemi – dziś: swymi. [przypis edytorski]],
		I na miesiącu swym na ziemię schodzi,
		Bo zapragniona jest znowu na ziemi;
		Oto więc na swej półmiesięcznej łodzi
		Płynie, rękami sypiąca złotemi[20 - złotemi – dziś: złotymi. [przypis edytorski]]
		Litośną[21 - litośny – dziś: litosny, litościwy. [przypis edytorski]] miłość… dawno tak widziana
		Na wyspie Patmos przez świętego Jana[22 - miłość (…) przez świętego Jana – chodzi o objawienie, którego doznał na wyspie Patmos św. Jan, autor Apokalipsy. [przypis edytorski]].

		Patrzaj na ciemne, szmaragdowe lasy —
		Zniżyła się tam i rzuca spod siebie
		Dwa wielkie tęczy rozwiniętej pasy,
		Które się od niej zaczęły na niebie.
		Przychodzą nowe na świat Pańskie czasy,
		Niechaj umarły swych umarłych grzebie!
		A ty nie maż ust światowym piołunem,
		Ale tej łaski Pańskiej bądź zwiastunem!

		Widzę, jak oczy twe światłami skrzą się
		I za tym widem[23 - wid (neol.) – widok, widzenie. [przypis edytorski]] przeszły i wróciły
		Bez łez… Czyć zawsze napisano w losie
		Nie być miłości duchem, ale siły?!
		Mów do mnie! może w twoim smętnym głosie
		Nie będzie echa podziemnej mogiły.
		O nie! ty cały łamiesz się w boleści,
		A twoja ręka szuka rękojeści.



Poeta



		To nic, jam pobladł… duch mój jest otchłanią
		Tęsknot i musi strzec się własną mocą;
		Czuję, że gdybym ja poleciał za nią
		Tam, gdzie te światła całą ziemię złocą,
		Byłbym jak jedna z gwiazd, co się tumanią
		I przez tęczowe jej rąbki migocą,
		I już… już własnej twarzy mieć nie mogą,
		A ja tu czekam w ciemności…



Atessa



		Na kogo?



Poeta



		Żaden duch nie jest bez przyjaciół własnych,
		Żaden głos nie jest bez ech – poza światem.
		Raz ja nad Ikwą po mych łąkach jasnych
		Błądząc, znudzony błękitem i kwiatem,
		Bo mi w pamięci koral twych ust krasnych,




Конец ознакомительного фрагмента.


Текст предоставлен ООО «ЛитРес».

Прочитайте эту книгу целиком, купив полную легальную версию (https://www.litres.ru/pages/biblio_book/?art=23551386) на ЛитРес.

Безопасно оплатить книгу можно банковской картой Visa, MasterCard, Maestro, со счета мобильного телефона, с платежного терминала, в салоне МТС или Связной, через PayPal, WebMoney, Яндекс.Деньги, QIWI Кошелек, бонусными картами или другим удобным Вам способом.



notes



1


falerneńskie wino – gatunek wina uważany za najlepszy w starożytności. [przypis edytorski]




2


Eschyl, właśc. Ajschylos (525–456 p.n.e.) – pierwszy z trzech wielkich tragików greckich. [przypis edytorski]




3


Pnyks – wzgórze w Atenach obok Akropolu. [przypis edytorski]




4


pirryjski taniec – obrzędowy taniec wojenny, wykonany wg mit. gr. po raz pierwszy przez Atenę po bitwie z gigantami. [przypis edytorski]




5


Hymet – góra na płn.-wsch. od Aten. [przypis edytorski]




6


bolu – dziś: bólu. [przypis edytorski]




7


mię – dziś: mnie. [przypis edytorski]




8


Eol (mit. gr.) – syn Posejdona, władca wiatrów. [przypis edytorski]




9


coś (…) wiatry wypuścił na Fryga – chodzi o wichry, które Odyseusz dostał zamknięte w worku, rozwiązanym przedwcześnie przez jego towarzyszy, przez co okręt Odysa został znów wypchnięty na morze. [przypis edytorski]




10


Akwilon (mit. rzym.) – uosobienie wiatru płn. [przypis edytorski]




11


Echo (mit. gr.) – nimfa, ukarana przez Zeusa utratą głosu, mogła tylko powtarzać cudze słowa. [przypis edytorski]




12


farsalska wojna – przełomowa bitwa pod Farsalos między Cezarem a Pompejuszem w wojnie domowej w 48 r. p.n.e. [przypis edytorski]




13


uspi – dziś: uśpi. [przypis edytorski]




14


upior – dziś: upiór. [przypis edytorski]




15


Hektor (mit. gr.) – bohater trojański, słynący z odwagi i męstwa. [przypis edytorski]




16


bezlitośne – dziś: bezlitosne. [przypis edytorski]




17


milijony – dziś: miliony. [przypis edytorski]




18


oczów – dziś: oczu. [przypis edytorski]




19


swemi – dziś: swymi. [przypis edytorski]




20


złotemi – dziś: złotymi. [przypis edytorski]




21


litośny – dziś: litosny, litościwy. [przypis edytorski]




22


miłość (…) przez świętego Jana – chodzi o objawienie, którego doznał na wyspie Patmos św. Jan, autor Apokalipsy. [przypis edytorski]




23


wid (neol.) – widok, widzenie. [przypis edytorski]


