Губляючы мары Дмитрий Максимович Акулич Маладая дзяyчына Каця yлюбляецца y хлопца Толю. Пераязджае да яго. Нягледзячы на складаныя адносiны з яго мацi, Каця жыве шчаслiва. Маладая пара згуляла вяселле. Але пасля нараджэння дзiцяцi iх жыццё змяняе адценнi. На змену рамантыцы прыходзяць бяссонныя ночы i новыя клопаты. Кацi даводзiцца сустракаць цяжкасцi y адносiнах з мужам, перажываць iх разам з дзiцём. Цi зможа дзяyчына вытрымаць навалiyшыяся праблемы i наладзiць сваё жыццё? Дмитрий Акулич Губляючы мары Глава I Каця i Толя жылi y невялiкiм горадзе Мiр, якi знаходзiyся непадалёк ад абласнога цэнтра. Гарадок меy некалькi фабрык, гасцiнiцу, аyтобусны i чыгуначны вакзал. Праз Мiр праходзiлi важныя чыгуначныя шляхi, якiя злучалi вялiкiя гарады. Клiмат у гэтым горадзе быy разнастайным i адгадаць, што ж будзе заyтра, з дакладнасцю не было магчымым. Людзi апраналiся па-рознаму y розную пару года. У красавiку насiлi на сабе курткi, хто хадзiy толькi y адной цiшотцы з нагавiцамi, не накiдваючы нiякага верхняга адзення. Толя i Каця yпершыню сустрэлiся гэтай вясной, калi падышлi адначасова да дзвярэй кандытарскай. У той момант яны пераглянулiся, Толя прапусцiy Кацю наперад, адкрыyшы ёй дзверы, не кажучы нi слова. Дзяyчына падзякавала яго i зайшла y невялiкае памяшканне. Установа была маленькая, справа стаяy невялiкi вертыкальны халадзiльнiк, у якiм знаходзiлiся тарты. Наперадзе, на вiтрыне, размяшчаyся вялiкi асартымент салодкага: печыва, зефiр, мармелад, пiрожныя. Побач, каля вагаy, стаяy прадавец. Вольнага месца для наведвальнiкаy было мала, у кандытарскую магло зайсцi i змясцiцца тры цi чатыры чалавекi. На шчасце, сёння не шматлюдна. Маладыя людзi прыйшлi за адным i тым жа тортам. У кожнага была розная нагода для набыцця салодкага. Халадзiльнiк быy поyны разнастайнасцю смачнасцяy. У iм ляжаy бiсквiтны шакаладны торт, ён выглядаy свежым i цудоyным, наверсе ляжалi кавалачкi тонкага шакаладу i маленькiя квадрацiкi карычневага бiсквiту. – Запакуйце мне, калi ласка, вось гэты шакаладны торт…! – сказала Каця, паказаyшы на канкрэтны торт. – Добра. – сказаy i выйшаy з-за прылаyка прадавец, адкрыy халадзiльнiк i няyзнак вымавiy. – Апошнi… – Што вы казалi? Гэты торт апошнi, такога y Вас больш няма? – перапытаy, з цёмна-русымi валасамi, хлопец Толя. – Так! Але як бачыце, у нас шмат iншых смачных тартоy. – Бачу…але я прыйшоy менавiта за гэтым … – трохi засмучана вымавiy Толя. Ён пачаy абдумваць, якi ж iншы торт можа замянiць жаданы. Толя спешна праводзiy вачыма, перамяшчаючыся па yсёй прадукцыi. Прадавец паднёс торт да касы, дастаy пражу i пачаy завязваць ёй торт для зручнага пераносу. Каця адчула няёмкасць, за яе спiной стаяy Толя. Чалавек з прыгожымi рысамi твару, даyгаваты нос, шэрыя выразныя вочы. Ён быy высокага росту i не быy хударлявым. Яна павярнулася да яго. – Прабачце! Вы можаце купiць яго. – сказала Каця, паказаyшы рукой у бок торту, саступаючы яго Толю. – Я выбяру iншы. Каця разумела, што гэты малады чалавек мог зайсцi першым у кандытарскую i купiць гэты торт, калi б не адчынiy дзверы, не прапусцiy яе наперад. Толя yважлiва слухаy, што казала Каця, ён глядзеy на прыгожую дзяyчынку, на яе чароyныя вочы. Яго цiкавасць да торту паступова знiкала. Толя застыy на iмгненне. – Вы мяне чуеце? – з усмешкай спытала Каця. – Не, што вы…гэта значыць, так, чую! Гэта ваш торт, а я yжо абраy сабе iншы – раптоyна адказаy Толя. Ён нявольна паказаy на першы трапляючыйся торт, пасля хутка павярнуy галаву назад да Кацi i зноy стаy глядзець ёй у вочы. Каця yсмiхнулася i адвярнулася да касы, каб аплацiць куплю. Толя не хацеy адпускаць з-пад увагi выдатную Кацю, ён паспяшаyся сам дастаць торт з халадзiльнiка i паставiць яго на вагi. Дастаy грошы. – Я бяру гэты! Дзякуй. Бяз рэшты! – сказаy Толя прадаyцу. За яго спiною, Каця yжо павольна адкрывала левай рукой дзверы yстановы, а y правай руцэ яна трымала торт. У адчыненыя дзверы заляталi свежыя пары паветра i шум недалёкiх праязджаючых машын. Толя хутка yзяy свой торт, стаy трымаць яго перад сабой i выйшаy услед за Кацяй на вулiцу. Надвор'е было па-сапраyднаму вясновае, прыемнае. Сонца мякка грэла зямлю. Лянiва дзьмуy вецер. Удалечынi праглядалiся цёмна-сiнiя хмары. На вулiцах стала больш зялёнага колеру. – Пачакай! – сказаy Толя i тут жа yстаy перад Кацяй, перагарадзiyшы ёй шлях. Яны спынiлiся каля тратуара. – Можа пазнаёмiмся? Мяне клiчуць Толя! – прадставiyся ён. – Мяне Каця. – сарамлiва вымавiла, з усмешкай, яна. Каця валодала прывабнай знешнасцю. У яе маленькiя i тонкiя вусны, вялiкiя зялёныя вочы, прыгожа абмаляваны нос. У яе добрае сэрца. З ёй заyсёды лёгка. Яна не yпершыню была агорнутая yвагай, але гэта было нешта iншае, перад Толяй яна станавiлася нясмелай i старалася не падаваць гэтага выгляду. – Я хачу цябе праводзiць! – сказаy Толя. – Я не супраць! – адказала яму Каця. Яна была агаломшаная тым, як хутка яна адказала яму. Каця заyсёды асцярожнiчала з хлопцамi. Але з iм, яна паводзiла сябе па-новаму, ва няyласцiвай сабе манеры. Яны iшлi па шэрым тратуары, часам не думалi аб чым гавораць, нiбы знаходзiлiся y адключцы. Размовы yсё больш iшлi ад Толi, Каця саромелася казаць першай, але адважна падтрымлiвала яго y адказ словамi. Перад тым як развiтацца, Толя прапанаваy ёй заyтра сустрэцца, больш даведацца адзiн пра аднаго. Каця была не супраць яго прапановы i бяз роздумаy пагадзiлася. Усе пачуццi, што нарынулi на iх сэрцы, усялялi yпэyненасць у вырашэннi iх учынку. Спатканне за спатканнем. Сiмпатыя перарасла y каханне. Толя быy рамантычным i адважным хлопцам. Ён любiy радаваць i песцiць сваю дзяyчыну, увесь свой вольны час ён хацеy праводзiць толькi з ёй. Стаy знiкаць для сяброy i для бацькоy, рэдка сустракаyся з iмi, амаль не зазiраy да iх у госцi. Не было y яго нiякага сумневу, што ён шчаслiвы з Кацяй. – Ты маё yсё! Я вельмi кахаю цябе! – казаy, паyтараy часта ён Кацi. Яго словы лашчылi яе, Каця была зачараваная сваiм хлопцам. Каця y гэты час жыла y сяброyкi, з якой вучылася разам. Яна плацiла маленькую суму за свой куток. Знайсцi здымную кватэру i пераехаць кудысьцi, не было магчымым, гэта было дорага для яе. Аднойчы, ранiцай, сяброyка Кацi паведамiла ёй, што пара б з'язджаць, сяброyка была незадаволеная тым, што Каця заседзелася y яе y кватэры. Такiм чынам, Каця стала неспакойна хадзiць па пакоi, яна была здзiyленая гэтак цвёрдай прамовай сяброyкi. Яе змрочны настрой адбiyся на яе да волi спакойную натуру. Каця хавала свае праблемы ад Толi. Яна давярала яму, ёй проста не хацелася мяняць настрой iх шчаслiвага моцнага кахання. Яна баялася разбурыць або змянiць прышэдшыя радасцi абодвух. Як бы Каця не хавала сваю занепакоенасць, Толя адчуy, што з Кацяй нешта не так. Прыкiдвацца, быццам усё добра, ёй не yдавалася, толькi пад моцным цiскам кахання, Каця раскрыла yзнiкшую цяжкую праблему. Спачатку Толя быy крыху разгублены, быццам не ведаy, як ёй дапамагчы. Але праз хвiлiну ён зiрнуy на Кацю задаволеным выглядам i вясёлай усмешкай. Толя прапанаваy пераехаць Кацi да яго, у двухпакаёвую кватэру. Гэта рашэнне для яго здавалася выдатным варыянтам. Каця станоyча адказала на яго прапанову. Толя горача абняy Кацю. Ва yсiм гэтым аптымiзме яны перасталi думаць пра нешта дрэннае. Дваццацiгадовыя закаханыя тут жа з'ехалiся жыць разам. Гэта быy новы, наступны этап iх адносiн. Яны адчулi сябе больш дарослымi i адказнымi. Каця прабеглася па пакоях новай для яе кватэры, яна была заклапочаная пераездам. Па яе жаданнi, яны зрабiлi перастаноyку y кватэры. Каця стала гаспадарыць па дому, прыбiраць i гатаваць. Яна была не з тых, хто палохаyся гэтай працы. Каця стварала yсю yтульнасць дома. Вядома, у новай кватэры ёй было спачатку нязвыкла, яна быццам тужыла па мiнулым доме, хоць не сказаць, што яна была там занадта шчаслiвая. Каця перавезла таксама свае любiмыя кнiгi, маленькая палiчка y яе пакоi, была маленькiм шчасцем, роднай бiблiятэкай яе юнага жыцця. Цяпер жа, праводзячы yсё больш часу з Толям, у яго кватэры, ёй атрымлiвалася адганяць нуду. Яна з задавальненнем рухалася наперад. А зносiны з сяброyкай сыходзiла yсё далей у мiнулае, да таго часу, пакуль яно не стала канчаткова цiхiм успамiнам. У гэты тыдзень, у суботу, да iх у госцi паспяшалася прыехаць мама Толi. Таццяна Андрэеyна, вельмi жадала yпершыню пазнаёмiцца з дзяyчынай сына. Таццяна Андрэеyна была строгай жанчынай, яна жыла па старых правiлах, i часам нават не хацела разумець, i прымаць нешта новае, што палохала яе прынцыпы. Характар у яе быy кепскi. У кватэры пачуyся званок, Каця нацiснула на кнопку, дзверы пад'езда адчынiлiся. Таццяна Андрэеyна павольна падымалася, накiроyвалася да iх па лесвiцы. Лiфт, да яе няшчасця, быy на рамонце. Каця адчувала нейкую трывогу перад першай сустрэчай i знаёмствам з Таццянай Андрэеyнай, яна хацела спадабацца ёй. Толя хацеy таго ж i каб мама спадабалася яго дзяyчыне. Толя адчынiy дзверы кватэры, выйшаy на лесвiчную пляцоyку сустрэць маму. – Прывiтанне, мама! – сказаy пры сустрэчы Толя, пацалаваy i абняy маму. – Прывiтанне, сынок! – цяжка дыхаючы, адказала Таццяна Андрэеyна. Мама рукой трымалася за сцяну, трохi аддыхалася, стаяла перад сынам. Для яе, занадта пажылой жанчыны, прыступкi аказалi нялёгкi yздым. – Лiфт гэты, не працуе! Ты чаму мне не сказаy пра яго? – спытала мама, надаyшы незадаволены тон. – Працаваy жа … – прашаптаy Толя, не ведаючы, што i адказаць маме. – Пайшлi знаёмiцца, вядзi мяне yжо. – дадала Таццяна Андрэеyна. Яны yвайшлi y расчыненыя дзверы кватэры. Толя падышоy да Кацi. – Мам, знаёмся, гэта Каця! Каця, гэта мая матуля Таццяна Андрэеyна! – паспяшаyся прадставiць iх адзiн аднаму Толя. Мама Толi yбачыла перад сабой сына з цёмнавалосай, зялёнавокай дзяyчынай. – Я вельмi рада, што вы да нас завiталi y госцi. – нечакана для сябе i Толi, смела сказала Каця. – Згодная! Даyно было пара нам пазнаёмiцца. – адказала ёй Таццяна Андрэеyна. – Так, давайце пройдзем, гарбаты пап'ем!? Не будзем тут стаяць. – сказаy Толя. Усе трое перайшлi на кухню. Толя з мамай селi за стол, Каця yзяла чайнiк з заваркай i налiла yсiм у кубкi, прысела да iх. – Надвор'е сёння цудоyнае! – сказала Таццяна Андрэеyна. – Так, ёсць такое. – няпэyненна сказала Каця. – Мг… – прамыкаy Толя. – Сёння даволi цёпла. Пасля шэрагу нязначных фразаy завязалася нарэшце знаёмства. Першае yражанне, Каця пакiдала пра сябе добрае, Таццяне Андрэеyне дзяyчына здавалася даволi мiлай i прыемнай. Але пасля таго, як мама Толi пачала задаваць пытаннi што датычыцца яе працы i заробку, а таксама намякаючыя на «дзяльбу» сына, гармонiя прыемнай сустрэчы стала павольна рассыпацца. Таццяна Андрэеyна не хацела адпускаць адзiнага сына нейкай чужой для яе дзяyчыне, якая забрала yсю yвагу Толi. Мацi стала раyнаваць, шукаць заганы y дзяyчыне. Яна стала падазраваць Кацю y тым, што гэта мiлая дзяyчына сустракаецца з яе сынам з-за таго, што y яго ёсць жыллё i грошы. Бо Каця пры гэтым, не мае нiчога свайго. І так як Каця працавала на фабрыцы цацак i атрымлiвала жабрацкую зарплату, па мерках Таццяны Андрэеyны, яна yсё больш пераносiла yсю сваю yвагу да гэтай тэмы. Ценi суму з'явiлiся y вачах Кацi. Горш таго, што Каця пачала адчуваць сябе няправiльна, не такога знаёмства яна чакала. Таццяна Андрэеyна працягвала казаць, параyноyваць сябе з ёй. У яе часы, калi яна сустрэла бацьку Толi. За плячыма Таццяны Андрэеyны yжо было тады нямала таго, каб быць незалежнай. Яна не брала за yвагу yзрост Кацi. Не выключэннем дрэннага стаyлення да Кацi стала тое, што раней Таццяна Андрэеyна сватала свайго сына да дачкi сваёй сяброyкi. Дзецi жылi недалёка адзiн ад аднаго, маму тады yсё задавальняла, Толя б знаходзiyся непадалёк ад яе. Яны тады амаль зблiзiлiся, але Толя сустрэy Кацю i мамчыны планы павалiлiся. Было шмат сказана y адрас Кацi, яе настрой быy сапсаваны. У момант iх размоy, Толя прымаy бок Кацi i абараняy яе ад непрыемных пытанняy сваёй мамы. Ён быy здзiyлены паводзiнамi мамы i не yяyляy, што yсё вось так можа скласцiся. Таццяна Андрэеyна не прымала Кацю сур'ёзна, ёй стала непрыемнай Каця i тое, як паводзiць сябе яе сын пры ёй. Напружанне i раздражненне расло, Таццяна Андрэеyна бачыла y сваiм сыне iншага чалавека i не магла зразумець, як гэта родны сын не на баку сваёй мацi. Таццяна Андрэеyна паказала свой незадаволены выгляд i нейкую крыyду да сына. Яна yстала з-за стала i пайшла y бок уваходных дзвярэй кватэры. Толя накiраваyся за мамай. – Я сыходжу! – сказала Таццяна Андрэеyна, звяртаючыся да сына. – Убачымся пазней…я не магу тут знаходзiцца. – Добра. – адазваyся Толя, рассеяна праводзячы маму. Усе троя адчувалi смутак i негатыy ад гэтай сустрэчы, кожны задаваy самому сабе розныя пытаннi y галаве. Каця засталася сядзець адна за сталом, яна абняла двума рукамi астыyшы кубак гарбаты i павольна зрабiла пару маленькiх глыткоy. Калi да яе вярнуyся Толя, Каця пакiнула кубак i змрочна паглядзела на яго. Яна yстала з-за стала. – Я пасля yсё прыбяру, са стала..! – сказала Каця. Яна пайшла з маркотным тварам у спальню. Толя моyчкi стаяy яшчэ хвiлiну на адным месцы, глядзеy на стол. Яго думкi былi цалкам прысвечаны горшым зыходам сустрэчы, якi ён нават раней не yяyляy. Ён ледзь пакiваy галавой i затым пайшоy да Кацi. Толя быy напалоханы паводзiнамi мамы. Не гледзячы на yсё гэта, ён спрабаваy знайсцi якiя-небудзь апраyданнi y яе паводзiнах. Але было гэта для яго куды складаней, чым можна было yявiць. Каця ляжала на ложку, адвярнулася ад Толi, павярнулася да яго спiной. Ён падышоy да яе павольна i прысеy побач. Толя пачаy супакойваць Кацю. Шукаy патрэбныя словы. Каця павярнулася да яго. – Я не хачу больш сустракацца з ёй! – сказала яна. – Цяпер я ведаю, што яна з сябе yяyляе. Каця з цяжкасцю стрымлiвала слёзы. – Добра… Толя не знаходзiy больш слоy для размовы, ён проста маyчаy i глядзеy на зацiснутае цела Кацi. Ён спрабаваy падумаць пра нешта iншае, але думкi яго ператварылiся y хаос. Толя адчуваy нейкую здраду, расчараванне y сабе. Ён абняy Кацю адной рукой, прыцiснуyся да яе. Перад сном, Каця зноy адчула yладу змрочных думак i прадчуванняy. Яна не змагла хутка заснуць. Глава II У адносiнах Толi i Кацi yсё было добра, у апошнi час вялiкiх узрушэнняy i няшчасцяy не было. У гэты вечар, палiваючы y пакоi кветкi, Каця адчувала сябе занепакоена i фiзiчна стомленай. Яна пакiнула палiвачку каля кветкавага гаршка i прысела на невялiкую сiнiю канапу. Каця yздыхнула з палягчэннем. Часова яна забыла пра yсе заняткi, лёгка i вольна адчувала сябе ля вакна, узiраючыся на нiзкалятучыя воблакi y святле захаду сонца. Каця не чула, як у пакой увайшоy Толя. – Табе не самотна? – спытаy ён. Толя yвесь палаy страсцю да Кацi. Яна павярнулася y яго бок, бачачы y iм усе задаволеннасцi iх сумеснага жыцця. – Без цябе мне заyсёды самотна. – адказала Каця. – Цяпер усё выдатна, ты тут! Каця глядзела на яго з пяшчотай, паддаyшыся абдымкам, яна неадкладна вырашыла падзялiцца сваiм становiшчам. – Каханы? – Так!? – цiха адказаy Толя, цалуючы Кацю y шыю. – У нас будзе дзiця. Я цяжарная. – Праyда? – весела сказаy Толя. – Гэта цудоyна! Ён ласкава пагладзiy яе па шчацэ i горача пацалаваy яе вусны. Адказваючы яму на пацалунак, Каця была цалкам шчаслiвая. Твар Толi быy радасны i вясёлы ад навiн. Дня праз два, па меры таго, як жыло каханне, Толя зрабiy прапанову Кацi выйсцi за яго замуж. Неадкладна Каця прыняла гэтую прапанову. Вядома, цяжарнасць Кацi з поyнай упэyненасцю падштурхнула яго на гэты рашучы крок. Наступным новым днём, пасля працы, Толя не заязджаючы дадому, паехаy адразу да мамы i таты. Увесь гэты дзень надвор'е выдалася пахмурным i сырым. Зрэдку можна было yбачыць блiскучы прамень сонца. Але yсё гэта не магло паyплываць на пагаршэнне цудоyнага настрою хлопца. Ён мог патэлефанаваць бацькам яшчэ yчора i паведамiць усе навiны, але вырашыy не спяшацца. Толя хацеy пагаварыць з iмi асабiста, распавесцi гiсторыю свайго шчасця. Бацькi жывуць у прыстойнай хацiне, маюць невялiкi yчастак зямлi. Па прыездзе, Толя рэдка заганяy машыну y бацькоyскi двор. Яму прасцей было пакiнуць яе каля хаты, на невялiкай стаянцы, чым адкрываць i зачыняць браму. Прыпаркаваyшы аyтамабiль, Толя пайшоy па тратуары, па шляху ён сустрэy незнаёмца, якi бурчаy i праклiнаy надвор'е. Здаецца, яму было залiшне непрыемнае гэтае надвор'е або проста не выдаyся дзень. Сам жа Толя не згаджаyся з яго прамовамi. Ля самай дзверы, Толя перагнаy яго i павярнуy направа, зачынiy за сабой дзверы двара. Ён увайшоy у хату. Бацькi yбачылi радасны твар сына. Мацi кiнулася да яго i абняла, бацька пацiснуy руку. Пасля таго, як яны разам сабралiся y гасцiнай, Толя пачаy апавяшчаць сваiм бацькам пра сваё жыццё. Толя быy з мамай заyсёды шчыры. І y гэтую гадзiну ён гаварыy па нагодзе кахання i аб сумесных планах на жыццё з Кацяй, звяртаючыся больш да яе, чым да бацькi. Ён нiбы выхваляyся перад iмi, што неyзабаве стане мужам i бацькам. Ярка i выразна маляваy iм сваю будучыню з дзiцём. Таццяна Андрэеyна сядзела моyчкi, папраyляла сваю кароткую стрыжку цёмных валасоy i iранiчна глядзела на сына. Яна чула y яго словах легкадумнасць, цярплiва назiрала, з якой iскрай казаy Толя. Яна yсмiхалася, надаючы свайму твару схаванае расчараванне i незадаволенасць да таго, што адбываецца. Мама вельмi хацела спынiць усё гэта, жадала выказацца, перабiць прамову сына, але яна шкадавала сына i не дазваляла сабе yмяшацца. А вось бацька Толi, Пётр Васiльевiч, быy надзвычай добрым i вясёлым, ён падзяляy захопленую радасць сына. Пётр Васiльевiч мяккi, слабахарактарны чалавек, якi не меy цвёрдага словы y сям'i. Ён зрэдку мог запярэчыць сваёй жонцы. Пётр Васiльевiч прыхiльнiк спакою, ён пазбягаy любых узнiклых сварак. Як толькi сын выгаварыyся, Таццяна Андрэеyна yзялася за яго. – Ах, Божа мой, што ж яна з табой зрабiла? – нядобра yсмiхаючыся, калыхая галавою, пачала яна. Толя змянiyся y твары, паглядзеy на маму y здзiyленнi. – Ты пра што, мам? Я хутка ажанюся, мамуль! І y мяне будзе сын цi дачка! – захоплена казаy Толя. На секунду кiнуy погляд на бацьку, а той бязвыхадна паглядзеy на яго. Таццяна Андрэеyна здрыганулася, для яе гэта было yдарам, чуць пра вяселле i пра дзiця. – Як жа яна цябе змянiла… І што далей? Вы ж яшчэ дзецi! Няyжо ты не разумееш, што цяжарнасць, гэта падстава на ёй ажанiцца!? Яна гуляе табою, тваiмi пачуццямi! Гэтая твая Каця…хiтрушчая! Я ведаю такiх як яна, карыслiвых людзей. Госпадзi, навошта ж нам усё гэта? Навошта ж так… – А я думаy, ты парадуешся за мяне. – сказаy сын ледзь гучным словам. Яго вочы пацiшэлi, у iх паступова выпараyся yвесь запал да шчасця. – І праyда, што тут такога, сын ажэнiцца…можа парадуемся за яго. – цiха прамовiy бацька. Пётр Васiльевiч устаy i хутка накiраваyся далей ад погляду жонкi, хаваючыся ад яе супярэчнасцяy. – Ну вось, па крайняй меры тата за мяне рады! – сказаy Толя. Таццяна Андрэеyна змоyкла i кiнула спалоханы погляд на мужа, як бы просячы падтрымкi да сабе, але той, таропка працягваy крочыць у бок дзвярэй, павярнуyшыся спiной да жонкi. Яна была раздражнёная yчынкам мужа i старалася не паказваць гэтае пачуццё пры сыне. – Ну на самай справе?! Так, сынок, ты шчаслiвы зараз…але я не магу спакойна радавацца за цябе, адчуваю сэрцам, што Каця не тая выдатная дзяyчынка, якой яна здаецца! – падхапiлася i больш цвёрда сказала Таццяна Андрэеyна. Ледзь пазней, Таццяна Андрэеyна падумала: “А што ж людзi скажуць?..” – Я спадзявалася, што не так хутка прыйдзе гэты час! – сказала звонкiм голасам мацi Толi. – Так, зразумела, ты павiнен ажанiцца. Яна хацела сказаць iнакш, але наводзiць сварку з сынам яна не хацела. Яна i так аддалiлася ад яго, а пайсцi супраць сына y гэты раз было б не занадта разумна. Магчыма, калi б не цяжарнасць Кацi, усё склалася б па-iншаму. Таццяна Андрэеyна была занадта yсхваляваная, яна з нянавiсцю ставiлася да Кацi, але y гэты раз ёй давялося сабраць усю нянавiсць у кулак i трымаць пры сабе, не праяyляць яе пры сыне. Яна вельмi моцна любiла яго i часам больш, чым ён таго заслугоyваy. Толя шмат разоy iшоy насуперак мацi. Таму замест таго, каб мець добрую прафесiю, на яе думку, якую iмкнулася даць Таццяна Андрэеyна сыну, ён працуе y дэпо слесарам. Не жадаючы добра вучыцца y мiнулым, як бы бацькi не выхоyвалi яго. Толя чакаy, што мама будзе казаць нешта непрыемнае пра Кацю, супярэчыць яму, але ён быy уражаны, як нечакана хутка яна змянiлася i падтрымала яго жаданне ажанiцца. Пару гадзiн Толя правёy у бацькоyскай хаце. За вакном па-ранейшаму iшоy дождж. Толя зiрнуy на гадзiннiк, трэба было yжо сыходзiць. Бацькi правялi свайго адзiнага сына да парога. Толя стаy няспешна сыходзiць да машыны. Таццяна Андрэеyна незадаволена пазiрала яму y след. Яна нахмурыла бровы, пасля зiрнула на мужа, потым моyчкi павярнулася i сышла з парогу. Толя выйшаy з хаты y глыбокiм роздуме. Ён адчуваy сябе не так лёгка, як заходзiy. У словах мамы хавалася нешта нядобрае. Але галоyнае для яго было тое, што яна яго падтрымала i з вялiкай упэyненасцю яна дакладна будзе на свяце. Прыйшоyшы дадому, у кватэру, Толя не хаваy сваёй усмешкi. Каця сустрэла яго каля парога, яна вельмi хвалявалася, яе тэмперамент быy мяккiм i няyстойлiвым да перажыванняy. Каця тут жа паспяшалася дапамагчы зняць мокрую куртку з Толi i з хвалюючым страхам пацiкавiлася. – Ну як усё прайшло? – Зразумела добра! Нiякiх пагроз i расчараванняy. – адказаy ён. – Дарэчы, мама сказала мне, што я абавязаны ажанiцца. Неяк так сказала… – Ты не памылiyся? – перапынiла яго Каця i зiрнула прама яму y вочы. – Ну-ну, каханая, вядома, гэта праyда. – адказаy ён. – Раскажы падрабязней. Каця сумнявалася, што сустрэча прайшла гладка i без выхадак Таццяны Андрэеyны. Толя распавядаy роyна тое, што хацела б пачуць ад яго Каця. Ён размахваy рукамi паказваючы yсе дзеяннi i знаходжанне той размовы. Ён пазбягаy толькi таго, з якiм тонам i выразам казала яму мама. Каця yяyляла гэта yсё y розуме. Па яе выгляду, можна было зразумець, што для яе гэта было важна. Яна круцiла аловак у руках i задавала занадта шмат пытанняy, пакуль не супакоiлася. Днi да вяселля былi часам вясёлымi, але больш нервовымi i клапатлiвымi. У такiх выпадках, як цяжарнасць, роспiс маладых пераносiлася на раннiя лiкi. Назапашаныя грошы i бацькоyская дапамога, трацiлася на падрыхтоyку важнага дня. Кацiны i Толiны бацькi падзялiлiся сваiмi грашыма на вясельнае застолле. "Няyжо яна толькi для гэтага створаная?" – падлiчваючы yсе расходы, думала Таццяна Андрэеyна. Яна нервавалася i пастаянна была не задаволеная. Яна разумела, калi б не дзiця, нiякага б вяселля яна не дапусцiла. Што яна магла цяпер зрабiць!? У злосцi суцяшаць сябе тым, што яе сын сёння шчаслiвы. Гэта ранiца прыносiла па-сапраyднаму iншы настрой маладым. Яны адчувалi душэyнае хваляванне. Іх лёс змяняyся. Іх вяселле мяняла iх самiх. Наступiy момант, калi Каця з'явiлася y вясельнай сукенцы. Толя yбачыy перад сабой прынцэсу. Погляд яго свяцiyся гледзячы на яе. – Ты чароyная! – сказаy ён. Каця цудоyна глядзелася y белай сукенцы, яна была абаяльная. Толя быy мяккi i спакойны, чорны касцюм на iм сядзеy выдатна. Галавакружна, з хвалюючай радасцю, праходзiy гэты дзень. Гасцей сабралася няшмат, многiя з якiх прыйшлi прыемна правесцi час. Таццяна Андрэеyна таксама не магла прапусцiць такi дзень, яна была на вяселлi з мужам. Яна аплацiла нейкую частку вяселля, гэта была адна з прычын яе прысутнасцi тут. У момант вiншаванняy, Таццяна Андрэеyна прыцiснулася да сына, яна баялася адпускаць яго. Яна выдатна прыкiдвалася, шчаслiва прамаyляла шмат пахвальных слоy i пажаданняy. Яна не хацела выглядаць недарэчна i крывадушна y вачах гасцей. Пётр Васiльевiч з пазiтывам глядзеy на сына i нявестку, ён быy шчаслiвы, таксама, як i бацькi нявесты. Апынуyшыся дома, Толя з Кацяй адчулi стомленасць усiх гэтых святочных гадзiн. Яны нiбы палонныя, бяз сiл, павалiлiся на ложак. Яны ляжалi на спiне i трымалiся за рукi, бесклапотна глядзелi yверх. – Цяпер ты мая! – горача прашаптаy Толя. – Праyда? – ледзь чутна сказала Каця. – Цяпер ты мая жонка… – ласкава сказаy муж. Каця павярнула галаву да мужа. З апошнiх сiлаy яна yсмiхнулася, вочы яе былi поyныя згоды. Час iшоy, жывот Кацi рос. Толя yсё часцей наведваy маму. Кожны раз, калi ён да яе прыходзiy, яна пыталася: цi шчаслiвы ён цяпер i як да яго ставiцца Каця. Паступова адказы Толi раслi, i Таццяна Андрэеyна yсё больш унушала, i падлiвала алей у раздражнёныя ноткi сына. Першыя месяцы, муж i жонка цудоyна пырхалi. Але пазней, Толю стамляла i не давала спакою вялiкая адказнасць, якая ляжа на яго плечы. На яго думку, Каця занадта часта yяyляла yсякiя прычыны для крыyд i супярэчак да яго. Каця стала раздражняльная i няyрымслiвая. Толя нiбы не быy гатовы да таго, што стане бацькам, што неyзабаве y доме з'явiцца маленькае дзiця. Толя стаy усё больш давяраць словам мацi i выклiкаць у сабе, што не хоча цяпер гэтай цяжарнасцi. Менавiта y гэты момант, ён яшчэ прагнуy бесклапотнага жыцця з каханай, а цяпер яму трэба будзе змянiць сваё жыццё. Паступова Толя нiбы аддаляyся ад Кацi i яе цяжарнасцi, ён пераставаy надаваць ёй увагi. Адчувалася, як ён з раздражненнем ухiляyся ад сваiх абавязкаy, агрызаyся y адказ на задаючыя пытаннi жонкi, з нагоды яго паводзiн. Памiж iмi yжо не было таго цудоyнага часу, дзiyнымi i жудаснымi станавiлiся iх адносiны. Непаразуменнi пачасцiлiся. Мацi Толi, як i раней, была супраць Кацi. Цяпер жа, на фоне гэтага, яна часта прыдумляла гадасцi i падбухторвала свайго сына супраць яго жонкi. Яна была незадаволеная тым, што Толя робiць усё для жонкi i будучага дзiцяцi, а Каця, на яе думку, карыстаецца yсiм гэтым не па каханнi i занадта шмат немагчымага патрабуе ад яе сына. Усё выглядала не так, але для Таццяны Андрэеyны не складала працы прыдумляць пра Кацю гнюсныя плёткi. Каця мучылася, сумныя думкi лезлi y яе галаву, яна баялася прадчуваць, што ж будзе далей. У самым пачатку сакавiка, у чацвер, Каця нарадзiла дачку Насценьку. Маленькi цуд засланяy усё дрэннае, што атачала Кацю y гэты дзень. “О божа, якая ж яна цудоyная!” – узiраючыся y румяны твар дачкi, падумала Каця. Яе рукi не дрыжалi, у ёй не было нiякай нясмеласцi, калi яна yпершыню yзяла Насценьку на рукi. "Анёлачак мой!" – працягвала захапляцца малышкай мама. З блiскучай радасцю, Каця патэлефанавала Толе i паведамiла аб нараджэннi дачкi. Яна апiсвала яму свае пачуццi, стан дзiцяцi, яго рост i вагу. Толя не зусiм захапляyся яе словамi, але y глыбiнi яго душы было настойлiвае пачуццё добрай навiны. Цяпер жа, трохi зноy разгарэлiся iх адносiны, узмацнiлiся iх пачуццi y момант размовы. Толя адчуy у сабе пачуццi бацькi. Неyзабаве, Толя паведамiy аб дачце сваiм бацькам. Вядома, Таццяна Андрэеyна i казаць не хацела пра гэта, прыпамiнаючы, кiм яна лiчыць Кацю. Яна выслухала сына, горка yсмiхаючыся гэтай навiне y адказ. Толя паведамiy сваiм сябрам, што ён стаy татам. Усё больш ганарыyся сабой i пачаy аднаyляць добрае стаyленне з Кацяй. Сёння y Толi трэцi раз раздаyся тэлефонны званок ад мамы. Таццяна Андрэеyна жадала зноy пачуць голас сына. – Так, мам?! – пачаy размову ён. – Госпадзе! Што ж гэта y вас з Кацяй там адбываецца! – Ты аб чым? – перабiy Толя, ён глыбока захваляваyся. – Ты паслухай, толькi паслухай мяне…памятаеш цётку Валю, якая працуе y радзiльнi? Дык вось. Я патэлефанавала ёй, каб яна даведалася як там мая yнучка. – казала яна задыхаючымся голасам. – Яна yсё даведалася! І я павiнна табе сказаць… Каця ад цябе схавала, што твая дачка ня здаровая! Яна нарадзiла цябе хворага дзiцяцi! – Не, не! Што ты такое кажаш?! Калi б было нешта з дачкой, Каця б мне пра гэта сказала. – Ты yпэyнены!? – усяляла няyпэyненасць мама сыну. – Варта табе такое паведамляць?! Вядома ж, яна пабаялася табе такое казаць. Цi шмат Каця табе кажа, можа нешта яшчэ яна хавае? Можа i дзiця не ад цябе? Ты спытай яе! Толя yзяyся рукой за галаву. Ён iмгненна раззлаваyся i не жадаючы нiчога высвятляць хутка паверыy мамчыным словам. – Няyжо гэта так!? – у слых, задаy сабе пытанне Толя. – Твая дачка не здаровая. – паyтарала мацi Толi. – Жонка не змагла нарадзiць табе здаровага дзiцяцi! – Не вiнаваць ва yсiм Кацю! – злуючыся на хваробу, адказаy ён. Таццяна Андрэеyна выдавала гукi плачуць у слухаyку тэлефона. – Што ж… мне шкада, сынок. – загаварыла зноy яна. Толя зусiм згубiyся i не мог сказаць слова. Ён павольна кiнуy слухаyку. Ён стаяy у вар'яцтве ад нечаканасцi. Каця па-ранейшаму знаходзiлася y радзiльнi, яна чакала, калi ж прыедзе да яе муж. Пад вокнамi было чуваць, як часта крычалi бацькi, кожны раз яна падбягала да вакна i шукала Толю. А яго yсё не было. Пасля яна зусiм страцiла надзею i не падыходзiла больш да вакна. Датэлефанавацца да мужа было yжо немагчыма, голас усё паyтараy, абанент не даступны. “Каця, а дзе твой? Чаму да цябе муж не прыязджае?” – гэтыя пытаннi ад iншых мам, якiя знаходзiлiся з ёй у адной палаце, стамлялi яе. І ад таго y яе кружылася галава i сумавала сэрца. У яе галаве круцiлiся yсялякiя дзiвацкiя думкi. Яна нават успамiнала, як Толя казаy не раз, што Каця яму надакучыла. Але гледзячы на сваю дачку, яна адчувала сябе не адзiнокай. Яна мела пачуццi любовi да яе. Амаль тыдзень, Каця правяла y радзiльнi. Яна знаходзiлася y змешаных пачуццях, не разумела i не ведала, што ж чакае яе далей. У дзень выпiскi Каця спадзявалася, што за ёй прыедзе Толя i забярэ яе з дачкой. Але пасля частых званкоy мужу, на якiя ён не адказваy, яна перастала спадзявацца на гэта. Яна yзяла ахiнутую малую на рукi, мiж тым трымала пакет з рэчамi i выйшла з будынку. На парозе, Каця yбачыла, як сустракаюць iншых мам мужы i iх бацькi. Яна хутка прамчалася, абышоyшы iх. Здрыгануyшыся ад жалю да сябе, яна yгледзелася наперад, у яе быy план на гэты конт… “Ты маё выратаванне.” – сказала пра сябе Каця, паглядзеyшы на дачку. З ёй Каця адчувала сябе моцнай i смелай. Ёй патрэбна толькi цвёрдасць, каб перажыць гэтыя хвiлiны. На Кацiна няшчасце, яе адзiнай сяброyкi Светы, не было y горадзе yжо пару дзён. Разлiчваць даводзiцца толькi на сябе. Ішоy дробны дождж, пад дрэвамi заставаyся ляжаць снег. Насупраць радзiльнага дому была невялiкая стаянка. Праз галiны шэрых дрэy Каця разгледзела жоyты аyтамабiль. Таксi стаяла непадалёк. Каця паспешлiва пакiнула сваё месца, iдучы y бок стаянкi. Каця пераклала спячую дачку на адну руку, другой жа пастукала y шкло дзвярэй. Кiроyца кiнуy свой тэлефон на суседняе сядзенне. Ён хутка павярнуyся, за дзвярыма стаяла дзяyчына з грудным дзiцём, ён паспяшаyся выйсцi з аyтамабiля i дапамагчы ёй. Высокi, тонкi, бялявы хлопец устаy перад ёй. Ён адкрыy заднiя дзверы аyтамабiля i дапамог ёй з рэчамi. Калi Каця yжо знаходзiлася y таксi, хлопец зачынiy за ёй дзверы i сеy за руль. – Вулiца Маёра, дзесяць. – шэптам назвала адрас кiроyцу Каця. Па шляху, прастадушны кiроyца таксi не раз кiдаy погляд у люстэрка задняга выгляду. Ён нiяк не мог зразумець, як можна пакiнуць такую прывабную дзяyчыну з дзiцём адну y такi дзень? Чаму ж у яе няма патрэбнага, надзейнага чалавека, чаму яна едзе з радзiльнi адна? У люстэрку адбiваyся смутак i y той жа час сабранасць Кацi. – О, у вас дзяyчынка. Вiншую! – убачыyшы адценнi ружовага y захутаным адзеннi, ён цiха вымавiy, баючыся пабудзiць дзiця. – Дзякуй. – адказала Каця. – Як назвалi дзяyчынку? – Анастасiя. Насця. – у адказ пачуy ён. – Прыгожае iмя. Размова перапынiлася, таксi прыехала, даставiла Кацю да патрэбнага адрасу. Апошнiх грошай хапiла даехаць да пад'езду. – Ну вось мы i прыехалi. – сказаy таксiст. – Пастойце, я дапамагу вам! Спяшаючыся дапамагчы Кацi, кiроyца мiтусiyся. Ён выйшаy з машыны, адчынiy дзверы i дапамог спакойна выйсцi Кацi. – Дзякуй. – падзякавала яго яна. Каця хацела yжо сыходзiць, як кiроyца загаварыy. – Прабачце. Каця павярнулася. – Мяне завуць Мiша. Вось мая вiзiтоyка, калi нешта спатрэбiцца тэлефануйце. – хлопец смела паклаy вiзiтоyку Кацi y правую кiшэню. Каця мiла yсмiхнулася i злёгку кiyнула галавой. Пасля павярнулася y бок дзвярэй пад'езда i сышла. Яна не магла стаяць у такое надвор'е з дзiцём на вулiцы i працягваць размову з iм. Хлопец пару секунд стаяy i глядзеy, як сыходзiць Каця. – Давайце я дапамагу вам, падтрымаю дзверы пад'езда. – ласкава прамовiy Мiхаiл, падбегшы да Кацi. – Так, дзякуй. – адказала яна. Бескарыслiва дапамагаy хлопец. – Да пабачэння! – развiтваyся Мiша. – Пака… – у адказ сказала Каця. Яна yвайшла y пад'езд i цiха паднялася па невялiкiх прыступках да лiфта. “Гэты хлопец сёння зрабiy больш, чым зрабiy для мяне Толя y гэты дзень. Нейкi чужы чалавек, ставiyся да мяне з дабрынёй i аказаy мне дапамогу, сам прапанаваy дапамогу, а мой муж нават незнайшоy час патэлефанаваць цi адказаць на мой званок." – разважала Каця, паднiмаючыся на лiфце y кватэру. Каця прыйшла дадому, у кватэры было пуста i цiха. Яна адразу ж кiнула пакет каля дзвярэй, побач з абудкам i yвайшла y пакой, дзе стаяy ложачак Насценькi. Каця пераклала дачку y ложачак i паспяшалася пераапрануцца. Настачка заплакала. Каця зноy яе yзяла на рукi, стала яе кармiць, закалыхваць. Дачка заснула на руках, маладая мама акуратна паклала дачку зноy у ложачак. На гэты раз малая салодка спала. Каця yзялася за сябе i за кватэру. Каця была шчаслiвая вярнуцца да сваiх кнiжак, яна разумела, што для чытання iх можа не застацца часу. Ёй прыемна было проста глядзець, любавацца iмi, трымаць iх у руках. Кнiгi яе супакойвалi. Кацi не было на каго разлiчваць у гэты дзень, але яна справiлася. Яна не ганарылася гэтым, бо бескарыснае стаyленне Толi да яе i яго дачкi, было вышэй гонару. Добрае сэрца Кацi было y адчаi. У вечары адчынiлiся дзверы кватэры, хтосьцi yвайшоy. – Гэта ты, Толь? – хвалююча i з надзеяй спытала Каця. – Так!! – цвёрда адказаy муж. Толя, не здымаючы абутку, увайшоy у пакой, дзе знаходзiлася яго жонка. Каця сядзела на ложку складвала яго вопратку. Яна адклала рэчы, устала i yсмiхнулася яму. Захацела нешта сказаць. Толя злосна паглядзеy на Кацю. У гэтую секунду, без усялякiх сумненняy, ён ударыy Кацю па шчацэ далонню. Яна yпала на ложак. У шоку, Каця трымалася рукой за шчаку i вадзянымi вачыма паглядзела на мужа. Толя быy цвярозы, вочы яго гарэлi незадаволенасцю. Не зiрнуyшы на дзiця, ён, бурча сабе пад нос, спяшаyся пакiнуць кватэру. Толя нiчога не патлумачыyшы, хутка пайшоy, як быццам хаваючыся ад сям'i, гучна пляснуyшы за сабой дзвярыма. Каця была бледная, слёзы цяклi вельмi хутка. Яна не магла yявiць такую сустрэчу, яна не магла зразумець, што прымусiла мужа стукнуць яе. Каця нiколi не забудзе яго страшнага погляду. Яна адчувала, што яе як быццам нешта yдарыла y самае сэрца. Праз некалькi гадзiн, Толя зноy вярнуyся дадому. Але на гэты раз ён быy больш спакойным i yпэyненым. Каця не хацела бачыць яго, не хацела гаварыць з iм. Яна чула наблiжаючыя крокi мужа, Толя сам падышоy да яе. Каця сядзела ля ложачка дачкi i цiха спявала ёй песеньку. – Цi так гэта, Каць? – спытаy Толя. – Наша дзiця хворае? Каця з здзiyленнем ускочыла. Яна yсiм сваiм выглядам паказвала, як жа яна злуецца на яго. Моyчкi i са злосцю, яна падышла да камоды, дастала з яго дакументы дзiцяцi i хутка працягнула iх мужу. Толя yзяy iх i павольна yсё перачытваy. – Божа мой, што з табою?! – не чакаючы адказу, спытала Каця. Невялiкi страх абхапiy яе цела, Каця баялася блiзка наблiжацца да мужа. У гэтую хвiлiну, у Толi нешта пераламалася. Ён павольна пайшоy назад, да кухнi, чытаючы yсе медыцынскiя паперы дзiцяцi. Для яго yсё вырашылася, гэтыя паперы пераконвалi яго, што яго дачка зусiм здаровая. Што yсе гэтыя выдумкi аб нездаровай дачцэ – хлусня. Толя кiнуy дакументы на стол, быццам гарачы камень i адышоy трохi назад. Злосць да сабе, што ён памылiyся, шкрэбла яго душу. Ён хутка астыy, палiчыyшы сябе ахвярай падману. Толя нiколi не yсведамляy сваю няправасць, заyсёды шукаy вiнаватых сярод сваiх. Тое, што ён не прыязджаy у радзiльню, ударыy Кацю – ён не вiнавацiy сябе за гэта. Сам сябе супакоiy i пачаy адчуваць, быццам памiж iм i Кацяй не было нiякiх крыyдаy. Адсунуyшы дакументы на далёкi край стала, ён вырашыy заварыць сабе каву i пашукаць у халадзiльнiку нешта паесцi. Спачатку, ён зазiрнуy у халадзiльнiк, нiчога не yзяyшы, зачынiy яго i падышоy да плiты. На ёй стаяла пару рондаляy, Толя па чарзе праверыy кожную. Ён знайшоy грэчку y адной з iх, злёгку yсмiхнуyся, наклаy сабе y талерку. Зноy адкрыy халадзiльнiк i дастаy адтуль кетчуп. Сеy за стол i прыемна супакойваy свой голад. У гэты момант ён нават не думаy: пра Кацю, пра дзiця, пра тое, якая y яго дзiyная жонка. Каця працягвала знаходзiцца y пакоi, чакаючы, калi ж вернецца Толя i папросiць прабачэння. Але яго не было. Ледзь толькi розныя гукi даносiлiся з кухнi. Каця yсё больш разважала, не спыняла свае думкi. Яна хацела даведацца y Толi, хто яго надавумiy паверыць у хваробу i адвярнуцца ад сям'i, ударыць яе. Дачка спала. Не гледзячы на сваю крыyду да мужа, Каця вырашае даведацца, чаму ён так паступiy. Без сумненняy Каця падазравала, што за гэтым усiм можа стаяць Таццяна Андрэеyна, але яна хацела пачуць ад Толi тлумачэннi з нагоды таго, што здарылася. Каця падышла да мужа i паглядзела на яго халодным, сталёвым поглядам, яна была поyная рашучасцi спытаць у яго i дачакацца адказу, якiм бы ён не быy. – Гэта yсё твая мацi? – успыхнула Каця. Толя перастаy есцi i зрабiy незразумелы твар. – Што? Ты аб чым? – у здзiyленнi спытаyся Толя. Задаyшы пытаннi, Толя зноy узяyся за ежу. Быццам нiчога не ведае i не разумее, што ад яго хоча Каця. Каця падышла да стала, узяла i кiнула дакументы перад iм, Толя павярнуyся да яе. Пасля, моyчкi апусцiy галаву, каб не глядзець Кацi y вочы, працягваючы пазбягаць размову. Толя не пераносiy прызнання сваёй паразы, таму яму было прасцей маyчаць. Бо спынiць у сабе голад, для яго было важней i ён працягваy есцi. – Яна нешта выдумала i ты y гэта, вядома ж, адразу паверыy?! – спытала Каця трохi хрыплым голасам. – Хто? Яна тут не прычым!? – уздымаy голас муж, ён не гатовы быy адказваць на пытаннi. – Ды ну?! – рашуча сказала Каця. – Навошта ж ты мяне yдарыy? – Хопiць! Я табе кажу. Спынiся! – запальна, у шалёнстве сказаy Толя. Каця была не y сiлах вымавiць якiя-небудзь словы, холад прабегся па yсiм яе целе. Страх, што Толя можа зноy яе yдарыць, ахапiy яе. Муж быy зласлiвы, устрывожаны, тым як размаyляла i глядзела на яго Каця. – Чаго ты глядзiш!? Мне сказалi, што наша дачка нарадзiлася хвораю! – аднавiy размову Толя. – Што я мог зрабiць!? Мяне падманулi! Толя зусiм не заyважаy, як пачаy апраyдвацца перад Кацяй. – Хто, твая матуля? Значыць, ты верыш камусьцi там, а не yласнай жонцы? І ты мяне вiнавацiш у гэтым? Наша дачка здаровая! Ты б ведаy, калi б цiкавiyся намi! – Заткнiся! – крыкнуy ён. – Думай што хочаш! Толя yстаy з-за стала. Каця яшчэ нi разу не бачыла Толю такiм жахлiвым, яна была напалохана. – А ведаеш што? – працягнуy ён. – Гэтыя паперы, якiя ты мне сунула, напэyна несапраyдныя! Можаш не працягваць мяне пераконваць. Заyтра пойдзем у палiклiнiку, усе yтрох i праверым нашага дзiцяцi! Зразумела?! Гэты напал размовы, змянiy рашэнне Толi, ён вярнуyся зноy да тых думак, якiя малявалi яму Настачку з нейкай незразумелай хваробай. Толя размахваy рукамi i yсё больш палохаy Кацю. З спальнi пачуyся плач дзiцяцi. Каця моyчкi адвярнулася i цiха сышла з кухнi, каб спынiць гэта yсё i супакоiць дачку. Яна была здзiyленая. Перад тым, як зайсцi да дачкi, яна злёгку спынiлася i y паyабароце паглядзела y бок кухнi. Яна yбачыла, як Толя стаяy спiной да яе i браy са стала дакументы. Праз некалькi хвiлiн Кацi стала лягчэй. Яна сядзела перад ложкам i суцяшала сябе, гледзячы на цудоyнае тварэнне. Наступала ноч. Каця легла y спальнi. Толя ж хацеy вырвацца, уцячы куды-небудзь, ад усяго, што адбывалася сёння. Ён застаyся y кватэры, лёг на канапе y гасцiнай. Урэшце, Кацi не адразу yдалося заснуць: цi ад знярвовасцi, цi ад новых уражанняy, яна не змыкала вачэй. Ранiцай, Каця вазiлася з Насценькай, а Толя yжо быy на працы. Калi Насця ляжала y ложачку, Каця спрабавала заняцца чымсьцi iншым, але y яе yсё валiлася з рук: не тым была поyная яе галава. Пасля таго, як Толя вярнуyся з працы, сям'я села y машыну i накiравалася y палiклiнiку. Настойлiвасць Толi не мела межаy, ён гатовы быy заплацiць, каб хутчэй даведацца стан здароyя дзiцяцi. Каця ж, у той момант, была yпэyненая y сабе i y дачцы. Яна проста крочыла за мужам, не перашкаджала яму. Абышоyшы некалькi кабiнетаy, Толя yсё yсвядомiy. Лекары, адзiн за адным, паyтаралi яму, наколькi ён быy няправы. Настачка выдатна сябе адчувала, яна цалкам здаровае дзiця. Толя трымаy усе вынiкi, даведкi, у сваiх руках. Сям'я вярталася з дзiцячай палiклiнiцы y поyнай цiшынi. На твары Толi была процьма абурэнняy. Ён быy падмануты, ён не меy рацыю y дачыненнi да сям'i. Усё гэта ламала яго знутры. Толя не папрасiy прабачэння y Кацi, яго гонар быy вышэй за гэта. А Каця моyчкi сядзела на заднiм сядзеннi аyтамабiля. Адчуваючы нейкi гонар, перамогу i y той жа час адчай мужа. Стомленая дачка, салодка спала на яе руках. Іх маyчанне было доyгiм. Цяжка было жыць у такой атмасферы: дзе няма побач разумеючага мужа, падтрымкi, дзе няма больш той гармонii, шчасця закаханых. Нараджэнне дачкi канчаткова змянiла жыццё y сям'i. Гэтыя yсе клопаты па дзiцяцi былi толькi на Кацi. Толя не выяyляy старання, клопату y дапамозе жонцы з дзiцём. Ён уцякаy ад гэтага. Трошкi, аднак, сям'я спрабавала аб'яднаць нешта агульнае, нешта былое памiж iмi. Але yся гiсторыя сканчалася не так прыгожа, як яны хацелi вярнуць. Неразуменне y размовах i мэтах, марах, далёка не заyсёды знаходзiyся кампрамiс. Такiмi размовамi была таксама зачынена размова аб курорце. Раней Толя абяцаy злятаць адпачыць ёй, пасля нараджэння дачкi, але яго погляды змянiлiся i yспамiны пра гэта прыводзiлi яшчэ большы шквал у сям'ю. Каця нiколi не падарожнiчала, яна марыла yбачыць новы свет. Але y выразе Толi было зразумела, што з iм яна дакладна не yбачыць нi мора, нi горы. Каханне y iх сям'i пераставала быць крынiцай шчасця. Глава III Толя працягваy працаваць у чыгуначным дэпо. Здаровы, буйны мужчына. Часу для сваёй сям'i ён амаль не шукаy. Цяпер жа ён працягваy жыць у сваiм свеце, паступова аддаляючыся yсё далей i далей ад сям'i. Пасля вячэры, ён клаyся спаць цi сыходзiy па справах, да сяброy, часта зазiраy да сваёй мамы, якая жыла з iмi y адным мястэчку. Толя стаy запальчывым па характары, няздольным да сур'ёзных разважанняy. Конец ознакомительного фрагмента. Текст предоставлен ООО «Литрес». Прочитайте эту книгу целиком, купив полную легальную версию (https://www.litres.ru/book/dmitriy-maksimovich-akulich/gublyauchy-mary-64081886/chitat-onlayn/) на Литрес. Безопасно оплатить книгу можно банковской картой Visa, MasterCard, Maestro, со счета мобильного телефона, с платежного терминала, в салоне МТС или Связной, через PayPal, WebMoney, Яндекс.Деньги, QIWI Кошелек, бонусными картами или другим удобным Вам способом.