   
  


     .        .          .                 .   ,      1000,    ,   XIXV ,    ,   .         .       .          .       ,     .        ,     XV ,                ,      III     .       .              .                                (20062008 )          ()  07-01-16108





  

   


    ,

    ,  








       , ,       .   ,          ,   ,               .            ,   ,  .

             ,          .       1932.    ,   2007.  75-.         XIXV.,       2007.  961.  41       19      .  ,            ,  XI    XIII.          400 ,       .

       1947.,                   .

 1962. . .          .               .  1951        .   2000                   , ,            XI .

          ,         ,      .      .       , , ,             ,  ,       .                 .

            ,  ,  ,  .

    ,        .       ,   ,         :  ,  ,              .

,  2008.







          .   . .                   .               .                 .   ,      1000,    ,   XIXV ,    ,   .

    ,      XIX    .,      .         I  ..        ,   ,      IX         .[1 - ., :  . .    . ., 1964;  .      XIIXIII. ., 1993.]     IX   XII.       ,     ,   1136.                      .      ,   , ,  ,    XII .

     ,                     , ..     XII .

        ,           1136.       , , - . ,   ,   ,     ,         . ,    -         ,       882.,      ,    .

  80-  XI.            .    .           ,     .          ;  -   ,        .

     .  ,                  XIXII.          ,       .            ՗XV.,        ,        .   XIIXV.,   ՗XI.               .         ,       ,    .  ,             ,            ,   - .[2 -  . .    .  , 2001.]

       ,       IX,     XI.       -   :    ,     -  .[3 -  . . -   .  . ., 1956.] ,   -      ,      .

           ,               ,     :  ,     ,  -     .     IX.         ,         .             .


* * *

 XV.          .       .             ,           .            XIXII.,       1170.,     ,    .            ,  ,  ,     .

         ,            , ,  ,         :      -    ,      .      XIV.        ,          .                ,            [4 -  . .  15521560 .   . //     . . 5. , 1911. . 67.].

    ,    ,               ,     ,        ,            .    XIV.       ,                ,     ,       .

 ,       ,    ,           .        ,        .             1418.,    .        ,       [5 -  . .  . ., 1962. . 232273.].            ,      .  XV.    ,     ,   .  -    XV.   .          , ,             .   .               ,     III    ,       ,   ,           .          ,  ,        .      .      ,           .

 14771478.          .         .           ,              .

       .       :      .         ,       .




    


   -,  , , ,     (     )    -  .   VIVII.     ,        .   ,     -    VII .

   -           (.1)    (.2).             ,      ,     ,       .   ,               , ,   .

           .       ,     - .         ,    .       ,          ,         .

          .           ,       ,         .




.1. :   ( . . )







.2. :  ( . . )




              -.  -      VIVII.   . . , ,   ,    ,       .              .         ,      ,      ,     VIVII.     [6 -  . .       //  , 1: -   . ., 1988. . 721;  . .               //  . . 2138;  .              //      . ., 1999. . 157170;  .          //  . .,  . .,  . .       . ., 2005. . 732.].

   I               -        .  ,           ,      ,  . . .          ,   ,     -  VIVIII.        ,     .  , ,   ,       -.           (    ).        .    ()       [7 -  . .  . ., 2004].

         ,        ,      .        -                   ,       ,    .


* * *

  -         ,        (  ) ( ),       (    ).        .              ,       .           .          ,     .    ,   ,    ,       ,          .               786 [8 -  .     (  ). ., 1910. . 140. 24.].   ,        ,    -,      VIIIIX.    IX.,        ,        .  16      VIII    IX.  3     1      .     (783  812.)  .      8,   11 .   824.,      825.  12        : 5       802, 803, 816, 816  824.; 3       811, 814  818.; 3      808, 813  816.; 1 810.   .[9 -  . . -   .  . ., 1956. . 89.]

                I    [10 -  . .         I  . . ( ) //     . 1990 . ., 1991. . 537.] (.3   ).

         (      )      .        -    ,      .

        , ,  ,    , ,   ,         .


* * *

     -      .   IX.         .    ,     XI. (..      ), :          ,  ,    ;    ,   ,   ;    ;   ;        ;    ,     ,     .           ;    ;       [11 -       . ; ., 1950 ( ). . 106.].




.3.     ( . . )   ;   ;   ;      ;    ;    . 1   ; 2  ; 3, 4  ; 5   I; 6, 7; 8  ; 9, 10  ; 11   ; 12, 13 ; 1416 ; 17 ; 18   II; 19  ; 20  ; ; 22  ; 23, 24   ; 2527; 28, 29  ; 30, 31  ; 32, 33  ; 34  ; 35, 36; 37, 38  ; 3941  ; 42  ; 43  ; 44  ; 45  ; 46, 47  ; 4850

      .    IX. ,    -     (   ).         -,      .       ,    .            .                      .

      :      ,        ,     ,      .    :  ,         .       :     ,     ;        .  3    .        ,    .     ,    ;    , ;   ,   .    ,  ,  ,      ;         .          ,     ,   ,    [12 - . . 106107.].        859  862 .

              .        -     . .    ( 3    ),     XV.    .       IX.,   ,    ,     ,        .   -        [13 -  . .  () . ., 1990.].

    .      ,          ()    ().  , , ,      ,               .,       .      ,     ,    ,  ,  ,          .

  ,    ,      -     IX.  .

   ,     XII.,      ,    ,      ,          ,      ,             ,    [14 -     ( ). . 2. ., 1908. . 14.].             .

     .       ,            ,      ,  ,        ,       ,       .          .

           .          IX., ,          ,      .       4          [15 -  . . 4, . 1. ., 1915. . 3.].

      ,        ,    .      ,          ,        ,  .         .         ,   ,  ,  .            :       .       ,     ,   , ,  ,     [16 - . . 1. ., 1926. . 19.]. ,        ,     (),   (),   (),   ();    .     ,       ,        [17 -  . . 40. ., 2003. . 26.],         .         ,         -     ,     .

         ,     ,   ,  , , , [18 -  . . 2. ., 1908. . 14.].  ,                 ,          ()       ,     ,  .

 879.  ,       (   ),       ,    .

               .    ,          -    .             ,        X . .




 


        -   . ,  , .        ,       .        .    ,          IX.        3        IX .            .  ,           ,    ,          .

          .    ,     ,    (.4).        ,   .   ,     -   ( ),         -:  (.. ;        , ,    ),  (  -  ,  ; . . ),  (  ;  ,   .         ,             XIIXIII.

           .  947.   ,    ,      ,                   :   ,             ;      ,     [19 - . . 1. ., 1926. . 60.]

        ,        ,   ,     ..       ,          953 ;          974.            .               30- .  .,    :     ( ),   .     .    ,           (),            - , ,    .  ,          ,  . ,     ,    .

        .  970-980- .               ,     .       ,   (     )      990.  ,            ,   .     ,        ,      .       ,  . .     ,    .   ,       (  )           ,      ,            .       ,       ,    .            ,          .              




.4.     

.        ,     .  ,             ,   ,  ,      ,           [20 -  . .      (    ) //  :   . . 7. ., 1984. . 4056.].

   .          .       ,          .


* * *

                 ,         .             ,   60- . XIII. (    )     .[21 -     . .; ., 1949 ( ). . 913. 13.]

                .      ,         , ..     .

           XII.                .                   ,          ,           .       ,            .    ,       ,       ,      .                     ,   ,   .        [22 -  . .    .  , 2001. . 3157.]

         .   ,      .,   :  ?  []? []?[] (   ,   ) (. 5, 3). ,   ,      .   ,          ,     .    (, )    ,  [23 -  . . 95. 6.].  ,     XI .,  :    ? 3 [].       ;      [24 -  . . 99100. 19.] (. 5, 2).

   50          .        ,    ,       ,      . ,      , (.5, 1)      [25 -  . . 98. 15; . 100101. 21.          XIXII . ( . .     . ., 1978. . 101. 148).].      ,    ,    902 (.6)   :    .      .     ,       (   .      .  -  ,      )[26 -  . .,  . .,  . .     (  19972000 .). ., 2004. . 9495. 902.].     ( 껠  ).                .  (  )      25             .   ,      ,           .     45   ,          ,     ,       .




.5.  -  : 1  , 2  -, 3  

         .,       .     [27 -  . .    . . 44, 6264.]  ,         ,                 ,  ,     ,       - .




.6.   902

  ,        882.,       ,        :       , , , , , ,         [28 - . . 1. ., 1997. . 2223.].     ,       ,   .        ,    .       ,           (  ,    ).

             (     ,    ,     ).   ,    :      (    ).  컠    IC(,  ).

  ,   ,    ,       300  (    3000 )    ,      [29 -  . . 24.].




        


  1014.            ,           :           2000     ,     ;     ,         [30 - . .; ., 1950. .168.]. ,           ,     .           . ,                  ,          ,  ,      .                  ,     15 .[31 -  . . 168169.]

           ,      ,        () .        ,  ;       .  :      ;   ,     .   ,       ,  , ,     .     .                         .          ,     ,   ,        .      1000   3000 ,           1016.,     ()  (   )[32 -  . 174175.]

           .   ,    :     ,    ?      [33 -  . . 175.].     ,     .   1018.                .        .        ,   .      :  4   ,  10      18   .       .                 1019.

          .        ,    ,              .         ,     ( ) .         .  (    )   ,             (.7).




.7.  

        [34 -  . .,  . .    .     XXI . ., 1983. . 196203.].

       ,    ,      .  1030.,   , ,   ,  300     ,    [35 - . . 4, . 1. . 1. , 1915. . 113.].

         ,   :    ,      ;     ,   10 ,    ,    10  ,     ,       ,   :    ,   ,  廻[36 - . . 175176.].

              ,              .    (.8).        ,  ,             [37 -  . .,  . .    . . 3. ., 1998. . 115. 2, . 1, 49.].




.8.   

        .   , ,      ,    ,            .    ,  , ,  ,   .        ,         ,     . -,                  .        ,  ,     ,   ,     ,        ,     .             ?

,     , ,        .  ,  ,    .         ,       .      .          ,     XII.    .

 1019.       ,      

  ,          .        ,         : ,   ,      .      ,    ,  .      ,   ;      [38 - . . 470.]. ,   1020.,   ,    ,  1034  1036.       ,        1030.,    14  (!)      ,            1030. -  ,       ,     ,       ,    ,    14 .   ,          1019,   1030.[39 -  . .  . ., 2003. . 5970.]        ,     ,    .

      ,   1021.       ,         .


* * *

          .  1042.      ,     ,    .           ,    ,    ,  .         ,           .    ,         ,    ,      .      ,   ,    .

 1044.      ,      ,     .          . ,            1045     ,               . , ,   ,  13 .      4  1049.,        .   1050.      ,          ( ,  : ) [40 -  . .  . 2- . ., 2003. . 5970.].  ,    ,          (. . 9. .).

 1052. 4    ,     ;       ,    .    .   1439.    -   ,         ,   1178.[41 -  . .    . ., 1988. . 131135.]


* * *

   1  1054. .       :          ,    ,  ,      .      ,    ,    ,    [42 - . . 470.].      .  ,              .        , ,        .   1054.  ,            ,   ,    .          10561057.:       :       .    ,      .          [43 -   10561057 . ., 1883.].        ,        1057.  1052  1054.     .

       .     1066. . .     ,      ,          1066.[44 -   . . 2. .; ., 1950. . 96  .]       ,   .    , ,  1067/68.,        ,   ,     1069        . -,       ,    1068.    .         ,          .

    ,      .       :     ,     ;     . ,      ;  [45 - . . 17.].        ,  1180.,      ,          ,               ,      [46 - . . 4, . 1. ., 1915. . 171.].

    1069.:    23,     ,  ,   6 ,     ,      ,    ;      . ,    ,     ;     .           ,   [47 - . . 17.].

      . 3 1067.  ,          ,  10          .  1068.      ,   15           .      2  1069.,      ,      ,        ;   .

  ,  ,     1070. ,      1069.      ,   .    ,        ,  ,      1069. ,  , ,      ,   .

 1981.       60-  80- . XI.     590,        [48 -  . .     3- . ., 1998. . 265266.        .] (.10).     (,   ,       )                .         ,               .




.10.   590 ()

              ,   .   ,          ,       [49 -  .].

 1071.      ,      ,         .   :           ,      .      ,         [50 - . . 196.].       ,          .

 1078.         ,       .         :       ,  .      ,  ,   5 ,  ;          .    ,     20 .[51 -  . . 470.]




        XI   XII .


  XI.    ,      ()    .  10881094.      ,      12 .   ,       ,          .        ,  ,      -    ( ,  ,  K-  ).       .  , ,    ,     .           ,    ,          ,            :    36 .

   XI.       .   1094.          ,      ,   .         1102.,            ,          (-, ),     -.     , :   ,   .       ,   ;    ,     ;     [52 -   . . 1. .; ., 1950. . 182.].        .

       .   1096.,   1102.           ,        .  ,      ,   ,      ,  ,      .  ,  ,        .  ,          (  ),         .          .       ,    1102. :      .           1088.       .

     ,          .            [53 -  . .     . ., 1978. . 4647.].   XIXII.         .       ,   1117.,       .   , ,      ,      .    ,        .       :   ,          .        XII.,         ,  .    ,      .    ,      .[54 -  . .     XIIXVII . ., 1986. . 1619.]

        .           ,   1103.           ,   , -,        ,     (      ).    XIV.    ,    1940-     .

    ,            ,    :  , ,   ,   ,      ,  ,   ,     [55 -     . ; ., 1949. . 910,  1     .].     ,             XI.,        XIXII.   10- . XII.,   ,       ,          .

         1113.,    -      : . , , , , , , , , .[56 - . . 164, 471472.].           6  1117.[57 -  . . 204.]            (.11),                 .            .

  ,   1117.,        .  1106.     (. . 12 . .).  1108.                 (      XI.).  1113.     .     (. . 13 . .).  1115.     .     .  1116.        ,       .          .   ,       ,         .

        .  1111.      (),  1113.  ,  1116.   .




.11.  

 1117.           ,          .     ,           .        ,      ,           (   , ,  , , , , ),    (.14).      ,             ,         .        ,       .           [58 -  . .   .   XIIIXV . ., 1998.].




.14.  ,    

        ,            ,            .           -     .      ,    .         ,      ,       [59 - . . 139141,  7981.].           .     ,   ,             , ,     ,  ,    ,     , ..   [60 -  . . 141  82;  . .      XII . //   . ., 1966. . 313324.].

           .       .      ()    ,         (     ),           .     1998.      ,    1120-         ,     100    ,     .        Ż  ,       XII.     .

  .    1400 . ,        400600 . .      ,     ,    ,  ,    ,       .     .     .            6-  ,      130 .  (.15). ,    1126.,    .      ,     . ,   ,             .          .




.15.    Ż

        ()   (). ,          , , , , ,            .. ,             ,        .         .      :   , ,      ,       .

    ,       11371141, 11561160  11671170.           :       ,            .          ,    ,    1155.            . ,                ,    .[61 -  . .    . . 630.]

              .             .        .  , ,  .,        ,              ,         , ..      .  ,   - -    (   )  .  (.16, ).

               .       1118.      ,      ,    ,     ;   ,      ,     ,    [62 - . . 21, 204205.].                        .     ?




.16. .

    ;     

         954,    1-  XII. (.17).     ,    ,     ,              .      (   ).               , ,  ,     [63 -  . .    2005  //  . 2006. 3.].  954,  ,          1118.,    :          ,        .

 1120.   ,   ,          .

    1125.,  19    .     ,            ,       1126.,    28  1127., ,   ,     .  ,       ,     1127.,               (  )   , ,    (.16, ).    ,     .      1123.;        1127.,         .          ,   1128.,   .




.17.   954

   ,   ,            ,       .     ,      .       -  .   30         , ..     [64 -  . .    . . 2328.].        ,           1127.  :    ,   ,  ,     .

 11291130.           ,     .        ,  ,     ,            .

             ,     .  11291130.   ,    1117.    .          ,          ,    1102.        .       .    ,          ,        , ,     ,          .    ,  ,   .         ,      , -,              .

 1130   ,      :       ,   20,    [65 - . . 22, 207.] (         ).           :  ,  20 ,  ;   [66 -  . . 473.].  ,    ,    ,         .            ,  ,                  .

                 .  1127.,    ,  ,   1130.     .   (  ),      ,    ,      -,       .  1133.  ,       ,       .    .  1135.        .

            .  1117.                ,   1119.   ; 1125.    .  1119.            . ,   1127.    .  1135.     .    .

        .  1123.,      ,   ,     .  1125.         .  1127.    ,           ;     ,      .  1131.         .  1134.    ,      .

 1132.     .      ,     ,              .     ;    ,         .       .      ,   , ,  ,   .             :      ,        .

  1133.         .          ,          .              .  ,       ,        , , -,   .         ,    ,   .

      1136.   .     ,        ,      .

     : 1.   ; 2.      ?; 3.    (  )  ?; 4. ,     ,       ,      ?

      28   15 ,      .            ,   19        ,   [67 - . . 24, 209.].

 1136.    . .   1929.  :    30-  XII.    ,         (), ,    ,     ,     ,      [68 -  . .      XII .  . . IV ., 1929. . 21.]




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/valentin-yanin/ocherki-istorii-srednevekovogo-novgoroda/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


., :  . .    . ., 1964;  .      XIIXIII. ., 1993.




2


 . .    .  , 2001.




3


 . . -   .  . ., 1956.




4


 . .  15521560 .   . //     . . 5. , 1911. . 67.




5


 . .  . ., 1962. . 232273.




6


 . .       //  , 1: -   . ., 1988. . 721;  . .               //  . . 2138;  .              //      . ., 1999. . 157170;  .          //  . .,  . .,  . .       . ., 2005. . 732.




7


 . .  . ., 2004




8


 .     (  ). ., 1910. . 140. 24.




9


 . . -   .  . ., 1956. . 89.




10


 . .         I  . . ( ) //     . 1990 . ., 1991. . 537.




11


      . ; ., 1950 ( ). . 106.




12


. . 106107.




13


 . .  () . ., 1990.




14


    ( ). . 2. ., 1908. . 14.




15


 . . 4, . 1. ., 1915. . 3.




16


. . 1. ., 1926. . 19.




17


 . . 40. ., 2003. . 26.




18


 . . 2. ., 1908. . 14.




19


. . 1. ., 1926. . 60.




20


 . .      (    ) //  :   . . 7. ., 1984. . 4056.




21


    . .; ., 1949 ( ). . 913. 13.




22


 . .    .  , 2001. . 3157.




23


 . . 95. 6.




24


 . . 99100. 19.




25


 . . 98. 15; . 100101. 21.          XIXII . ( . .     . ., 1978. . 101. 148).




26


 . .,  . .,  . .     (  19972000 .). ., 2004. . 9495. 902.




27


 . .    . . 44, 6264.




28


. . 1. ., 1997. . 2223.




29


 . . 24.




30


. .; ., 1950. .168.




31


 . . 168169.




32


 . 174175.




33


 . . 175.




34


 . .,  . .    .     XXI . ., 1983. . 196203.




35


. . 4, . 1. . 1. , 1915. . 113.




36


. . 175176.




37


 . .,  . .    . . 3. ., 1998. . 115. 2, . 1, 49.




38


. . 470.




39


 . .  . ., 2003. . 5970.




40


 . .  . 2- . ., 2003. . 5970.




41


 . .    . ., 1988. . 131135.




42


. . 470.




43


  10561057 . ., 1883.




44


  . . 2. .; ., 1950. . 96  .




45


. . 17.




46


. . 4, . 1. ., 1915. . 171.




47


. . 17.




48


 . .     3- . ., 1998. . 265266.        .




49


 .




50


. . 196.




51


 . . 470.




52


  . . 1. .; ., 1950. . 182.




53


 . .     . ., 1978. . 4647.




54


 . .     XIIXVII . ., 1986. . 1619.




55


    . ; ., 1949. . 910,  1     .




56


. . 164, 471472.




57


 . . 204.




58


 . .   .   XIIIXV . ., 1998.




59


. . 139141,  7981.




60


 . . 141  82;  . .      XII . //   . ., 1966. . 313324.




61


 . .    . . 630.




62


. . 21, 204205.




63


 . .    2005  //  . 2006. 3.




64


 . .    . . 2328.




65


. . 22, 207.




66


 . . 473.




67


. . 24, 209.




68


 . .      XII .  . . IV ., 1929. . 21.


