  . 
  


Historia Rossica
        , , ,      ,        .                , ,        .    ,   19311935       ? , , , ,      ,   ,        , ,       .        ,          , , ,   ,       .    ,      ,   ,   ,  ,          ,         .      , ,    -  19201930- .





 

  : 





   


     


         .    2008    ,  ,    .          :    -    ,     .          ,                  , ,   ,    .

      .  2019           ,     .           ,         .                  2008 .                 .     ,  ,       .

       ,       ,         .          .  ,    ,      .  ,    ,      ,         .                1930-   ,       ,  .         .




:  


        ?

  

  1990- ,       [1 -  . .    :         , 19271941. ., 1998 (1- .), 2008 (2- .).],             .   ,     1930-             ,          ,   .         .  1933  ,   , ,        .                 ,   .    .              ,   ,   ,            .

                .      19701980- .      ,           (   ), ,        [2 -    .:  . .      (19261937). , 1979.        :  .        .              .   .],                  [3 - Millar J. Soviet Rapid Development and the Agricultural Surplus Hypothesis // Soviet studies. Vol. 22. 1. P. 7793; Mass Collectivization and the Contribution of Soviet Agriculture to the First Five-Year Plan: A Review article // Slavic Review. Vol. 33. 4. P. 750760; Ellman M. Did the Agricultural Surplus Provide the Resources for the Increase in Investment in the USSR during the First Five-Year Plan? // Economic Journal. Vol. 85. P. 844863.  .: A Debate on Collectivization. Was Stalin Really Necessary? [          10  1975.  ] // Problems of Communism. XXXV. 1976. P. 4962); Millar J. R. The Agricultural Surplus Hypothesis: A Reply to Alec Nove // Soviet Studies. 1971. Vol. 23. 2. P. 302306; Nove A. The Agricultural Surplus Hypothesis: A Comment on James R. Millars Article // Soviet Studies. 1971. Vol. 22. 3. P. 394401; Nove A. A Reply to the Reply // Soviet Studies. 1971. Vol. 23. 2. P. 307308; : Morrison D. J. A Critical Examination of A. A. Barsovs Empirical Work on the Balance of Value Exchanges between the Town and the Country // Soviet Studies. 1982. Vol. 34. 4. P. 570584.          . . :  . .       . ., 1969;  .          //   :     /  . . . . ., 1974.    .: Allen R. C. Farm to Factory. Reinterpretation of the Soviet Industrial Revolution. Princeton; Oxford, 2003.  :  . .    :     . ., 2013.].       ,          .    .          ,    .

        ,   (18  1930  1  1936),        .    ,           ,        ,   .   1931     [4 -    ,           .],       ,                   - ,         (,    ).        , ,     ,    .

 19321935        100   !     40% [5 -      , ,    ,    .]        .              20 .            .     ,          .

      ,     ,       .         ,         .                 ()  ,      [6 -               .].        ,        軠 /,      .        ,   .             -       .      -  .                   ,       ,        .

    .       ,   ,   ,        .       , ,        ,              ,       .    .  ()       .     ,        ,         .           ,    .

           ,          .           ,       .       ,       ,        ,   , ,  ,   ,     ,    , , ,     ,   ,         ,       / , ,      .          ,   ,             .

          ;             ,           ,        .       ,               .

         1930-      ,   ,            .            .         :  ,  ,         .

       .        .          ()     () .

           , ,     .    .        .          ,     ,     ,  ,     ,     , ,  -,        .      .

  1990- ,     ,            .  ,           .       ,         .   , ,    ,    ,             .    ,           ,         .

     ,  ,      ,   - ,     .    ,    ,               .  ,     ,       ,         ,             1933  .                     .  ,         ,        ,    [7 -        .    ,          ,      ,     .].

 ,      ,   ,    1980-         ;  ,    1994 ,      ,        .     ,               ,          :   ,  ,   ,  ,     .

         .                        .    ,    ,    ,        .

                ,      .

        (National Endowment for the Humanities), .             .

    ,      ,           1930-.

,      ,    .




 1

 





 1

 


    .        .    .       :   .   ,     :     



        ,  ,   18  1930     [8 -      1924        ()   .  1925  1931               .  1931              ,       .  1934                     .  1938    ,   1931   ,          .].      .             ,   [9 -      .].   1930            .        ,   ,       ,     ,      [10 -     (). . 4433. . 1. . 3. . 150.].   1931         ,          .

         .          ,    19201930- .  ,              [11 -    .      , , ,       , , .             ,      ,       ,          .                  .]. ,   ,     ,  ,   ,   .

  1930             .         : , , , , , [12 -    1931     17 : , , , , , , , , , , , , , , ,    (. . 4433. . 1. . 8. . 15).]   .        [13 -              1924       .       ,    ,         .       , ,     ,         .],          .    ,    ,            [14 - . . 4433. . 1. . 4. . 83; . 8. . 5.].  ,  ,  ,     -  ,     .

         ,  .          ,                 .       .   1930                     .        .           .      :     ,      [15 -            . .         . 19201930- (., 2003. . 2225).].   1930-     ,    .

       , , , ,   -       .         , ,       .          [16 -  , ,  ,        21  1930      (. . 4433. . 1. . 3. . 34).].    ,       10  50%       [17 -  ( 1930 )        ,  ()    (. . 4433. . 1. . 3. . 4).      40% ( . . 165).].        ,   ,    ,      .            .

  1931 ,   ,        :         , -     [18 -      .  (). . 1154. . 1. . 4. . 1.].   ,     ,   1931    ,     [19 -  1  1931     15.     (. . 1154. . 1. . 13. . 13).].        .     ,     ,     ,    .

 ,               .     .       -     .                      , .  ,                .

  ,    ,    [20 - .      21  1930           .          (. . 4433. . 1. . 3. . 34).].       ,        .         , ,   ,    ,               .          ,      [21 -         ()               1931         .     , ,       ,       ,      .  1932     ,     1  1935         . .    8  1935             (    (). . 5446. . 16. . 346).            1930-  .:  . .    .].       1930-            .

  ,    ,         .              19201930- ,         [22 - ,          .   . .        1920-                .    .:  .     . ., 1998.].        ,              . ,            [23 -            .  ,   ,          ,   ,         .  ,          .].         .      .       .   [24 -   1931        15.  (. . 1154. . 1. . 4. . 7.).],     ,   ,        .  ,       ,      ,   黠  [25 -      ,    ,   (). ,    ,     ,      ,   ,        , ,  ,   .],     .

           ,      .    ,           .  ,           ,          .       [26 -   1931         5, 10  25 .               ,           .          .   .                . .   - ,  24  1931  (. . 4433. . 1. . 8. . 59,   . 4. . 83).].  ,  ,     ,         ,      ,      ,  .  ,            .             .         ,                  [27 - . . 4433. . 1. . 8. . 59  .].

          ,       .  ,       ,    .        ,        .            . ,  19301931 ,  ,      ,      ,    ,       ,  ,    .           ,             ,     .

   1930   -   ,      ,    ,    ,   ,       ,        ,   [28 -  . . 83; . 8. . 32  .].            .    ,    ,    ,        ,    ,  .

        , ,    ,       ,    ,           [29 -     . . . 4433. . 1. . 8. . 32  .].           .         ,   ,        ,       [30 -  .].  ,             ,    ,        ,      .   1931                ,          .

     ,        .       ,   ,    ,  .    .   1931          10. [31 - . . 4433. . 1. . 5. . 116.].  ,         8  1930 ,    ,        ,        .                 ﻠ      [32 -  . . 8. . 32.   ,       .        ,             .].         , ,     .        ,               .             ,   ,       ,             [33 - . . 4433. . 1. . 4. . 83.    , ,    1932 ,         .].    1933  ,      ,                    [34 -  . . 88. . 50.].

          ,              ,        ,   , ,  , , .    ,        .             [35 -  . . 3. . 80.].         ,         .

         ,  ,       .   ,     ,  ,     ,  .       /  .              ,    :     ,  /              .

             ,      [36 - . . 4433. . 1. . 3. . 97.].      ,    ,        .         .       ,   .

     ?          ,      .    ,             .         ,          .  :       .         ,       , ,       ,  .

            ,     .     ,     ,               .   ,  ,     ?    ,          ,     . ,    :  ,      ,               ,           ,      ,        .           .

    .    ,    ,         .      -  .        ,          ,       .     .          ,     .           .

  1930-                  - .       ,    ,   ,        ,             .     ,   1930-           -      ,    .                   [37 - . . 4433. . 1. . 8. . 5556, 63.].      .     -        .

    1931       ,       .              - ,    .          .           ,           ,     .             [38 -   ,          ,     1931  ,     100         .           .    300  500        ,     5000     7%  (. . 4433. . 1. . 8. . 61).].            .    ,                    .

 ,  ,  ,  ,        .   1931       :



  (. . .)  ,             .                   (. . .)  .           ,      ( . . .),          ,  , ,          .


  :      ,     [39 -  . . 90, 91.]. ,      , , ,    , ,      ,      ,   ,      ,     ,  ,    ,      ,  -    [40 - . . 4433. . 1. . 8. . 89.].

  1931        [41 -           . . . 4433. . 1. . 8. . 5556.].     ,     .         -                75-,         .               .           ,   ,  .  ,     ,     .      ,                   .      ,        ,     ,  - [42 -  . . 63.].                    .     ,    .

    ,    ,   ,   ,      ,      .     ,   ,          .           ,    .      ,          .          ,       .                .         ,   . ,               .     ?          [43 -  21  1932              .     ,   .           (. . 4433. . 1. . 26. . 165).].             .

           . ,      ,       ,    1930-     .          .    ,  ,       .              ,              .        ,   .

      ,     .        ,        ,  . :  1920-         ,            . ,   ,   ,     :         ,      ,       ,   .        󻠖  ,           .     ,       , ,   1930 ,  ,    ,          .    1931         -    .             .

 , ,        .    1931           [44 -  2   4  1931 . . . 1154. . 1. . 5. . 2; . 7. . 7.],    ,       .       , ,      1931   .              .  ,       -  .                               .         .      ,            .       .




 2

 


      .      .  ,  !  .       ,  !   ?:    .  



           .      [45 -  ,       ,        30  1920 .           ,   .    22  1918       ().           15  1918 .               32.   (4,26575) 96- .     23  1921                  , ,       ,     ( . .,  . .   ,  ,     //   (1-   ). .; ., 1927. . 102122).].      [46 -    12  1918        .     1918 ,          10       ,     ,  ,      .    17  1918         56-   .     ,       (,  ,   ),  17  1921  ( . . 102122).].               . ,       , , ,   ,  .          , ,       .       .  ,     ,   .

  ,   [47 -        13  1920           ,   ,    ,         ,  ,      13  1920  (  . . 8. ., 1976. . 4148; . 9. ., 1978. . 213222).],  ,       , ,    ,          .  ,             ,       :     18  ( 77)    ,   3  ( 1,2)  ,   3          5  ( 21)    [48 - 1  = 4,26575; 1  = 0,40951241.].      ,     [49 -          .],        20      .  , ,   ,         .    (1921)    .     ,    ,       .

,           ,      [50 -          ,    .            ,  31  1921 .          , , ,       :        ,          .   (    6  1923     23  1924 ,        10  1925 )      .  ,    ,       .      17  1925       .              .      6  1924            50-   ( . .     (19171921) //  . 2004. 6. . 1347;  .     . ., 1998).].    4  1922        ,   .       [51 -        20  1922      ,   15  1923        19  1923        - .     .:  . . .].        .          [52 -               50 .].           ,    ,       .          .                     [53 -      .          ( . . . . 92). ,         . ,  ,    ,              .].              .     ,            .

          ,             [54 -    (黠   )   ,  10.           1922-  1937        ,     19221924 .                ,         . ,     ,      .   1924 ,      ,        (      1924 ),         ,     .        .  ,    ,         ,           .            .       ,          ,               .   , , .   1925     ,  .        .         ,     .        .              1928    .         1937 , ,               1920-    1930- .    .:  .   . ., 1994;  . . .].            1926       ,  .             . . , ,      .              ,         [55 -   1922    . ,       ,  ,     ,     ( . . . . 91).].       ,             .      ,    ;                   .     ,     .

               [56 -       ,    ໠     ,         .  ,     ,       ,     .     ,    ,             .    ,            ( . . . . 99).],           ,      [57 -          , ,     (. . 4433. . 1. . 3. . 26).].                      100    (    ),           200 [58 -     ,    ,         ,     1920-        ,   1930-.                 ,        (   1925 )   ,   .          .     .          .    :   ,                    .                  .           .        .      ,      .             ,       ,   1923               .              ,         .          ,   .  , ,   :           .].

      ,       .              [59 -            ,            ,       ,              ( . . . . 133).].     1923       [60 -     - .    . .].        . . [61 -     1887 .     .      .       .  1921            ,     .  1922         ( . . . C. 132).].      , ,          ,                .     ,       ,                   .    ,               ,        .      ,      .    ,    ,       ,  .    ,   ,    ,  ,    ,     ,    [62 -        ,       ,   ,     ,      .        .].

     .          .   0,51%      ,       1000 ,          .  :   ,       ,  225   .         ,     .              ,    .

      ,            ,     .            (. 1).        1920- ,               .  ,              .  ,              .

   (. 1) ,              - .        ,  , ,  ,      ,    .        (19211923)     6    (. 1).             .  1926     ,            .      .        :  1920-           .

                (. 1).      ,   1925/26 [63 -  1931           ,   1 .   1929/30       (   1930),   1931       ,   1 .      1925/26   ,   19251926   .]        .  , ,  .  1926/27      (, ,   .)    ,         .

          .           ,       .    ,           ,     .     , 19221923 ,     ,        (. 1). ,    ,                .         .  1924         ,   (. 1).   ,     .         - ,         .          .   1924          100  200 ,           200  300 .   1925          .

    1925 .    .   ,                 (. 1).   ,     1925   ,      ,     .      [64 -   1925          300      ,   .      ( . . . . 104).].  -               .

             1926 .     ?               ,     .        .   ,      ,      ,  - ,                     .        ,   . .   . . .  ,      ,    ,          ,          .            . . , . .   .

         :                                     .         .  ,        ,       ,           .         ,    .

       .  1925/26     2,5      .    ,       .  ,       ,       ,  :      ,            .            ,     :            ,       .    ,            ,      .

        ,     .   1925           2,1 ,    4,2 ,    7,2 ,   1926    7,6 .  ,                 21 .   :   283. ,        190. [65 -  . . . . 107, 125, 130.].      1925/26                 25,1 ![66 - . . 2324. . 788. . 115.         ,    10- ,    1922 ,     ,                .           .  1923            ,      .    , ,       ,    ,              ( . . .;  .         19211924. ., 2006).]   ,       1925    1926-          4,1    500.  .   1926        ,      , ,   ,        :    6,3 ,   812.   98.  [67 -  . . . . 107, 125, 130.].              .    1925    1,7  ,     [68 -           ,     ,     .  1924        .  1925          .            ,    1925      .     ,          .  ,        ,      ,        ( . . . . 99100).].

   [69 -    .      .]     .   1925        ,        [70 - -   1924             .     ,     , ,       .   ,            .           .            1925       20  ( . . . . 103).].        :  1925   15 ,    1926    30 .             ,   .   1926     1  1925         ,        82,5 ,    221,4 [71 -  . . 107, 131.].

       1925   1926        .  ,      ,  ,  200  100   ,         .      ,    ,        .        .        -    ,    .    ,            .         [72 -  ,             .          ,          ( . . 127128).].

     ,               ,   .      .   1926                 ,         [73 -  . . . . 120, 125127;  .   .          . ., 2004. . 206.].     1926             [74 -    10  1926 ,    ,      1824 ,    544.  ( . . . . 208).].       ,   1923   1924 ,  ,    ,     ,  [75 -  1923   1924             .    1924          ,       ( . . 204205).].

  1926       . ,    ,          .     .   1926      ()       ,    ,    ,   . ,      ,    [76 -  . . . . 128.].    ,   .         1926     ,      .

           ,   , ,   ,     ,    .       ,  ,   ,      ,  ,  ,       .   1926     ,     [77 -   1926           ( . . . . 207).].             ,         [78 -          9  1926  ( . . . . 146148).].      .

    ,           ,         .     1926                 ,    .         . .       ,        .   ,   ,        ,   ,          .               [79 -       1926    .     ,    1925   XIV     .          ,          . ,    ,      .   1926        ,       .].    .      ,         ,      .

 1925/26        .      . ,  ,    ,         .    1926/27   .       .           ,     ,   ,               1926    1927- .

           1920-              .              1927     .            .                         .      1927             ,       3040%  [80 -  . . . . 148.].        1930- ,      .

           1920-         ,    ,       .                  .       .   -           ,    .       ,            .    -     .       : ,      .

       .           [81 -         ,        ,    ( . . . . 213).].   1920-   1930-              .      1930     ,        .  404    20  1931         .    ,       :  1932      ,        ,       ,        .    [82 -  . . 222223.].  19301932              .             2     ( :  . . .)   25  ( 1 ) . .          [83 - ., ,    25  1931  19  1932  (. . 17. . 162. . 9. . 105, 134).].      , , .     -               [84 -  . .   .  15.   .       1928-      1940 .]. -  , ,      !  1920-  -          ,     [85 - . .         :    (., 2003).            . . ,        (. 109).].       . ,  ໠         ,          [86 -      ,     1930-  ( .    . ., 1998. . 85).].      ,  ,      [87 -     .: . . 17. . 162. . 9. . 3940;  . . . . 215216      . . 2. . 8. . 633. . 110.].          .

    ,     1920-   1930- ,      .       1920- ,         ,   .     , ,  ,      .      19201930-         ,        .       ,  ,    ,          .      ,        [88 -        .     .:  . . . . 217219, 221.].

  -     ,        .       ,    .          ,    ,   .   ,         .       ,      .                   ,      ,   [89 -      1930-       .     .   1931          .                      (. . 17. . 162. . 11. . 33).].    ,   .            .

     1930       ,       .  ,   ,       ,  .     .   1931       :              (10-, 5-)   .        ,   .            [90 - . . 4433. . 1. . 5. . 101.].      ,    [91 -   , ,  , ,    ( . . 8. . 89).].  ,  ,     ,            ,    ,       .       .   1931              .       ,       1. 29.    [92 -  . . 8. . 48; . 4. . 110.].        .    ,         .    ,           ,      ,       ,  .

      !        ,             , ,  , , ,           ,      ,      [93 -       , ,    ,         .     11   21  1929             .  1929           .               ? , ,    .          ,  ,     , ,   ,      .  1933         .      ,   .     ,   , .          ,   .        ,        ,    (. . 8153. . 1. . 1. . 65; . 8154. . 106. . 91  .).].

      !       , ,      ,    1930-    .         1930 .     ,     1.        ,    1932 [94 - . . 4433. . 1. . 26. . 162.]        ,     .             .

  ,         1931  ,   ,     .   ,       . . ,         1    .               .

                . ,    1931         1,   ,           .   1931                .  ,       . .  (), . .  (), . .  (), . .  (), . .  (),             [95 - . . 17. . 162. . 11. . 44.].   1931       [96 -  1123    10  1931              () (. . 5446. . 12. . 698. . 1).].     ,            .  , , ,          .   .        ,            ,   [97 - . . 4433. . 1. . 8. . 90.].

          ,               ,     [98 -  ()        ,     7,74234  .]. ,       .        .     ,          ,          ,    ,          ,   .       .     ,    ,      (      ,     ,  ,     - ,    ). ,   1931 ,     ,  , ,     .  1933     .   ,     ,    ,      ,    ,        .  -        .        ,         .        ,     ,          ,          .  , ,   ,        ,     .             .

                ,     ,    !  ,  ,       ,   .       .        ,        .          .               ,       ,               . ,       ,     ,     .        [99 -  . .   .  28.     .]       ໠     .              .             ,             .

     ,     ,   ,    .              !   1930-      ,       ,   ,      .           .        ,     ,     ,      1930- .

   .      .         , ,   ,   , .            ,    ,   .  ,           ,   . ,    ,       ,    ,   .     ,   .  ,    񻠖        .     .    ,  ,  ;    ;    ,    .          ,     .     ,          ,        .

               .      .      ,         ,       .          ,     .      ,             .  ,          ,        . ,    ,    :     ,  ,   .         1930-    ,       ,    ,    . ,      ,        ,            .      ,      ,     ,        .              , , .        .  ,           ,  ,            ,     .      ,        [100 -       1930-  .:  .    .].

 ,     ,      ,  ,       .     :           ,            ,   ,     .

         ,         .  ,       ,      .   .    ,        ,         .     .       .     ,   .         ,         ,         .     ,       ,     ,        .     ,       ,   ,     ,    ,   .

       .        ,      .     ,  ,                     .

 ,     ,    [101 - . . 5446. . 12. . 698. . 8.].      ,     ,          , , , ,    .            .    ,     : ,    [102 - ,     .   1933        .      ,     (. . 5446. . 14. . 827. . 2, 5).].   ,           .       ,     -  ,                .        ,   .

, ,    .     ,    ,    ,        ,       :          ,       .         .

   ? ,  , ,          .         .  , ,      ,    ,        ,      .      .    ,      .    (         )      . ,     . . ,       . . ,         ,   ()  ,       1[103 - . . 4433. . 1. . 26. . 162.].      ,     .        ,                  .             .         ,  ,        :  ,         . ,     ,       [104 - . . 4433. . 1. . 26. . 161.].

   .     ,      .        .  , ,               300   (. 24),         150     1930- .         ,   .  ,       60 , ,    ,      , ,     .    ,       ,    ,    , ,   ,         ,  ,   ,     [105 -    . .    .].

   ,   ,  ,         ,    ,            .               ,             .   ,      ,          ,      .

         .  ,           ,       ? , .      .  - , ,    ,   ,    , [106 -                     ,          .].        , .    ,             ,       .          ,   ,  .                  .          [107 -    -   ,     ,    ,       ,   . ., : Davies R. W. Crisis and Progress in the Soviet Economy, 19311933. L., 1996.].       .     ,   ,     .          .      , ,          ,          .      ,  ,     ,   .

     ,    ,   , .           ,            .

          .            1930-           ,               .           1930-     ,    . ,  ,     ,    ,    ,     . ,     ,   -     .      .     ,            .  ,             .           - .

                28 ,     60  (. 1).  ,  30  ( )     1920-         .   ,         ,   ,       ,     [108 -    ,    ,   ,   1922-   1924  ,           19 . ( ),            37,7  .     (, 1924)      ,      . ,    130140  ( . . . . 94).].        ,   ,       ,       ,      [109 - Goland Yu. Currency Regulation in the Nep Period. P. 1274.].

      ,    ,    . ,   ,  .              45 ,         1920- (. 1, 24).       ,           ,      .        .      1921-   1928        11   (. 1),       (19321935)         64.

  1920-        .        .     1930-     .   ,    .

  1920-          ,       ,       , .     1920-    , .     .       .   -   ,          ,    .

 ,       1920-     ,    .




 3

     


 .   .   .   . ,     :   



        ,    ,      .           .    ,       ,  ,          .                 .      ,     :    !      ,         .

               .            19321933 ,     .       .      1928-,   1929-,   1930-,   1931      ,        .      ,  ,       ,    .       ,    , , , , ,     ,      ,         .   ,    1932     , ,   1933-      ,   .                .     .  ,          ,        ,         .

,   1931              .        .    1931 ,     ,      [110 - . . 4433. . 1. . 133. . 18, 141143;  . 1936. 1. . 5.],      1932       [111 - . . 4433. . 1. . 21. . 22.].            - ,     .

            ,        .   1932        19331937 [112 -  . . 2022.].       ,    ,     .     19331934     .            ,       .  ,          [113 -       :             ,         23  (. . 4433. . 1. . 21. . 20).].

       ,    ,         ,     .         ,      .  :    ,           , ,   ,  1937       . ,    ?  ,        .            .      .        ,       ,     1936 .

,    ,          .          , ,   , .      .       .    ,            , , , . , , .        ,       - .     ,             .  , ,    ,    ,    .     .     ,     .

            : ͓      .    (!)   .    ,        .     :         ,     .        ,     ,  ,            .     ,       -  ( . . .)[114 - . . 4433. . 1. . 5. . 193.].

  , ,  ,   ,       .                  60%      .  ,                 .        .  ,    ,       ,       .   ,         ,         .

       ( 1931)     30 .         .    ,    1932 ,       257,    1933   400.  ,    1932    ,     .         ,   .   1932      43 ,     130,     180,       209  [115 - . . 4433. . 1. . 12. . 239; . 26. . 3439; . 66. . 29, 110; . 105. . 19; . . 1425. . 1. . 16. . 32.       , , ,          ,          .   ,  1500     1933 , ,      ,   .].     .       I  1933  5     .   1933         600,      1000[116 -       .: . . 4433. . 1. . 12. . 239; . 23. . 122; . 26. . 3439; . 66. . 29, 110; . 105. . 19; . . 5446. . 14. . 825. . 1, 4; . . 1425. . 1. . 16. . 32.].       .   1933     1500  ,          250 [117 -               1933   1526     ( . 1936. 1. . 5).].        2,5      [118 - . . 5446. . 14. . 834. . 2.].  ,  ,    .     19321933   .

    ,       .        .     ,  ,    :        ,     .   ,       ,            .      -     1930- .  ,    , ,   .  1932     26 ,       34,   1935   40[119 -      1931  .: . . 1425. . 1. . 2. . 15;   1932 : . . 1425. . 1. . 1. . 8;   1933 : . . 4433. . 1. . 63.].

        .      1932 .   [120 -   ,      . .] ,    ( ),    (. -),  (. ),  ( -),  ( ), - (. ), - (. ),    (. )   (. ) .   1933    ,   - (. --) [121 -  -    - .].

          :        1931 .   1932        ,         1933    .        (. ),   .

  1932       ,       -      -  .     .  1933         , , ,    (. ) .

           .    1931    ,      .  1931      .   1932   , , ,  (. )    ,      .

 1931       (. )  ,    (. ),  (. ),  (. ),  ,   1933 ,  (. ) .   1932         .   1932          [122 -        . .].           1932-   1933 .        (. ),  (. ),  (. ),  (. )   (. ). [123 -  1930-    .         . ,    . ,      1932             ,     ,   ,  ,    ,    (     ( ). . 288. . 1. . 3. . 7).]     -     1932 ,        1932 .   1933     (. ).

         ,    . ,     ,      ,      ![124 -    (   )   -    .] ,           :  ,   ,       .   ,   ,      ,       ,        .     ,     ,         , ,    ,    ;           ,    ,     .

    ,       .         .     (. ),   (. )    (. )[125 -         13  1932   5  1934 .    , ,    ,      .].      , , ,      .      .  ,        .      .   ,   ,   .   , ,   1933           ,  -    ,        [126 -  . . 288. . 1. . 62. . 92.].

     .                        .

         ,    , ,        .          ,     .   ,   ,           ,        .       ,              ,    ,              .             [127 - ., ,     . .      ,   1931  (. . 4433. . 1. . 2. . 26).].

          :        ,     ,         ,       .         .              ,           .         ,       ,  , , ;         ,  ,  ,     ,     ,    -    .          :       ( ),    ,  ,     [128 -  . . 288. . 1. . 3. . 53.         -  (,   .) .    : . . 1154. . 2. . 5. . 107 ., 108 ., 123.].  ,          ,            [129 -         .    :   ,       ,          ,  , ,      ( . . 288. . 1. . 3. . 53).]. ,             ,        ,       [130 - . . 4433. . 1. . 32. . 4.].                 .

      .         ,         ,   1932 [131 -  . . 288. . 1. . 90. . 5859.             .:  . . 288. . 1. . 63. . 2627  27 .].            :                 ,               - .       .           270. .                  ,    .           90. .       ,    .   46. .      ,         ,         .  ,    ,      42. .  ,               ,    60. .       ()    :      25. ,     -  ,   .   1932 , ,   ,    ,   ,   :        ,              , ..     [132 -  . . 288. . 2. . 3. . 1.].

    ,    (),          1932      ,        ,      ,  ,  , ,      ,        .           .   ,        ,   ,  :      ,    , , , ,   ;       ,  ,            ,   ;         . ,  ,       [133 -  . . 1. . 12. . 21.].

    ,                 ,      ,        , ,   ,     .  ,    ,  -,        [134 -  . . 43.].

     .         ,         [135 - . . 4433. . 1. . 51. . 27.].     ,                [136 -  . . 2. . 3738.].      ,          ,     . ,    ,      .      30  .    ,          [137 -  . . 41. . 22.].     ,                   ,  ,  ,     ,      , ,    .,      [138 -  . . 98. . 59.].

     ,   .      ,   ,     .  ,       , ,     .     -   ,         .    ,        .               .         .     ,         ,  ,          ,   ,  .    .

 ,       ,    ,     ,     ,       .              ,          ,  ,        [139 -    :                  300.,    10   57.    10  77.,        9.        133.    15     ,             ,  250  400,    (. )    ( . . 288. . 1. . 62. . 91).]. ,  .

       ,     .       1930-           [140 - . . 17. . 162. . 11. . 134; . 12. . 120; . 15. . 177.     ,    ,           .].          [141 - , 3  1931     ,  24  1932      ( . . 11. . 44; . 14. . 17).].                  .    ,           . ,   1932            [142 -      .: . . 4433. . 1. . 38. . 1.].               .   1932                   [143 - . . 17. . 162. . 13. . 61.].            [144 -  . . 15. . 158159.].               (    ), ,  , [145 - ., :  . . 159; . 13. . 88; . 14. . 63, 69; . 15. . 16, 173174.],       軠 ,   [146 -       ,    .          ,      (. . 4433. . 1. . 4. . 74; . 17. . 138).].    ,    .          [147 - . . 17. . 162. . 14. . 19, 25.].         [148 -  . . 11. . 49; . 12. . 34.].         ,    [149 -  . . 288. . 1. . 3. . 45  .],   ,    ,        .

   ,   :  -         . -       ,       .             .  ,               ,   ,     .      :         ,  ,  ,   .

          ,   -        .    , ,      ,        [150 -           ,       ,       ,            ( . . 288. . 1. . 76. . 18, 19, 93  .).].     .  ()     1932          .       .   :          (  . . .),           ,      퓻.         :           ,     [151 -  . . 288. . 1. . 3. . 16.].              .

                    ,    1920-,   1930-    .            .        . ,         ,         ,    .  ,       ,        ,   ,  ,       ,           .             ,       .   ,      ,    [152 -  . . 1, 8, 16, 19  ., 41, 47, 51.].       ,          .                  ,     .          ,      .             ,   :    ,      .

       .                  [153 -        . ., : . . 4433. . 1. . 5. . 184, 289; . 15. . 118, 162; . 71. . 102.].  1931       . .                 , ,    .          ,    .                 .        :      ,          [154 - . . 4433. . 1. . 2. . 3233.].

       .             .          , 1895  ,   -.     ,      .     ,  ,  1915      .   1917      .    ,     .          ,         .

 -        .     ,         .    ,   , ,     ,       ,           .        ,             .         ,     ,     ,      .      . ,     򻠖       .

            ,     .         ,       ,        .   ,          ,   .             ,            .       ,                 .

             :  ,  .  ,     ,            (  ? . .),     (    . . .).             .      ,         .             .      [155 -  . . 33 .].

      .        ,           -  .        - ,        ,  -  .                     .              ,  ,    ,  ,     .        (    ):




! ! !


ͻ

   .     

              

                (   1933 ,    . . .),            ,     ,           ,      , .    ,       ,          .      ,                 ͻ. : ͻ[156 - . . 1425. . 1. . 22. . 54.].


           ,         ,        .            .

    :    ,    ,     ,  .    .     ,     ,         .         ?      ?   ,       ,         .   ,     ,      ,  ?   ,      ?         ?       ?       ?         ?      .   ,       .     ,   ,  .

        . -        ,     ,       .    , ,      ,     ,   ,       ,       . ,   ,     ,  ,       .

   ,     .   , ,      [157 -          (. . ),   (. . , . . , . . , . . )    (. . ).  1932      ;      (. . 4433. . 1. . 7. . 3; . 19. . 213).],        [158 -        (-)   ,      .           ,  ,            -, , ,  (           ),  , , -  .].  1933           ,    [159 -     1933        .        .     ,     ,     ,  ,    .  , ,  ,       .       ,          .].        ,    ,     ,  [160 -      1935      .      (   , ,    );   ( ,  , , ,  ,   );    (,  , -, , , ),       , -  - ,    .        ,    .      .  ,           ,      .  -      1935   906 ,     11 555  (. . 4433. . 1. . 158. . 2527).].

        [161 -      ,    , , , , ,   .],             .         .  :   ,           ; ,     ,  [162 -       .    ,    .        .   -     .]     ;  ,     ;     (, , , , ,   ..)   ,    ;   ,                 ;  - ,    ; ,    -    ; ,       ,     :   . ,            ,                 .          .

      ,  ,   ,        .           ,    .         ,       .      .




 4

  : 


 .   ,   -.  .  .  



  ,   ?  ,             ,     [163 -       .].  ,     ,       ,   ,  .  ,   ,      ,     .             黠       : ,                ջ,         .

         [164 -        . .  (   1934 ).].     , .    ,      ,       . ,                .        .       ,      19201930- ,            .          .        ,     ,    ,         ,     .      ,           ,     ,       .      ,           ,   .

        (18971974)[165 -   . .      1923 ,           ,        1933      ,      1954  (. . 17. . 100.       ).        .   ,    ,    . ,          ,     ,  ,      .].    1897   ,     .    .     .   1923     ,     1954   -.   1933 ,   ,     ,       .        ,       : 19251927    -   ,  ,  1948 ,    -  .

          .   ,  ,     .   1916     ,    ,    .     1917       .   ,     ,   ,        20 .

  1917       ,   .           .    , ,       :   ,       컠   .

  1923       ,          . , ,     ,      ( ) ,    ,    (),   ,   1923      [166 -      ,   1917   1918 ,    ,   ,      .].     .   1918          ,               .

          .   ,       ,    .     ,   ,  ,   ,   ,       .          ,  , . .   . . .

       ,      .   1919 ,        ,      ,          .   ,        .  40      ,     , ,  ,         .  1920        . ,     ,               .

 1920              .             . ,   ,     ,    :         .

 1920           -  .        /.     ,  ,       .               1929    .    ,        :        .  ,       ,    1923   . . , . . , . . , . . , . .   . . .

      ,       [167 - ,    ,   ,           ,        .              . ., ,  . .   ,       19221927 ,           :  . .     :       1920-  1930- . ., 2000. . 4596.]




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/pages/biblio_book/?art=67045221)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


 . .    :         , 19271941. ., 1998 (1- .), 2008 (2- .).




2


   .:  . .      (19261937). , 1979.        :  .        .              .   .




3


Millar J. Soviet Rapid Development and the Agricultural Surplus Hypothesis // Soviet studies. Vol. 22. 1. P. 7793; Mass Collectivization and the Contribution of Soviet Agriculture to the First Five-Year Plan: A Review article // Slavic Review. Vol. 33. 4. P. 750760; Ellman M. Did the Agricultural Surplus Provide the Resources for the Increase in Investment in the USSR during the First Five-Year Plan? // Economic Journal. Vol. 85. P. 844863.  .: A Debate on Collectivization. Was Stalin Really Necessary? [          10  1975.  ] // Problems of Communism. XXXV. 1976. P. 4962); Millar J. R. The Agricultural Surplus Hypothesis: A Reply to Alec Nove // Soviet Studies. 1971. Vol. 23. 2. P. 302306; Nove A. The Agricultural Surplus Hypothesis: A Comment on James R. Millars Article // Soviet Studies. 1971. Vol. 22. 3. P. 394401; Nove A. A Reply to the Reply // Soviet Studies. 1971. Vol. 23. 2. P. 307308; : Morrison D. J. A Critical Examination of A. A. Barsovs Empirical Work on the Balance of Value Exchanges between the Town and the Country // Soviet Studies. 1982. Vol. 34. 4. P. 570584.          . . :  . .       . ., 1969;  .          //   :     /  . . . . ., 1974.    .: Allen R. C. Farm to Factory. Reinterpretation of the Soviet Industrial Revolution. Princeton; Oxford, 2003.  :  . .    :     . ., 2013.




4


   ,           .




5


     , ,    ,    .




6


              .




7


       .    ,          ,      ,     .




8


     1924        ()   .  1925  1931               .  1931              ,       .  1934                     .  1938    ,   1931   ,          .




9


     .




10


    (). . 4433. . 1. . 3. . 150.




11


   .      , , ,       , , .             ,      ,       ,          .                  .




12


   1931     17 : , , , , , , , , , , , , , , ,    (. . 4433. . 1. . 8. . 15).




13


             1924       .       ,    ,         .       , ,     ,         .




14


. . 4433. . 1. . 4. . 83; . 8. . 5.




15


           . .         . 19201930- (., 2003. . 2225).




16


 , ,  ,        21  1930      (. . 4433. . 1. . 3. . 34).




17


 ( 1930 )        ,  ()    (. . 4433. . 1. . 3. . 4).      40% ( . . 165).




18


     .  (). . 1154. . 1. . 4. . 1.




19


 1  1931     15.     (. . 1154. . 1. . 13. . 13).




20


.      21  1930           .          (. . 4433. . 1. . 3. . 34).




21


        ()               1931         .     , ,       ,       ,      .  1932     ,     1  1935         . .    8  1935             (    (). . 5446. . 16. . 346).            1930-  .:  . .    .




22


,          .   . .        1920-                .    .:  .     . ., 1998.




23


           .  ,   ,          ,   ,         .  ,          .




24


  1931        15.  (. . 1154. . 1. . 4. . 7.).




25


     ,    ,   (). ,    ,     ,      ,   ,        , ,  ,   .




26


  1931         5, 10  25 .               ,           .          .   .                . .   - ,  24  1931  (. . 4433. . 1. . 8. . 59,   . 4. . 83).




27


. . 4433. . 1. . 8. . 59  .




28


 . . 83; . 8. . 32  .




29


    . . . 4433. . 1. . 8. . 32  .




30


 .




31


. . 4433. . 1. . 5. . 116.




32


 . . 8. . 32.   ,       .        ,             .




33


. . 4433. . 1. . 4. . 83.    , ,    1932 ,         .




34


 . . 88. . 50.




35


 . . 3. . 80.




36


. . 4433. . 1. . 3. . 97.




37


. . 4433. . 1. . 8. . 5556, 63.




38


  ,          ,     1931  ,     100         .           .    300  500        ,     5000     7%  (. . 4433. . 1. . 8. . 61).




39


 . . 90, 91.




40


. . 4433. . 1. . 8. . 89.




41


          . . . 4433. . 1. . 8. . 5556.




42


 . . 63.




43


 21  1932              .     ,   .           (. . 4433. . 1. . 26. . 165).




44


 2   4  1931 . . . 1154. . 1. . 5. . 2; . 7. . 7.




45


 ,       ,        30  1920 .           ,   .    22  1918       ().           15  1918 .               32.   (4,26575) 96- .     23  1921                  , ,       ,     ( . .,  . .   ,  ,     //   (1-   ). .; ., 1927. . 102122).




46


   12  1918        .     1918 ,          10       ,     ,  ,      .    17  1918         56-   .     ,       (,  ,   ),  17  1921  ( . . 102122).




47


       13  1920           ,   ,    ,         ,  ,      13  1920  (  . . 8. ., 1976. . 4148; . 9. ., 1978. . 213222).




48


1  = 4,26575; 1  = 0,40951241.




49


         .




50


         ,    .            ,  31  1921 .          , , ,       :        ,          .   (    6  1923     23  1924 ,        10  1925 )      .  ,    ,       .      17  1925       .              .      6  1924            50-   ( . .     (19171921) //  . 2004. 6. . 1347;  .     . ., 1998).




51


       20  1922      ,   15  1923        19  1923        - .     .:  . . .




52


              50 .




53


     .          ( . . . . 92). ,         . ,  ,    ,              .




54


   (黠   )   ,  10.           1922-  1937        ,     19221924 .                ,         . ,     ,      .   1924 ,      ,        (      1924 ),         ,     .        .  ,    ,         ,           .            .       ,          ,               .   , , .   1925     ,  .        .         ,     .        .              1928    .         1937 , ,               1920-    1930- .    .:  .   . ., 1994;  . . .




55


  1922    . ,       ,  ,     ,     ( . . . . 91).




56


      ,    ໠     ,         .  ,     ,       ,     .     ,    ,             .    ,            ( . . . . 99).




57


         , ,     (. . 4433. . 1. . 3. . 26).




58


    ,    ,         ,     1920-        ,   1930-.                 ,        (   1925 )   ,   .          .     .          .    :   ,                    .                  .           .        .      ,      .             ,       ,   1923               .              ,         .          ,   .  , ,   :           .




59


           ,            ,       ,              ( . . . . 133).




60


    - .    . .




61


    1887 .     .      .       .  1921            ,     .  1922         ( . . . C. 132).




62


       ,       ,   ,     ,      .        .




63


 1931           ,   1 .   1929/30       (   1930),   1931       ,   1 .      1925/26   ,   19251926   .




64


  1925          300      ,   .      ( . . . . 104).




65


 . . . . 107, 125, 130.




66


. . 2324. . 788. . 115.         ,    10- ,    1922 ,     ,                .           .  1923            ,      .    , ,       ,    ,              ( . . .;  .         19211924. ., 2006).




67


 . . . . 107, 125, 130.




68


          ,     ,     .  1924        .  1925          .            ,    1925      .     ,          .  ,        ,      ,        ( . . . . 99100).




69


   .      .




70


-   1924             .     ,     , ,       .   ,            .           .            1925       20  ( . . . . 103).




71


 . . 107, 131.




72


 ,             .          ,          ( . . 127128).




73


 . . . . 120, 125127;  .   .          . ., 2004. . 206.




74


   10  1926 ,    ,      1824 ,    544.  ( . . . . 208).




75


 1923   1924             .    1924          ,       ( . . 204205).




76


 . . . . 128.




77


  1926           ( . . . . 207).




78


         9  1926  ( . . . . 146148).




79


      1926    .     ,    1925   XIV     .          ,          . ,    ,      .   1926        ,       .




80


 . . . . 148.




81


        ,        ,    ( . . . . 213).




82


 . . 222223.




83


., ,    25  1931  19  1932  (. . 17. . 162. . 9. . 105, 134).




84


 . .   .  15.   .       1928-      1940 .




85


. .         :    (., 2003).            . . ,        (. 109).




86


     ,     1930-  ( .    . ., 1998. . 85).




87


    .: . . 17. . 162. . 9. . 3940;  . . . . 215216      . . 2. . 8. . 633. . 110.




88


       .     .:  . . . . 217219, 221.




89


     1930-       .     .   1931          .                      (. . 17. . 162. . 11. . 33).




90


. . 4433. . 1. . 5. . 101.




91


  , ,  , ,    ( . . 8. . 89).




92


 . . 8. . 48; . 4. . 110.




93


      , ,    ,         .     11   21  1929             .  1929           .               ? , ,    .          ,  ,     , ,   ,      .  1933         .      ,   .     ,   , .          ,   .        ,        ,    (. . 8153. . 1. . 1. . 65; . 8154. . 106. . 91  .).




94


. . 4433. . 1. . 26. . 162.




95


. . 17. . 162. . 11. . 44.




96


 1123    10  1931              () (. . 5446. . 12. . 698. . 1).




97


. . 4433. . 1. . 8. . 90.




98


 ()        ,     7,74234  .




99


 . .   .  28.     .




100


      1930-  .:  .    .




101


. . 5446. . 12. . 698. . 8.




102


,     .   1933        .      ,     (. . 5446. . 14. . 827. . 2, 5).




103


. . 4433. . 1. . 26. . 162.




104


. . 4433. . 1. . 26. . 161.




105


   . .    .




106


                    ,          .




107


   -   ,     ,    ,       ,   . ., : Davies R. W. Crisis and Progress in the Soviet Economy, 19311933. L., 1996.




108


   ,    ,   ,   1922-   1924  ,           19 . ( ),            37,7  .     (, 1924)      ,      . ,    130140  ( . . . . 94).




109


Goland Yu. Currency Regulation in the Nep Period. P. 1274.




110


. . 4433. . 1. . 133. . 18, 141143;  . 1936. 1. . 5.




111


. . 4433. . 1. . 21. . 22.




112


 . . 2022.




113


      :             ,         23  (. . 4433. . 1. . 21. . 20).




114


. . 4433. . 1. . 5. . 193.




115


. . 4433. . 1. . 12. . 239; . 26. . 3439; . 66. . 29, 110; . 105. . 19; . . 1425. . 1. . 16. . 32.       , , ,          ,          .   ,  1500     1933 , ,      ,   .




116


      .: . . 4433. . 1. . 12. . 239; . 23. . 122; . 26. . 3439; . 66. . 29, 110; . 105. . 19; . . 5446. . 14. . 825. . 1, 4; . . 1425. . 1. . 16. . 32.




117


              1933   1526     ( . 1936. 1. . 5).




118


. . 5446. . 14. . 834. . 2.




119


     1931  .: . . 1425. . 1. . 2. . 15;   1932 : . . 1425. . 1. . 1. . 8;   1933 : . . 4433. . 1. . 63.




120


  ,      . .




121


 -    - .




122


       . .




123


 1930-    .         . ,    . ,      1932             ,     ,   ,  ,    ,    (     ( ). . 288. . 1. . 3. . 7).




124


   (   )   -    .




125


        13  1932   5  1934 .    , ,    ,      .




126


 . . 288. . 1. . 62. . 92.




127


., ,     . .      ,   1931  (. . 4433. . 1. . 2. . 26).




128


 . . 288. . 1. . 3. . 53.         -  (,   .) .    : . . 1154. . 2. . 5. . 107 ., 108 ., 123.




129


        .    :   ,       ,          ,  , ,      ( . . 288. . 1. . 3. . 53).




130


. . 4433. . 1. . 32. . 4.




131


 . . 288. . 1. . 90. . 5859.             .:  . . 288. . 1. . 63. . 2627  27 .




132


 . . 288. . 2. . 3. . 1.




133


 . . 1. . 12. . 21.




134


 . . 43.




135


. . 4433. . 1. . 51. . 27.




136


 . . 2. . 3738.




137


 . . 41. . 22.




138


 . . 98. . 59.




139


   :                  300.,    10   57.    10  77.,        9.        133.    15     ,             ,  250  400,    (. )    ( . . 288. . 1. . 62. . 91).




140


. . 17. . 162. . 11. . 134; . 12. . 120; . 15. . 177.     ,    ,           .




141


, 3  1931     ,  24  1932      ( . . 11. . 44; . 14. . 17).




142


     .: . . 4433. . 1. . 38. . 1.




143


. . 17. . 162. . 13. . 61.




144


 . . 15. . 158159.




145


., :  . . 159; . 13. . 88; . 14. . 63, 69; . 15. . 16, 173174.




146


      ,    .          ,      (. . 4433. . 1. . 4. . 74; . 17. . 138).




147


. . 17. . 162. . 14. . 19, 25.




148


 . . 11. . 49; . 12. . 34.




149


 . . 288. . 1. . 3. . 45  .




150


          ,       ,       ,            ( . . 288. . 1. . 76. . 18, 19, 93  .).




151


 . . 288. . 1. . 3. . 16.




152


 . . 1, 8, 16, 19  ., 41, 47, 51.




153


       . ., : . . 4433. . 1. . 5. . 184, 289; . 15. . 118, 162; . 71. . 102.




154


. . 4433. . 1. . 2. . 3233.




155


 . . 33 .




156


. . 1425. . 1. . 22. . 54.




157


         (. . ),   (. . , . . , . . , . . )    (. . ).  1932      ;      (. . 4433. . 1. . 7. . 3; . 19. . 213).




158


       (-)   ,      .           ,  ,            -, , ,  (           ),  , , -  .




159


    1933        .        .     ,     ,     ,  ,    .  , ,  ,       .       ,          .




160


     1935      .      (   , ,    );   ( ,  , , ,  ,   );    (,  , -, , , ),       , -  - ,    .        ,    .      .  ,           ,      .  -      1935   906 ,     11 555  (. . 4433. . 1. . 158. . 2527).




161


     ,    , , , , ,   .




162


      .    ,    .        .   -     .




163


      .




164


       . .  (   1934 ).




165


  . .      1923 ,           ,        1933      ,      1954  (. . 17. . 100.       ).        .   ,    ,    . ,          ,     ,  ,      .




166


     ,   1917   1918 ,    ,   ,      .




167


,    ,   ,           ,        .              . ., ,  . .   ,       19221927 ,           :  . .     :       1920-  1930- . ., 2000. . 4596.


