    
  


     
                 .        (-) ,            ,   ,         , , ,  .       ,   ,    .





  

    




  ,  ,    



        

. .  (. .), . . , . . , . . , . . , . . , . . , . . , . . , . . , . . 



:

            . . , . . , ,   -      . . , . . , -   



    ,  . . 



Editorial Board of the Series Theory and History of State and Law

I. Yu. Kozlikhin (managing editor), Yu. I. Grevtsov, A. V. Ilyin, I. A. Isaev, O. M. Karamyshev, D. I. Lukovskaja, A. V. Malko, M. N. Marchenko, A. V. Polyakov, A. S. Smykalin, E. V. Timoshina



Reviewers:

The Department of Theory and History of State and Law of the Law Faculty of Rostov State University

Head of the Department of Criminal-Law Disciplines of Volgograd Academy of Government Service, Candidate of Law, assistant professor V. G. Belyaev

Vice-President of the Association Yuridichesky Center, Candidate of Law I. V. Eliseev



Managing editor Doctor of Law, professor D. Yu. Shapsugov



A.I. Boiko

Roman and Modern Criminal Law. St. Petersburg: Yuridichesky Center Press, 2003.



The present book is devoted to comparative analysis of conceptual ideas to combat crime of ancient Rome and modern criminal law. The monograph presents a brief sketch of the development of Roman (Greek-Roman) law, retraces the process of assimilating and remaking Mediterranean legal orders on the territories of eastern Slavs, presents branch glossary, and the selection of examples of skilful use of Latin in rhetoric, pleadings, correspondence, fiction.

The book is recommended to teaching staff and students of law schools as well as to historians and admirers of Romance philology and Latin.



 A. I. Boiko, 2003

 Yuridichesky Center Press, 2003




 


Nullum est jam dictum, quod non sit dictum prius (  ,

    ).



      ,  ,            .              . ,  ,    .        civitas,     ; ,       .     ,           .             ,          .   ,           .        . ,      - .

  ,   ,             (  !) . , ,       .   :      - ,         -   .    ,       ,    ,   ;                 , ,        .  , ,        .  , ,        - ;          .         ,       [1 -  :  . .  III, 18891890. ., 1890. .48.].

  ,     . ,   ,     ,   ,         ;                   .        ,       ,         .      ,     .      ,     ,     ,      :       ,     ,         .[2 - - ..  . .: , 1984. . 318.]                      .                    ,   ..:       ;     ,       ,  ,    ,  -       ,         [3 -  ..     // . . 12. . 7. .: - , 1985. . 386.].

,  :    prolegomena (  .)?   , ? !           !  , , .   , , ?

 ,       ,    ,    ,   ,   .   ,      ,    ; :

)     (), ,  ,     ;

)     (              )    ,      ,        ;

)      ,     .  ,      science     ,        ,                       ;       ,   , , ,   [1].

 ,   .     ,    .         ,        (       ),    ,         .    ,   ,      ;       ;              .    ,       ,      ,         .         .       :        ,    ,          ,      ,         ,           ,   1993     .

   .      ,  ,         .      ,     .            ,       (, ,  ).    90-              -.  ,            .  ,     .           ( ),     ,        ,   ,           .    ,        , ,         ,         (..-).

        ,        ,                   , ,    !     ()   ,      .      ,        : ., .., ., ., .., .., .., ., -., .., .., ., .., .., .., ., ., .., .., ., ., .., ., ., .., .., .., ., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., ., ., ., . ., .., .., .., .., .., ., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., .., ., .., .., .  .

                  : )               ; )  (        .., .., .., .., ..  .)         ; )       ,            ;

) . ..          1997.     ,    (  )    , ,   ,   .

 ,     (,  , ,  ets.)         ,    .      .           .    testis temporum, vita memoriale, lux veritatis ( ,  ,  ).        ,  .     .         (..) ,  .    ,   ,     ,  -      ,      ,          . , ,    ,   ,    nec plus ultra,         ,     , ,  [4 - .:  ..        //   . .:  ͔, 1991. . 192.].          . ..:   ,    ,      ,       ,           씅  ,    ,   ,  .                      [2].

          ,  , , , [5 -                     . .     :       , , ,   !(. :  ..    . .: TEPPA-TERRA, 1994. . 274).]?   .          ,    ;                   ,   - ,         .     ,      ,            (  ,   , ,   ..) [3].

              .     .    :                 ;         [4].     .          . ,           V  Lex Dei seu incerti scriptoris mosaicorum et romanorum legum collatio ( Collatio legum mosaicarum et romanorum)        ,   .             - ,         .[6 - .  ..     . 1999. 11. .124125  W. E.Butler. Russian Law. New York: Oxford Univercity Press, 1999. 692 p.]           ..:        aequitas       (  ,      )     ;        possessio,    .[7 -  (    )        :   锅  :     :  ,   ,   ,   ,    ()     .      ?!   . .   :              // . 1999. 4. .97115.]       .[8 - .:  ..          XV  ( ). , 1994, 1. .98113;  . .           . . 1990. 6.]

 -        ,         ,         ,                   .           usus modernus pandectarum;       ,       , ,       ,   .

                    ,  .[9 - .:  .. : , , .   . 1999. 8. . 8.] ,           ,        (         ,   ).

     IV         ,  !?             .       ..          1919 :   -      ,    ,  ,      .     ,            [5].      .    :  ,     (   )    ,     ,   ()       .        .             .

,   ,   .   (),  ,                  ...    ,             ? ,             (  , ,  ),          .     ?  , ,   , ,  ,     ,  ,   .              . ,       ,      :  ,      .    -        ,      -   .              ,        .  :  ()    ,       ,  (,   ..),      (, , ,   .),      ,   .. ..,      : It's O'key?  200-             ,    ,   ,   ,   ?                .              .

        , , .   .    1917     ..       :   ,   !..      ,    , ,           ,  ,              ,  ,           , , , .    [6].      , ,  .         .          ,    ,     : ,  !              .    -        .

        ,              ,         .           .          ,  .     ;       , ,  , :

         ;

      ;

   -   ;

         ;

        ,     ,   ;

     ,     ;

         ;

          .,  .

         ,      ,       ,            .

    .  ,     ,   ,   .          -,    XVIIXVIII .        ,   II      . -       ,   ,       .  X   1767 ,     ,             [10 -               . .: . .        . .: 1879.].             .

        ,        ..      ,  ,             ,  .

      .             .       -  .   ,  ratio scripta,    . ,   ,    ,    ,      ,     ,   .        .

                                   .  ,       ,      ,      .




 I

   ( )


    ?

    .

..

               ,   .         -       :   Roma civitas,          ,[11 -                 .  ,       3 200 ,     10 000 ,       III  189     : 1200  , 234  , 137.  , 224.   , 140.   ,       .   :  ..  . . . . .: , 1969. . 8. ,       ,              .]   ,             ,    ,     .     ()           .      .      ,    ,      ,    [12 -     ,                 .    ,           (.  20).        .],     ,           ,    .        ,              ,    -   .     ,    (  )  -       , .                 .

        .  ,    ,   (      ..)   .      ,  ,         ,                 ,     ,       [7].     :   !

       [13 -      XIXXX          ,   . .  : -.    . .: . ,  . 1904. . 10.],     ,       ,     .         :   .       (  ),       ,  ,  ,   ..  ,   XVIIIXIX      ,        :

1.Lex Tharia agraria (643.)  possesiones agripublicae.

2.Lex repetundorem   .

3.Lex Rubria de gallia Cisalpina (705  ab urbe condita).          .

4.Lex Julia mancipalis (709.).

5.Lex Tudela Vespasiana (700.).[14 - .:  .  . . .: , 92. . 26.]

       ,       ,          (2-   ).    ,              ,         [8]. ,        V   ..   ( mos)     (mores majorum).                [15 -     ,        .       ,               . - ,  -.   ( ) / . . .: , 2000. .3940.],        .

         XII  (Leges XII tabularum)      ,           (   ).    ,          ;      ,         Leges XII tabularum.

                   .                 Leges XII tabularum.

       .[16 -    .     ,      ,        ,     ,     ,  ,     .    . .: , 1993. . 37.]     ,         .                    , .     10    , , ,  454   ..            .        ,    (450   ..)     10 ,    (Decemviri legibus scribundis).      (       ),        .[17 - .  : .., . ., .8588.]         2   8-  9- .

        (   )   .        /    coercitio.  130.                 (Edictum perpetuum).           .  ,    ,   ,      ,        [9].

   XII     : ,   (),  .       (Corneliae).       - : Lex Julia de ambitu; Lex Julia de republica; Lex Julia de vi privata; Lex Cornelia de sicariis et delictis, de fassis; Lex Cornelia de majestate; Lex Cornelia de injuris, de adulteris; Lex Cornelia repetundarum  .

 ,       ,      Lex Valeriae de provocatione.             (poena capitalis)    (verbera),         (provocatium ad populum).      .

           .      (leges),      jus antiquum.    :    319         .   ,   ,  ,      :

)oratio principis      [18 -          senex  .       :      ,      , ,     .           ,  consilium regis.];

)edicta          ( ,        );

)decreta         ,     (                ,      );

)mandata     ,   .                .[19 -       ,       .         , ,   .   ,              ,            . (.:  .   //   . . ... .: - , 1999. -. 23.    ,     ,          .    (     ) :  1497   III    (   ),   IV     1550               .     ,            .     " ,     ,    ".] [10].

)rescriptum  epistola     ,   ; ,      /      .

 -           ,           .     .           [20 -              jus.           (  leges),     . :       ,   codex Gregorianus; codex Hermogenianus ( IV ); codex Theodosianus (438   -   .].

     ,        ,        (  527  565. ..)[21 -           .   ..  ..,   11  482. .    ( ). ,     .        .       ,    .   ,   ,  .   .  . .: , 1998. . 7.],   XII  Corpus Juris Civilis.          .      ,   ,       ()       . Codex Justinianus   4 :

)Institutiones (   ,              533 .          totius legitimae scientae prima elementa);

)Digesta seu Pandectae     39      2000    (  50 ,   9132 .    533 .         IIII  ..    ,    .     8-  9-  .    proprium et sauctissimut templum justitiae)[22 -     16  533  Omnem  ,     2 000 ,    30   100. , . 3 . . :  . .       ... .: , 1984. . 20.];

)Codex      12 ,     (     9- .     529 ,   534     );

)Novellae   ,              (        ,         ( 168 )      .        :        ;          [11].

              , , .      ( 20  21)    , ,    ,        IIIII   ..,     .      ;     ,     ,  :        :      [12].             (fas)         (9555.  ..)[23 -       :   , ,   ,       . . .   . .:  , 1982. . 73.],            ,  .

  ,            (106-43.  ..). , , ,     ()   , Cicero     .          ,   ,     ,    .          ,              :   ,           :       , ,     ,         [13].    1.07.1994           - ,      ,    .            .      : ignoscitur ei qui sanguinem suum qualiter redemptum voluit (  ,    ).

            (  -),   (   ),    (     ),     (, )     ( ,   , ). ,  ,  , ,   ,       ,    ,            .   ,  ,      . ( ).             (.: ;  ,  ).

            ();  ,          ().                  ,                   ( ).             (, , )     (          ).               (,    , ),      ,             .

 , -     .  : Liber singularis enchiridi (     )  Origines        (630.),       .

 , ,        .    ,    ,   .  ,           Tituli undetrignita ex corpore Ulpiani,   Sententiarum receptarum ad filium libri quanque    Institutionum commentarii quattuor.   , ,      .

, ,   ?         (  )   (  - ).     ,  ,     .          (mos)    (fas).       ,     ;        .        ,   ,      Leges duodecim tabularum ( XII ). , -,       ,     .

       (utilitas singulorum)         .      (jus privatum  , , )   (jus publicum  , , ). ,     ,        . , -,          -    .

            :     .  ,   ()    .           (jus civile)   (jus gentium)[24 -       ,       .       .    .       .         (Ramnes),    ,   (Tities),   .    (societas),  ..,         .        Ramnes,  Tities,    (Janus geminus, Janus bifrons),       ,     ,     .             ,       - .    jus gentium :  ,      ,   (jus Quiritium),       (jus civile),     ,       ,      .     jus gentium //    . ... : .  . . 148. 1964. .3031.].         ,     ,   . :

)   (res reddere)   (  )   (  );

)      (noxae deditio)   (noxae datio);

)           (leges actiones);

)        ,        sacramentum;

)         . , -,   : ,            [25 -  .      ,         .      XIX          (-),       - .      (   )      jus gentium    .          :  :       ,  . ,  ,   .      .(. . . .: , 1991. . 80). ,       ,          .             .].

       : 1)     2)  -.       (527563),            ,          [14].    ,     .        :      ,       ,           .       ,          ;       ,      ,           ,            .     . -,       ,     . , -,        ;      ,      ,  .            ,        [26 -                ,    :                 .    ,  , interpretari,        .  ,      ,        ,         ,    ( )  ,           ,  .      ,   , mores,          ,    ,         .  .    . .: - , 2000, . 18.].        ,       .

:      .            ,        :    () ;  ,   ;    ;     ;      ; ,    .

    ,    ,     .       ,        ,   .  ,              .     Roma civitas         .     (.       , .      )        (        XII ;     ,      ;       ,   ;    ,    ),   XIXXX    : ,    .         :

).   ..           (III.  ..)   (IIII. ..)[27 -      :  . --: , 1994. . 228.];

)       . , .  .     ,   ,        .  ,      :  (VI  III.  ..),  (III.  .. III. ..)   (IVVI. ..) [28 -      :   - .   .  II. .: 1996. . 152.     . ...    ,  ,    : )   ,     1-   (264242.  ..),    ,   ; )   ,       ( 284. ..),      .     .       ,        (jus gentium).    (212. ..)    ,         ; )          .      .    .      (    ..)   ,       ( ..     . .: , 1963. .1112).      .. (,       . .: 1998. . 21).];

)   ..[29 -           .  : . .: 2000. .1518.], ..[30 -    . --: , 1999. . 36.]  ..[31 -    //    . .: 1995. . 5.].  ,          ..  ..;   ,          ( , ) ,  ,     [32 -   :   . ..  ..-. .: 1997. .1923.];

),              .. (         )[33 -  ..   :   . .: 1997. .1375.]  ..[34 -   :  . .: 2000. . 19.].

       .     : )           ,    ; )  ,      ; )               ,    ; )         ; )           (.  .).




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/a-i-boyko/rimskoe-i-sovremennoe-ugolovnoe-pravo/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


 :  . .  III, 18891890. ., 1890. .48.




2


- ..  . .: , 1984. . 318.




3


 ..     // . . 12. . 7. .: - , 1985. . 386.




4


.:  ..        //   . .:  ͔, 1991. . 192.




5


                    . .     :

       , ,

 ,   !

(. :  ..    . .: TEPPA-TERRA, 1994. . 274).




6


.  ..     . 1999. 11. .124125  W. E.Butler. Russian Law. New York: Oxford Univercity Press, 1999. 692 p.




7


 (    )        :   锅  :     :  ,   ,   ,   ,    ()     .      ?!   . .   :              // . 1999. 4. .97115.




8


.:  ..          XV  ( ). , 1994, 1. .98113;  . .           . . 1990. 6.




9


.:  .. : , , .   . 1999. 8. . 8.




10


              . .: . .        . .: 1879.




11


                .  ,       3 200 ,     10 000 ,       III  189     : 1200  , 234  , 137.  , 224.   , 140.   ,       .   :  ..  . . . . .: , 1969. . 8. ,       ,              .




12


    ,                 .    ,           (.  20).        .




13


     XIXXX          ,   . .  : -.    . .: . ,  . 1904. . 10.




14


.:  .  . . .: , 92. . 26.




15


    ,        .       ,               . - ,  -.   ( ) / . . .: , 2000. .3940.




16


   .     ,      ,        ,     ,     ,  ,     .    . .: , 1993. . 37.




17


.  : .., . ., .8588.




18


         senex  .       :      ,      , ,     .           ,  consilium regis.




19


      ,       .         , ,   .   ,              ,            . (.:  .   //   . . ... .: - , 1999. -. 23.    ,     ,          .    (     ) :  1497   III    (   ),   IV     1550               .     ,            .     " ,     ,    ".




20


             jus.           (  leges),     . :       ,   codex Gregorianus; codex Hermogenianus ( IV ); codex Theodosianus (438   -   .




21


          .   ..  ..,   11  482. .    ( ). ,     .        .       ,    .   ,   ,  .   .  . .: , 1998. . 7.




22


    16  533  Omnem  ,     2 000 ,    30   100. , . 3 . . :  . .       ... .: , 1984. . 20.




23


      :   , ,   ,       . . .   . .:  , 1982. . 73.




24


      ,       .       .    .       .         (Ramnes),    ,   (Tities),   .    (societas),  ..,         .        Ramnes,  Tities,    (Janus geminus, Janus bifrons),       ,     ,     .             ,       - .    jus gentium :  ,      ,   (jus Quiritium),       (jus civile),     ,       ,      .     jus gentium //    . ... : .  . . 148. 1964. .3031.




25


 .      ,         .      XIX          (-),       - .      (   )      jus gentium    .          :

		  :
		       ,
		  .
		 ,  ,
		 
		  .
		   
		  
		 .

(. . . .: , 1991. . 80).
 ,       ,          .             .




26


               ,    :                 .    ,  , interpretari,        .  ,      ,        ,         ,    ( )  ,           ,  .      ,   , mores,          ,    ,         .  .    . .: - , 2000, . 18.




27


     :  . --: , 1994. . 228.




28


     :   - .   .  II. .: 1996. . 152.     . ...    ,  ,    : )   ,     1-   (264242.  ..),    ,   ; )   ,       ( 284. ..),      .     .       ,        (jus gentium).    (212. ..)    ,         ; )          .      .    .      (    ..)   ,       ( ..     . .: , 1963. .1112).      .. (,       . .: 1998. . 21).




29


          .  : . .: 2000. .1518.




30


   . --: , 1999. . 36.




31


   //    . .: 1995. . 5.




32


  :   . ..  ..-. .: 1997. .1923.




33


 ..   :   . .: 1997. .1375.




34


  :  . .: 2000. . 19.


