  
 


               (. 12951366.)   ,       :           ,         .             ,     .  ,        ,    .            .    ..             .       ,           .





 

  



  :

.  (SJ)   

  

. - (SJ)

    

.  (SJ)

 

 




    Philosophia spiritualis    


.

         



    ,         (. 12951366.)                    .         XIV.  -,   1831.  ,  ?   ,                   :  ,  ,  .      ,       ,     .      ,     ,   ,   ,    ,     ,              ,             .

,             ,  , , , .      .   ,           .    ,    ,   ,       , ,    ,   ,      .

  ,     , , -     ,   .         ,        .      ,          .      ,   ,               .                     -   . ,      ,      ,          .

  ,        ,    .     ,      ,        .      , ,  -    .  ,  ,      ,   ,          ,        .

     , , ,    :         ,           ,         ,   philosophia spiritualis. ,   ,           .    ,    .     .     ,               ,   ,          ,     ,  ,   ,    ,       .

Philosophia spiritualis          ,   ,     , ,   .       ,   ,         .        ,  - ,     ,      .      ,     ,       ,     .      philosophia spiritualis  ,          .          ,        .       -   ,       .     , ,  ,  .        .        .  ,     ,     ()       . Philosophia spiritualis   , ,    ,    . , ..       .

  ,           . Imitatio Christi    philosophia spiritualis         ,     ,               .       ,   .       .   philosophia spiritualis               ,    ,       .        ,      -  ,   -- .    ,       , , ,   . ,  ,   -    .    ,        ,        ,      ,    philosophia spiritualis,         .       philosophia spiritualis.

 ,  philosophia spiritualis     ,  .       ,     ,    ,   ,   ,   ;     ,   ,   ,   ,   ,   .  philosophia spiritualis     ,          ,     ,  ,     ,           ,        .

       philosophia spiritualis.     ,                  .

 ,           philosophia spiritualis.      ,   ,   ,     .      ,   ,           .          , ,       ,         .     ,      .          ,              ,     .          ,      ,      ,    ,           ,      ,     .    philosophia spiritualis     ,       ,    ,         ,    .     imitatio Christi:        ,    ,          .



1.        

  ,                     ,             ,      -      .                   ,     ,         . ,       . ,      4653             ,         .             ,        .

       ,           ,              . ,        .  ,      , -,   ,       . , ,             ,           .          ,             .        , ,   ,      .      ,             ,   ,            .         .         ,        .     ;          ,    .

-,           ,    ,         -.

-,  ,            ,    [1 - .       : Alain de Libera. Introduction a la mystique rhenane: dAlbert le Grand a Maitre Eckhart. Paris: O.E.I.L., 1984.],  ,              .       ,        ,     .

-,             .      ,      ,              -  -    .

   . ,      ,            .   ,  ,        ,  ,    .       13611362.      (Exemplar)    ,    : ,   ,  ,  .        , , ,  .

       (   [2 - BdW (Sturlese  Blumrich), S. XVXXI; Ruh K. Geschichte der abendlandischen Mystik. Bd. III: Die Mystik des deutschen Predigerordens und ihre Grundlegung durch die Hochscholastik. Munchen: Verlag C.H. Beck, 1996, S. 423424.])     .        .       13261328.        ,       ,         13291330.  terminus post quem       In agro dominico,  27  1329.  28 ,     .  ,        ,            .

   ,          1330. ,   1331  1334.,       ,   Horologium Sapientiae.

      .   ,       ,    .  1329  1362.        [3 - Ruh K. Geschichte der abendlandischen Mystik. Bd. III, S. 422, 445.].   ,     ,           .        ,   ,      1360.   ,      .

 13611362.  ,         ,      ,        Exemplar.         ,               ,   1362.

       ,    Exemplar,       ,       ,     .         (  28- ),        .   ,      ,      .

-         , , ,                      .  - , ,   ,         ,   .      ,         [4 - . ո.  .         XIV  XV.     /  .. . .: , 1988, . 6, 165, 219, 221, 244, 248, 250, 404, 486.].              [5 - Jacques Le Goff. Les intellectuels au Moyen Age. Paris, 1957.   .:   .     /    .. . : -, 1997; 2- : .:  - , 2003.].    ,        ,    quaestiones  ,             .

 ,     ,      ,     ,            .   ,        ,             .            ,         ,       .  ,    ,                         ,     .

     ,              -    ,   ,   ,     . ,          -  ,   ,       .   ,  ,    , .        ,    .  ,    ,   .       ,          .     ,    ,   ,    ;     ,             .     ,           ,       ,        ,   . ,            , ,      .    ,   ,       .

         .       ,    ,    ,  ,       .     ,       .      ,         .   ,  .      ,   ,     .    ,   ,       ,     ,        ,      , , , , ,    ,   ,      .        ,        ,            ,  ,  ,  ,   ,    philosophia spiritualis       .  philosophia spiritualis           ,  ,      .    ,            ,       ,          ,    philosophia spiritualis.

 , philosophia spiritualis  ,  ,    .     ,                ,   ,      ,          . Philosophia spiritualis    , ..   .  ,   ,  ,    .     ,      ,  , , ,   , ,  ,   .  ,   ,     philosophia spiritualis       ,   ,           ,     ,      ,        ,              .



2.   philosophia spiritualis  

.Philosophia spiritualis   

   ,            ,  ,       ,   ,      .       ,    philosophia spiritualis  .    . ,  .    philosophia spiritualis   [6 - Hor 356, 11: Veritates quidem patrum vel ea, quae comperta sunt certissima attestatione rerum secundum sarcae scripturae sensum, prout accepi a domino; Hor 370, 2025: Et cum ea, quae data erant, ad se reversus studiose rimatus est, ut nihil in his esset, quod a dictis sanctorum patrum discreparet. Sed hoc, quod divina tradente sapientia sibi per spiritualem illustrationem infundebatur, auctoritate sacrae scripturae divinitus sanctis inspiratae fulciretur, cum idem in sensu, aut etiam idem in verbis et sensu, vel certe simile reperiretur esse.].     ,  philosophia spiritualis     ,             .  ,      ,       ,      .    ,    ,    ,       (ars vivendi), ..   , ,  .           -;    ,    philo-sophia spiritualis   Horologium Sapientiae    [7 - Hor 545, 9.].   philosophia spiritualis               .

 philosophia spiritualis    -[8 - Ps.-Rufinus. In Amos 8. 11 // PL 21, 1096 C.].      Horologium Sapientiae .      ,          .   , ,      philosophia spiritualis     ,         :        ,      (philosophia est rerum humanarum divinarumque cognitio cum studio bene vivendi coniuncta)[9 - . : F. Ueberweg. Grundriss der Geschichte der Philosophic. Erster Teil: Die Philosophie des Altertums / Hrsg. von Karl Praechter. Unveranderter photomechanischer Nachdruck der 12. Auflage. Basel, Stuttgart: Benno Schwabe & Co. Verlag, 1960, S. 5sq.].   ,     ,    ,        , .       philosophia spiritualis          .    ,         . Philosophia spiritualis        philosophia christiana[10 - Hor 547, 14.].      ,    sapientia ()        ,      [11 - M. Grabmann. Der Liber de divina sapientia des Jakob von Lilienstein. Eine ungedruckte scholastisch-mystische Summa aus dem Beginn des 16. Jahrhunderts // Idem. Mittelalterliches Geistesleben. Abhandlungen zur Geschichte der Scholastik und Mystik. Bd. II. Mtachen, 1936, S. 591.].  ,      ,   ,  .

,  ,           ,   ,   ,    . .  ,   ,    . .         .  (veritates quidem patrum)     .  (secundum sacrae scripturae sensum)[12 - Hor 365, 10.].      ,   philosophia spiritualis    .  (dictis sanctorum patrorum)[13 - Hor 370, 2124.].

  ,      ,       philosophia spiritualis  ,       ,    .              philosophia mundana[14 - Hor 546, 32.].    ,      -.   . ,       :      ,     , ,     , ,    (Philosophia est meditatio mortis, quod magis convenit Christianis, qui saeculi ambitione calcata conversatione disciplinabili, similitudine futurae patriae vivunt)[15 - P. Kunzle. Heinrich Seuses Horologium Sapientiae (Hor), S. 76.].     -  ,      , , , ,   .                 [16 -  .  . VI. 3. 9:  ()      . .  .: Eusebius Werke / Hrsg. E. Schwarz. (Die griechischen und christlichen Schriftsteller der ersten drei Jahrhunderte). Bd. II/2. Leipzig, 1908, S. 526, 27.].

    philosophia spiritualis        . ,    ,    -,                ,         ,      .          ,        ,    .  ,   philosophia spiritualis       ,         (De artibus et disciplinis).   VI.,                 .    : 1)         ; 2)      ; 3)  meditatio mortis; 4)   ,     [17 - PL 70, 1167 D.].



b.Ipsa philosophia Christus

             . Meditatio mortis           ,         ,   , ,       ,   ,   .            imitatio Christi,     conformatio Christi.  ,      ,  , -,     [18 - ., ,  .  . . 3.   //  .  . .: , 2002, . 5758.],     (Christus crucifixus).                    .    ,    ,    ,          .   ,            , ..        .   ,        .     ,  ,  ,     .             .            [19 - Bradley, Ritamary. Christ, The Teacher, in Julians Showings: The Biblical and Patristic Traditions // The Medieval Mystical Tradition in England: Papers Read at Dartington Hall, July 1982 / ed. by Marion Glasscoe. Exeter: University of Exeter, 1982, p.127141.].       -    ,               .

               .      (exemplar). Philosophia spiritualis  imitatio Christi  .      philosophia spiritualis    ,    ,   Vitaspatrum,  Vitae patrum,   VVI.    (    ),    ,    (exempla)     ,    .   ,                -.    ,      .   Horologium Sapientiae    [20 - Hor 523, 1420; 545, 9-13; 546, 14; 547, 9-19.].       ,     .       Vitaspatrum ,     ,       ,         .   . , Vitaspatrum               [21 - R. Imbach. Die deutsche Dominikanerschule: Drei Modelle einer Theologia mystica // Grundfragen christlicher Mystik. Wissenschaftliche Studientagung Theologia mystica in Weingarten vom 7.-10. November 1985 / Hrsg. von Margot Schmidt in ZusammenarbeitmitDieterR. Bauer. Stuttgart-BadCannstatt: Frommann-Holzboog, 1987, S. 164 (Mystik in Geschichte und Gegenwart: Texte und Untersuchungen, Band 5). . : R. Creytens OP. Linstruction des novices dominicains au XIIIe siecle dapres le ms. Toulouse 418 // AFP. 20. 1950, p.114193; P. Kunzle. Heinrich Seuses Horologium Sapientiae (Hor), S. 87.].  ,        , ,  ,     .  , ,  ,           ,    ,       .   philosophia spiritualis        .



c. .   philosophia spiritualis  

    philosophia spiritualis   ,     

,    ,         ,       . .   . ,            (mysterium).      ,     ( 2, 9),        .           ,       .     .              ,   .         .           ,  ,   ,   ,     .

.        ,     .          ,            ,     .        ,   ,      ,       .      ,            .        , , ,    [22 - .: Vita 99, 2192, 7; : Vita 92, 13: Wan werinitandersnuzzesnochgutes an lidene, wan allein, daz wir dem schoenen klaren spiegel Cristus so vil destglicher werden, es weri wolangeleit; BdEW 250, 2526: Liden machet mir den menschen minneklich, wan der lidende mensch ist mir anlich; Hor 488, 1820: Qui adversa libenterpro Deopatitur, Christo passo assimilatur, et ideo ab eo tamquam a consimili nexu dilectionis praecipuo constringitur.].

                 ( 8, 17).        ,      ( 6, 6;  2, 19)      (2  7, 3; 2 2, 11;  6, 8;  2, 20),       ( 3, 10;  6, 5).            ( 8, 34).        .   .          . .       ,      (Christuscrucifixus).       ,      . [23 - Hor 493, 12: Nihil arbitratus sum me scire inter nos, nisi Iesum Christum, et hunc crucifixum; BdEW 254, 1116: Wol dir, edels lieht under allem himelschen gestirne, Paule, daz du als hohe werd gezogen und als tief in gefueret in die verborgnen tiigni der blozen gotheit, da du hortest die tieffen wort, die nieman gesprechen mag, und dir doch daz selb minneklich liden ob im allem so suezklich ze herzen gieng, daz du spreche: ich enkan nit denn Jesum Cristum und den also gekruzgeten".].     .       philosophia spiritualis  .           , conformatio    [24 - Hor 369, 1516: se Christo passo spiritualiter, quantum possibile est, in eisdem conformare.].

         .                .        ,        , ..         ,    .   ,   ,  ,        ,    ,     (exemplar)        ,   .

        .

,          .    .  .      ,  ,  -  ,   .          ,      .            ,         .    .        ,    ,    ,   ,   ,   .            .  ,         ,   . ,           .             ,         .    , ,  . , philosophia spiritualis  , ,     .

 .          .   .               .         philosophia spiritualis.            [25 - BdEW 256, 914: Ewigu Wisheit, ich merke hier inne: swer grosses lones und ewiges heiles begert, swer hoher kunst und tieffer wisheit begert, swer glich in lieb und leid welle stan und ganz sicherheit vor allem ubel welle han, und ein trank dines bittren lidennes und ungewonlichersuezigeit welle enphahen, dersol dich, den gekruzigeten Jesum, ze allen ziten vor den ogen sins herzen tragen.].  . ,     ,           [26 - .: 1 1, 24:    ,   , ,     ;  2, 3:        .].  1-                 [27 - 1  1, 23:     ,   ,    .],      .        Horologium Sapientiae[28 - Hor 380, 1621: Aiebat namque Christum Dei virtutem et Dei sapientiam esse, et ipso esse absconditos omnes thesauros sapientiae etscientiae Dei.].    . ,       ;          [29 - P. Kunzle. Heinrich Seuses Horologium Sapientiae (Hor), S. 74.].          ,     .  ,    , ,  ,      .       ,    .

          .        ( 6, 36).         ,   ( 8, 17).  .       : ,    ( 2, 20),     ( 6, 8),      ( 6, 4),       ( 2, 12)     ( 6, 8).   ,  Christus crucifixis      ,                .   theologia crucis .      1-   :     ,   ,     (1, 23),         ,   ,    (2, 2).  .           ,    ,      .         ,       .     .       (2  1, 5;  3, 10;  1, 24). ,   ,  ,  ,  ,     , ,  .      ,     ,   .

           .              ,     ,     ( 6, 17; 2 4, 10).    .         .   .        ,     [30 - Schrage, W. Leid, Kreuz und Eschaton. Die Peristasenkataloge als Merkmale paulinischer Theologia crucis und Eschatologie // Evangelische Theologie. 34 (NF 29). 1974, S. 141175.].                    .    ,                , ,    ,       .                ,      ,              ,    .   ,       ,          ,      .             ,        ,   , ,             .

,              ,         (BNUS, Ms. 2929)    .   ,      ( 27


),    -,       .       ,         ,    ,  ,        .          .      .  , ,   .     ,    ,  ,   ,    ,   .   ,       , ,        , -,     , ,   , ,        XIV .

             .       ,   ,    .            . ,     .      . -,   ,         ,   . -,   ,      ,              ,      .    ,  . ,        .

             .          ,      .       ,   -   .         imitatio Christi    ,        ,     ,     .           .      ,         .        .     ,    ,         ,        ,         .        ,     ,      , ,     .     imitatio Christi      .   ,     . ,   ,   ,      ,    ,     ,                 (2  2, 14 .; 4, 12; 14; 6, 4;  2, 17).

           , ,      ,              .        ,            .     ,           ,        .   .     ,        [31 -  1, 24:                  ,   . . : W. Schrage. Leid, Kreuz und Eschaton, S. 158.].

           . ,      . .   ,      ,             . ,  ,    ,   .             .  (     ,       ),            [32 - .: P. Kunzle. Heinrich Seuses Horologium Sapientiae (Hor), S. 75, 85; M.A. Fischer. Die hl. Schrift in den Werken des deutschen Mystikers Heinrich Seuse. Mdnchen, 1936, S. 34 sq.].

   ,  .  philosophia spirituals     . .  ,   ,    .     ,   . .    ,  veritas quidem patrum secundum sacrae scripturae sensum (       . )[33 - Hor 365, 10.],           ,    .    philosophia spiri-tualis      dictis sanctorum patrorum (  )[34 - .: Hor 370, 2124.].    , , ,    ,   ,   , , .

,  ,  , ,   .    ,        -      .   ,        . ,      ,            ,   .        ,        ,   ,    .       .    ,     ,      ,       ,        . ,  ,  exemplar,   ,          ,  ,    .       ,        ,       ,      -   ,   ,    . ,         .     ,       ,         .



d.    

  philosophia spiritualis       .      ,          ,         [35 - BdEW 254, 17; 256, 6; Hor 493, 78.].           . ,    17          .  ,       ,   .        .     ,   philosophia spiritualis,      . ,        .       [36 - Hor 493, 12: Nihil arbitratus sum me scire inter vos, nisi Iesum Christum, et hunc crucifixum. .: 1 2, 2; Hor 493, 69: Similiter et tu caelestis fiella, suavitatesermonis dulciter perornata, atque Verbi aeterni divinissima maiestate illuminata, beatissime Bernarde, cui Verbum incarnatum et in cruce suspensum tam dulciter sapiebat, ut haec et his similia verba suavia dulcissime perorares. .: Bernardus Claraevallensis. Super Cantica Canticorum. Sermo 43, 4 (III) // Opera. II. 43, 2122: haec mea subtilior, interior philosophia, scire Iesum, et hunc crucifixum.].

  .         .        ,     .              ,   .            .       ,            . .

    .     .                  . .   . ,               .     ,        .       

  [37 - R. Blumrich. Diegemeinu lerdes Bdchlein der ewigen Weisheit. Quellen und Konzept // Heinrich Seuses Philosophia spiritualis. Quellen, Konzept, Formen und Rezeption. Tagung Eichstatt 2.-4. Oktober 1991 / Hrsg. von Rddiger Blumrich und Philipp Kaiser (Wissensliteratur im Mittelalter, Schriften des Sonderforschungsbereichs 226 Wdrzburg/Eichstatt, Band 17). Wiesbaden: Dr. Ludwig Reichert Verlag, 1994, S. 55, 57.].    , ,             ,       ,    - ,         .         .      ,       ,       .   ,                  ,             .  ,       ,             .  ,     ,      ,     , , ,      ,               .         ,         .        , ,       - [38 -         De diligendo Deo (Bernardus Claraevallensis. De diligendo Deo. 10 n. 28, 15 n. 39 // Opera. III. 143, 1524; 153, 4-10): Heinrich Seuse. Das Buch der Wahrheit / kritisch herausgegeben von Loris Sturlese und Rddiger Blumrich. Hamburg: Meiner, 1993, S. 2225.].                        1329 .      ,   XIVXV.  ,                ,   . ,             .           ,            .

  , ,   ,      . ,    philosophia spiritualis,         interior philosophia , ,  excessus mentis^[39 - Bernardus Claraevallensis. Super Cantica Canticorum. Sermo 31, n. 6 // Opera. I. 223, 3 sqq.].           ,  ,   Horologi-um Sapientiae,        ,         (puritas cordis).         ,          .       .    ,  (scientia carnis),  (scientia mundi)      curiositas,       [40 -   ,     (scientia mundi, quae docet vanitatem),   - (scientia carnis, quae docet voluptatem).              (scientia sanctorum, quae docet temporaliter cruciari et delectari in aeternum): Bernardus Claraevallensis. De diversis. Sermo 31, n. 4 // Opera. VI/1.              Contra quaedam capitula errorum Abaelardi (c. IV, 10, c. V, 1213 // PL 182, 1062, 10631064). . : J. Ries. Das geistliche Leben in seinen Entwicklungsstufen nach der Lehre des hl. Bernhard. Freiburg i. Br., 1906, S. 1-16; St. Gilson. Die Mystik des heiligen Bernhard von Clairvaux. Wittlich, 1936, S. 251.         ,    ,   ,              . . Bernardus Claraevallensis. Super Cantica Canticorum. Sermo 33, n. 8 // Opera. I. 239, 1922: ipsi vagi sunt, nulla stabiles certitudine veritatis, semper discentes, et numquam ad scientiam veritatispervenientes. Haec sponsa propterphilosophorum et haereticorum varia et vana dogmata.].      Horologium Sapientiae  ,     .    , ,       ,   ,  ,   . ,   ,     ,      ,  ,         [41 - Hor 521, 3525, 12. . : M. Muckshoff. Der Einfluss des hl. Bonaventura auf die deutsche Theologie mit besonderer Berncksichtigung der Theologie und Mystik des seligen Heinrich Seuse // S. Bonaventura 12741974 / Hrsg. von J.G. Bougerol. Bd. 2. Grottaferrata, 1974, S. 256258.].  ,  ,      ,     ,    , ,   ,        1-     ,     ,     ,   [42 -  .  .  I.  1.  1 //  .  .  I.  1-43. /.  ..   .. . ., , 2002, . 4:     ,   ,   ,    ,  ,   ,   .].  ,          ,    .

    ,    ,  ,      ,   . .   ,         quaestio,   ,     .      ,     .        :   , ,   , ..    .  modus carnalis.           , ..  ,   modus animalis[43 - Hor 525, 28-526, 3: Primus modus est carnalis, quem habent hi, in quibus abundat littera sine spiritu Secundus modus est animalis, et est in his, qui simplici quidem oculo in actu scholastico ea, quae ad salutem necessaria sunt, quaerunt, verumtamen opera supererogationis facere et charismata aemulari meliora usquequaque negligunt.].         ,       ,        ,     modus spiritualis[44 - Hor 526, 36.].

       ,       ,     ;       ,        (ut sicut intellectus eorum scientia, sic et affectus eorum divina sapientia replea-tur; et sicutproficiunt in cognitione veri, sic et in amore summi boni)[45 - Hor 526, 57.].  . ,    scientia sanctorum,  ,      ,                [46 - M. Grabmann. Die Geschichte der scholastischen Methode. Bd. II. Freiburg i. Br., 1911, S. 106; J. Ries. Das geistliche Leben, S. 15 sqq.].  ,    ,    , famosissimus doctrinae christianae philosophus[47 - Hor 547, 7.],       (vera scientia christianae philosophiae),      (inutile discursus)   (mundanaephilosophiae)[48 - Hor 546, 32.].  .    ,        [49 - Bernardus Claraevallensis. De consideratione. Liber V, n. 3 // Opera. III. 468, 22-25]. , , ,  ,   ,         ,     [50 - Bernardus Claraevallensis. Super Cantica Canticorum. Sermo 36, n. 2 // Opera. II. 4, 2124; Hor 526, 3-11.].   .                .     ,          ,    -[51 - Ibid. // Opera. II. 5, 7-10: Est autem, quod in se est, omnis scientia bona, quae tamen veritatesubnixasit;sed tu quicum timoreettremore tuam ipsiusoperarisalutempro temporis brevitate festinas, ea scire ampliuspriusque curato, quae senseris vinciniora saluti.].       ,   ,    ,    (sertitudo veritatis),     ,    ,     .   ,  ,    .       ,    ,  ,    ,    .        ,   .         ,     . ,    . , , ,  ,   ,  , ,   ,       ,   .        .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/genrih-suzo/kniga-vechnoy-premudrosti/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


.       : Alain de Libera. Introduction a la mystique rhenane: dAlbert le Grand a Maitre Eckhart. Paris: O.E.I.L., 1984.




2


BdW (Sturlese  Blumrich), S. XVXXI; Ruh K. Geschichte der abendlandischen Mystik. Bd. III: Die Mystik des deutschen Predigerordens und ihre Grundlegung durch die Hochscholastik. Munchen: Verlag C.H. Beck, 1996, S. 423424.




3


Ruh K. Geschichte der abendlandischen Mystik. Bd. III, S. 422, 445.




4


. ո.  .         XIV  XV.     /  .. . .: , 1988, . 6, 165, 219, 221, 244, 248, 250, 404, 486.




5


Jacques Le Goff. Les intellectuels au Moyen Age. Paris, 1957.   .:   .     /    .. . : -, 1997; 2- : .:  - , 2003.




6


Hor 356, 11: Veritates quidem patrum vel ea, quae comperta sunt certissima attestatione rerum secundum sarcae scripturae sensum, prout accepi a domino; Hor 370, 2025: Et cum ea, quae data erant, ad se reversus studiose rimatus est, ut nihil in his esset, quod a dictis sanctorum patrum discreparet. Sed hoc, quod divina tradente sapientia sibi per spiritualem illustrationem infundebatur, auctoritate sacrae scripturae divinitus sanctis inspiratae fulciretur, cum idem in sensu, aut etiam idem in verbis et sensu, vel certe simile reperiretur esse.




7


Hor 545, 9.




8


Ps.-Rufinus. In Amos 8. 11 // PL 21, 1096 C.




9


. : F. Ueberweg. Grundriss der Geschichte der Philosophic. Erster Teil: Die Philosophie des Altertums / Hrsg. von Karl Praechter. Unveranderter photomechanischer Nachdruck der 12. Auflage. Basel, Stuttgart: Benno Schwabe & Co. Verlag, 1960, S. 5sq.




10


Hor 547, 14.




11


M. Grabmann. Der Liber de divina sapientia des Jakob von Lilienstein. Eine ungedruckte scholastisch-mystische Summa aus dem Beginn des 16. Jahrhunderts // Idem. Mittelalterliches Geistesleben. Abhandlungen zur Geschichte der Scholastik und Mystik. Bd. II. Mtachen, 1936, S. 591.




12


Hor 365, 10.




13


Hor 370, 2124.




14


Hor 546, 32.




15


P. Kunzle. Heinrich Seuses Horologium Sapientiae (Hor), S. 76.




16


 .  . VI. 3. 9:  ()      . .  .: Eusebius Werke / Hrsg. E. Schwarz. (Die griechischen und christlichen Schriftsteller der ersten drei Jahrhunderte). Bd. II/2. Leipzig, 1908, S. 526, 27.




17


PL 70, 1167 D.




18


., ,  .  . . 3.   //  .  . .: , 2002, . 5758.




19


Bradley, Ritamary. Christ, The Teacher, in Julians Showings: The Biblical and Patristic Traditions // The Medieval Mystical Tradition in England: Papers Read at Dartington Hall, July 1982 / ed. by Marion Glasscoe. Exeter: University of Exeter, 1982, p.127141.




20


Hor 523, 1420; 545, 9-13; 546, 14; 547, 9-19.




21


R. Imbach. Die deutsche Dominikanerschule: Drei Modelle einer Theologia mystica // Grundfragen christlicher Mystik. Wissenschaftliche Studientagung Theologia mystica in Weingarten vom 7.-10. November 1985 / Hrsg. von Margot Schmidt in ZusammenarbeitmitDieterR. Bauer. Stuttgart-BadCannstatt: Frommann-Holzboog, 1987, S. 164 (Mystik in Geschichte und Gegenwart: Texte und Untersuchungen, Band 5). . : R. Creytens OP. Linstruction des novices dominicains au XIIIe siecle dapres le ms. Toulouse 418 // AFP. 20. 1950, p.114193; P. Kunzle. Heinrich Seuses Horologium Sapientiae (Hor), S. 87.




22


.: Vita 99, 2192, 7; : Vita 92, 13: Wan werinitandersnuzzesnochgutes an lidene, wan allein, daz wir dem schoenen klaren spiegel Cristus so vil destglicher werden, es weri wolangeleit; BdEW 250, 2526: Liden machet mir den menschen minneklich, wan der lidende mensch ist mir anlich; Hor 488, 1820: Qui adversa libenterpro Deopatitur, Christo passo assimilatur, et ideo ab eo tamquam a consimili nexu dilectionis praecipuo constringitur.




23


Hor 493, 12: Nihil arbitratus sum me scire inter nos, nisi Iesum Christum, et hunc crucifixum; BdEW 254, 1116: Wol dir, edels lieht under allem himelschen gestirne, Paule, daz du als hohe werd gezogen und als tief in gefueret in die verborgnen tiigni der blozen gotheit, da du hortest die tieffen wort, die nieman gesprechen mag, und dir doch daz selb minneklich liden ob im allem so suezklich ze herzen gieng, daz du spreche: ich enkan nit denn Jesum Cristum und den also gekruzgeten".




24


Hor 369, 1516: se Christo passo spiritualiter, quantum possibile est, in eisdem conformare.




25


BdEW 256, 914: Ewigu Wisheit, ich merke hier inne: swer grosses lones und ewiges heiles begert, swer hoher kunst und tieffer wisheit begert, swer glich in lieb und leid welle stan und ganz sicherheit vor allem ubel welle han, und ein trank dines bittren lidennes und ungewonlichersuezigeit welle enphahen, dersol dich, den gekruzigeten Jesum, ze allen ziten vor den ogen sins herzen tragen.




26


.: 1 1, 24:    ,   , ,     ;  2, 3:        .




27


1  1, 23:     ,   ,    .




28


Hor 380, 1621: Aiebat namque Christum Dei virtutem et Dei sapientiam esse, et ipso esse absconditos omnes thesauros sapientiae etscientiae Dei.




29


P. Kunzle. Heinrich Seuses Horologium Sapientiae (Hor), S. 74.




30


Schrage, W. Leid, Kreuz und Eschaton. Die Peristasenkataloge als Merkmale paulinischer Theologia crucis und Eschatologie // Evangelische Theologie. 34 (NF 29). 1974, S. 141175.




31


 1, 24:                  ,   . . : W. Schrage. Leid, Kreuz und Eschaton, S. 158.




32


.: P. Kunzle. Heinrich Seuses Horologium Sapientiae (Hor), S. 75, 85; M.A. Fischer. Die hl. Schrift in den Werken des deutschen Mystikers Heinrich Seuse. Mdnchen, 1936, S. 34 sq.




33


Hor 365, 10.




34


.: Hor 370, 2124.




35


BdEW 254, 17; 256, 6; Hor 493, 78.




36


Hor 493, 12: Nihil arbitratus sum me scire inter vos, nisi Iesum Christum, et hunc crucifixum. .: 1 2, 2; Hor 493, 69: Similiter et tu caelestis fiella, suavitatesermonis dulciter perornata, atque Verbi aeterni divinissima maiestate illuminata, beatissime Bernarde, cui Verbum incarnatum et in cruce suspensum tam dulciter sapiebat, ut haec et his similia verba suavia dulcissime perorares. .: Bernardus Claraevallensis. Super Cantica Canticorum. Sermo 43, 4 (III) // Opera. II. 43, 2122: haec mea subtilior, interior philosophia, scire Iesum, et hunc crucifixum.




37


R. Blumrich. Diegemeinu lerdes Bdchlein der ewigen Weisheit. Quellen und Konzept // Heinrich Seuses Philosophia spiritualis. Quellen, Konzept, Formen und Rezeption. Tagung Eichstatt 2.-4. Oktober 1991 / Hrsg. von Rddiger Blumrich und Philipp Kaiser (Wissensliteratur im Mittelalter, Schriften des Sonderforschungsbereichs 226 Wdrzburg/Eichstatt, Band 17). Wiesbaden: Dr. Ludwig Reichert Verlag, 1994, S. 55, 57.




38


        De diligendo Deo (Bernardus Claraevallensis. De diligendo Deo. 10 n. 28, 15 n. 39 // Opera. III. 143, 1524; 153, 4-10): Heinrich Seuse. Das Buch der Wahrheit / kritisch herausgegeben von Loris Sturlese und Rddiger Blumrich. Hamburg: Meiner, 1993, S. 2225.




39


Bernardus Claraevallensis. Super Cantica Canticorum. Sermo 31, n. 6 // Opera. I. 223, 3 sqq.




40


  ,     (scientia mundi, quae docet vanitatem),   - (scientia carnis, quae docet voluptatem).              (scientia sanctorum, quae docet temporaliter cruciari et delectari in aeternum): Bernardus Claraevallensis. De diversis. Sermo 31, n. 4 // Opera. VI/1.              Contra quaedam capitula errorum Abaelardi (c. IV, 10, c. V, 1213 // PL 182, 1062, 10631064). . : J. Ries. Das geistliche Leben in seinen Entwicklungsstufen nach der Lehre des hl. Bernhard. Freiburg i. Br., 1906, S. 1-16; St. Gilson. Die Mystik des heiligen Bernhard von Clairvaux. Wittlich, 1936, S. 251.         ,    ,   ,              . . Bernardus Claraevallensis. Super Cantica Canticorum. Sermo 33, n. 8 // Opera. I. 239, 1922: ipsi vagi sunt, nulla stabiles certitudine veritatis, semper discentes, et numquam ad scientiam veritatispervenientes. Haec sponsa propterphilosophorum et haereticorum varia et vana dogmata.




41


Hor 521, 3525, 12. . : M. Muckshoff. Der Einfluss des hl. Bonaventura auf die deutsche Theologie mit besonderer Berncksichtigung der Theologie und Mystik des seligen Heinrich Seuse // S. Bonaventura 12741974 / Hrsg. von J.G. Bougerol. Bd. 2. Grottaferrata, 1974, S. 256258.




42


 .  .  I.  1.  1 //  .  .  I.  1-43. /.  ..   .. . ., , 2002, . 4:     ,   ,   ,    ,  ,   ,   .




43


Hor 525, 28-526, 3: Primus modus est carnalis, quem habent hi, in quibus abundat littera sine spiritu Secundus modus est animalis, et est in his, qui simplici quidem oculo in actu scholastico ea, quae ad salutem necessaria sunt, quaerunt, verumtamen opera supererogationis facere et charismata aemulari meliora usquequaque negligunt.




44


Hor 526, 36.




45


Hor 526, 57.




46


M. Grabmann. Die Geschichte der scholastischen Methode. Bd. II. Freiburg i. Br., 1911, S. 106; J. Ries. Das geistliche Leben, S. 15 sqq.




47


Hor 547, 7.




48


Hor 546, 32.




49


Bernardus Claraevallensis. De consideratione. Liber V, n. 3 // Opera. III. 468, 22-25




50


Bernardus Claraevallensis. Super Cantica Canticorum. Sermo 36, n. 2 // Opera. II. 4, 2124; Hor 526, 3-11.




51


Ibid. // Opera. II. 5, 7-10: Est autem, quod in se est, omnis scientia bona, quae tamen veritatesubnixasit;sed tu quicum timoreettremore tuam ipsiusoperarisalutempro temporis brevitate festinas, ea scire ampliuspriusque curato, quae senseris vinciniora saluti.


