 
 


 V ..            ,    ,  .   -,               .

 ໠       ,   , , ,   ,  .       ,       ,        .

,    ,         ,   .   19141918.,   ,   ,  ,   ,   ,   , ,       .





    30  .





,   .





 

 



  ,  

   , . . 

  

 . 

  . 

  . 

 . , . 

  . 

  . 

- . 

  Getty Images



  .         () .  , ,  ,  ,  ,       .  ,   ,    , ,        ,     ,  ,     .

,     , ,  ,      () ,      ,   .



This edition published byarrangement with Viking, animprint ofPenguin Publishing Group, adivision ofPenguin Random HouseLLC.

Donald Kagan, 2003

All rights reserved

  , , .   -, 2023


* * *










 


    



1. 

2.    (.450. ..)

3. 

4., , 

5.  

6. 

7. 

8.  

9. 

10., , , 

11.- 

12. 

13.  

14. 

15. 

16. 

17. , 418.

18. , 418.

19. 

20.  

21.  

22. 

23.  

24.

25. 

26.  

27.

28. 

29. 







           .       , -               . ߠ        ,   ,  ,  . ߠ        ,    ,    .     , ,    . ,     ,         .







     V. ..     젖   ,      .                  ,              .

Ѡ       ,  .   :  ,   ,    .    :   ,         ,  ,  ,     .      ,   , ,   . -,  , ,  ,     .  ,      ,     ,          . ,   ,    ,  ,   ,     ,  ,      .       ,     ,     .

        ࠖ        .    ,    ,   :



,       ,  .   ,      ,       ;  , ,            ,      . Ƞ          , ,  ,   [1 -  . . .        : .  / .. . . ., 1981; .  / .. . . ., 1915. ..] (,  I.1.12).


 V. ..      ,      ,    ,         ,        .       .    ,     ,         ,    .

 ,     ,      ,      ,   ,   .       ,   ;   ,  ,     ,    ,  ,  ,   .     .   ,  ,    .  ,   , ,   ,     ,     :   ,        (,  III.81.5).

    , ,  ,     .    ,   :  , ,  ,    ,    ,   .     , ,     -  ,    .   , 蠫        (,  III.82.4, 8; III.83.1).    ,      : ,  ,     ,           (III.82.2).

      2400 ,     .      頖     .          , ,    .,   ,       ,      -. , ,     ,   ,      .

       ,      . ,      ,     .     ,      ,    .        .            ,     .    ꠖ ,        .    ,   ,        .         ,     .

 ,  ,   ,           ,   .      ,     ,   ,       ,  . ,             .     ,    ,    .    ,        .          ,     . ʠ   ,    ,   ,      .        ,            ,      .

          ,     XXI.   ,     ,    [1 -       .  :    (TheOutbreak ofthe Peloponnesian War, 1969),   (TheArchidamian War, 1974),     (ThePeace ofNicias andthe Sicilian Expedition, 1981) 蠫   (TheFall ofthe Athenian Empire, 1987).].     ,      ,       ,   ,    ,   . ߠ        ,     , ,       .

      ,   ,  ࠖ  ,       ,     ,      ,    ,  ,    ,      ,    ,             .  ,  ,            ,  ,     ,   .














ܠI

 ʠ








  , ,  ,    ,             ,           .               - :          ,    .   ,   :      ,   -,    ,   ,  ,     ,         .    ,  ,     堖   .        ,    ,   , ,   ,  .  ,  , ,     .

,    ,   ,    ,  ,    ,     ,    [2 -      1938,      . B.B.C. Archives; record no. 1930. .: C. Thorne, TheApproach ofWar193839, London, 1982, p.91.].  ,  ,   ,   ,   ,   ;   ,             [3 -    , ,   ; ,  ,   ꠫ .].




1

 

(479439 . Π..)



       蠖        .              ,       .   ,   ,   ,    ,    ,  ( ),       .

        ,  ,     ,    ,    , , ,  ,     ,    .       .




 Ƞ 


    , VI. ..      ,     .      蠖     ; 蠖  ,   蠖   ,   .            .        堖  -,      .

       .         , ,   ,   ,      ,   ,     [2 -  . . .] (,   III.3.6).              ,     .      -  ;      ,    ,     .        ,         .  ,        .        젖  (homoios).       .  ,     ,    .      .     , ,      .

    ,      ,   - ,       .  ,  [3 -   . ..]   , ,  ,     (V.80.3),  ,   ,   []   (,  II.6.21269a)[4 -  . . .].

 VI. ..         .         ,      , ,  , ,  頖  ,    .      .                .

    ,   .    ,       ,      ,     .        ,      . ,    ,   ,   ,      . ʠ  ,      ,     ,   .    , ,  ,      ,   ,  ,    ,   .              ,        (1).








,   - ,       .        ,      . ,        ,      .

        ,  ,   .      ,      .  ,       ,     ,   .     ,     ,   ,  ⠖   ,   .

     ;    ,     ,    .      ,          .            . ,     ,      ,    ,  ,   ,     .

    ,   .  ,    ,    .  ,     ,       ,         .

   ,  ,      ,      .    ,     .    ,      ,   . , ,   蠖 -   ;     .

       , , .    ,      .    ,     ,               .     ,    .          ,          ,       .     ,      ,        ,    .   ,  ,     .




 Ƞ [5 -             () (.-. ????,  ). ..]


    ,      .   ,   ,    ,     ,     .    ,  ,   ,  -  .      1000       ,         .      ,          , ,   ,  .   ,  ,        .  ,      ,    .

         ,         .     -,          .    , 蠖           V. ..    .

          ,       .     ,      ,     ,       -   .      ,     ( 2). Ѡ       ,      .    ,    ,   ,       ,          . ʠ    150     ,  ,     .        .













          ,    ,        ,     .      ,       .             ,         蠖   ࠖ          .               (    ),   .

      ,    ,  .  ,    ,    ,      .              ,     .      , ,   .     40000    ,      6000.  ,      , ,         .      ,     ,  ,   , ,           .

   ,  ,    ,    .         ,    ;           ,     .         ,  .                 ,        堖  .    ,  ,     .

      ࠖ     . , ,         ,     -, -.    479 462. ..,  ,  ,                  .     ࠖ    䠖  .

     : , ,     ,      [6 -  . . .] (I.139.4).         , -   .        ,      .        ,   .     ,          .             ,  ,      .

       .     ,            ,    .           ,  . Ѡ    ,  ,     . ,        .        ,  ,     ,  ;  ,    ,      ,           [7 -  . . .] (,  . 5).

      ,            .                   .

    ,  ,    .   ,      ,  ,     . -   ,  ,         - .      ,           .           ,   .      ,   ,    ,    ,     .   ,  ,               .




  


      ,  ,       ,        .          ,      ,       .         ,        .     ,     , ,     (I.92.1).  475. ..   ,        ,     ,        ,     .

 465. ..         ( 3),   .         ,  ,     (I.101.2).     ,     . ,         481. ..,   . ,    - ,         ,    .    :     ,  ,      ,   ,                    (I.102.3).

 ,      ,          .          .   ,     ,   ,           .

     ,        ,   .            ,  ,     ,     (I.103.3).








           -    .  459. ..      , ,    ,             .  ,        .  ,   -   ,        ;         .          .

,    ,     ( 4).  , ,    ,         ,   . ,   ,    ,       .   ,     ,     ,        .       ,      , ,    .     , 蠫        (I.103.4).








        ,      ,    .    ,      ,          . ,        ,     ,     .    ,       .   ,     ,   ,          .     ,      ,     . Ƞ  ,       .




 


   , ,    446/445. ..,     ,    , ,  ,    ,   ,  ,     .        ,      ,   ,   .  ,  ,        ,       .           . , -,         ,    ,         .

   .   ,      , , ,      (149146. ..).     ,   ,  , , , ,     1871., , ,   ,     1919.        ,      ,     .   , ,   ,          ,  ,     .   1648.,    , ,       1815.,  .       ,     .   ,                .

 ,  446445. ..,    .         ,       ;       ,    .    ,    ,      ,          ,   .       ,            .

,    ,      ,     ,  .     ,         ,    . ,    ,    .     ,  , ,         .         ;     ,    ,     :    ,   . ,    , ,    ,  ,         .

           , ,  ,    ,    .         ,     ,           .    ,   ,   .




 : 


  ,       445. ..  .  444443. ..             .    ,            ( 5).    ,     .         ;      ,  .    ,   .     ?








  ,   ,    ,           ,  . ,  ,   ,      ,   ,        .         ,  ,   ,     ,      .  ,    ,     .    ,      , .  ,      ,      :       ,    .   ,       ,    -   ,   ,          .

 ,  ,   ,    ,    .     , ,    ,      .    ,   ,  ,            .           .

       .     , ,          ,      .     , ,     ,        .




 


 440. ..            ( 6).    ,          ,       .       ,   ,   ,  ,      .    ,            . , ,     , ,  ,       .      ,      ,    ,          .

      ,  ,    ,    .          ,   ,    .           .








     ,  ,         . ,         ,    ,   . ,        ,   :    .      ,  .   ,   ,  ,   ,         ,   .

        ,      .   ,  ,     ,      ,        .     ,  ,  ,   .    ,   , :       ,      (I.40.5).   ,        ,  ,   ,    .

 ,     , ,         , ,    440. ..?     ,   ,    , , ,         .       .    446445. ..      ,     .    ,  ,  ,    .




2

   

(436433 . Π..)








       .     蠖    (I.24.1;  7).     ,   ,  ,     -  ,    -  .  436. ..       ,       ,   ,   .  ,     ,    ,     . ,      ,   , .           . ,    ,        , .       .       ,   - ,   .








      ,  ,      , ,   .       ,     ,        ,       (I.26.2).    , ,   ,     ,     :        .             (    )    (I.25.4).

,         蠖   ,     XIX.   ,        ,  ,   ,   ,  .      ,   , ..    .

   ,        -  .    ,   ,     .    120  ,    ,        .  ,     ,  ,    ,   ,     .

       ,       :     ,  ,   .      ,        .

       ,        .      ,        .    ,     ,   , ,      .         ,        .

 ,           ,         3000 .       ,      ,   .       ,    ,    ,     .

  ,         (   ) (I.28.1).            .        ;                ,    ,  .    ,  ,    . Ӡ       ,               ,   ,    . ,     ,      .   :     .







     ,       .     ,   ,         ,  .          ,     ,    .             .

   .       ,   :      ,  ,    .

        ,    ,     .  , ,  ,    ,         .   ,            2000 .             .        .       .

  ,           ,     ,    . , -   , , , ,         .       ,     ,     .     ,    , ,            (I.31.3).  ,     ,    -,             ,      ,        .




3

 

(433432 . Π..)



  433. ..      ,     .    ,     .  ,      ,      ,   .

    .      ,     .    ,       , ,    ?          ,        . ,   ,       ,      :      (I.33.12),  , ,      .

       . ,   ,          :       堖  ,    (I.33.3).          : Ӡ     : , .          ,        .     , ,     ,     (I.36.3).

      . -         ,     .          .      ,      ,  ,    ,   :   ,  ,   ,     ,      ,    ,  ,  ,    (I.40.2).         ,       ,    .      :    , , ,     ,   (I.40.3).

      .     ,      ,             . ,     ,     ,    :      .         .         (I.43.34).

     .   ,    ,    ,          ,   .   ,      .      :   ,           .

  445. ..       ,    ,     .         ,  ,    - ,   ,  ,  ,     .           , , ,  ,     ,    , ,     .    ?       .    ,        ,         .   ,  ,   ,      .       , ,    .

        .        ,      ,   .      ,    .  ,     ,      .        ()       ()     ,   .   ,     .         ,  ,       ,     ,   ,    ( 29.1).

 ,   ,      ,   ,  ,    . , ,     ,        ?     ,     ,   .     :  ,      ,   , ,  ,    .

 ,       ,    .           .      ,    200    .             ,    ,        .         ,     ,     .  ,  ,      ,          .   ,     - .  ,   ,        .

    ,   .  ,             .   ,     (I.45.2).      .       ?     ;   ,      ,   .

  ,    .          ;    ,      .   ,      .  ,   -  ,    ,    . ,     ,   .          ,               (I.44.2).           .




 Ƞ 


          433. ..,     ,      .    ,  ,  ,   - ,    ,   .  -      ;  ,  ,    ( 8).           .  ,   ,      . 150 頖 90   60   ,   110  ,  .

, ,  ,  ,     :     ,        (I.49.7).

     , ,    ,  .       .       ,      ,      ,    ,   .

        ,        .     ,  ,     : ,     ,  ,        ( 29.3). ,      ,  .   ,     ,   .   ,                  ,        ?








 ,       ,   ,  , ,                . , ,   ,       . Ѡ ,  ,    ,     .      ,     ,  -       . Ѡ ,      .

      :     .      ,     .    ,        ,       .







  ,     ,  ,   -     .        ,       .        - ,  ,     ,     ( 9).           ,   -. ,   ,  ,          .          .








-       ,    ,  ,    ,    .      -  ,     .         ,    .    ,             ,    .       ,     ,    .

,     ,    ,       ,     ,   ,        ,    (I.57.6).   :  ,         .        ,   .      ?




 [8 -         (.-. ??????? ). ..]


   433/432. .. (    ,  堖 )   ,         .        ,  ,   .             .

, ,     ,         ,  ,      ,   , ,     .             ?  -   :   ; ,    ;    ;   ,    ;      .    ,     ,    ,  ,       .

      ,      .         ,       ,      .       ,      ,  ,  .     ,    ,      ,    -  .         ;       ,     ,       .

Ƞ      .        .           . , ,        .          ,      ,  , ,    ,  .             ,        .

     .     , , ,     .     ,    ,     .  ,     ,      (    445. ..). ,   ,  ,           ,  ,    .      ,    ,    ,     .




4

 Π

(432 . Π..)





  


       ,     ,   ,   432. ..   . ,      ,      .

 ,    ,  ,    ,   .       ,    .         ,     -.      ,    ,  ,    ,     . ʠ 432. ..        ,        .

             ,   [4 -  ,         ,   ,          (1.67.2),     .].     ,  -  ,   . ,  432. ..     , ,    ,  ,   .    ,       ,    . ,     , ,  -    432. ..  .

      ,    .    ,            ,   ,       .



   ,       . , ,  ,  ,  .   ,     ,   .     ,     ,   ,  . ,  . ,  .   - ,    ,  .  ,   ,     .      ,       .        ,        ,  .

   - ,      .      -    ,       . ,     ,     ,   .      ,   .  ,  ,     ,    ,     (I.70.28).


  ,       .       砖 ,     ,    ,  .          ,    ,      .      , ,    ,  , ,       .

    :          ,                 (I.71.4).   ,     ,    , ,         ,     .

     , ,  ,      (I.72.1). ,    ,  ,    ,     .                  ,       ,   .         , ,      , ,    .      ,   ,   ,      .   , ,     ,      :     .   ,          (I.78.5).

    ,    ,     ,       ?    ,        ,     .      ,   ,  .     ,        ,     ,  .  ,  ,  c  , ,     :       ,   ,   ,    .        ,  (I.72.1).

      ,        ; 432. ..      ,   ,     (I.79.2),       .

     ,    .     ,      ,    .  ,  ,  ,    ,     .  ,   ,      ,     ,    .  ,        (I.81.6).

      ,       ,     :     ;      ,        ,     (  )   .  ,    . ,     ,  ,   ,    .

,       ,   ,  .    ,  ,    . , ,   ,   ,     ;      ,  ,           .         ,  , ,         ,     .

       :



    :  ,     , 젖   ,    .        ,     ,    ,    .    , .      ,       .    ,  ,    ,    .      ,    , ,         . Ƞ   , ,   ,      . !     ,   . , ,   ,   .         . ,    ! (I.86.15).


,   ,   (   ,  ,  ) []        (I.87.2),        .    , ,    ,    ; ,   .

         ,      ,            ?     ,  ,     ?  ,    ,    , ࠫ    ,         (I.88).      :    (  ),  ,      ,    (I.23.6).

   :  ,  c      ,   ,     ,     440. ..         433. ..,    ,      ,   :      ,   ,      .

,  ,      .   ,  ,   ,         ; []    .              (I.118.2).   ,  ,      ,    : ,  .             . ,          ,  ,     ,   ,      .  ,      ,      ,       .         ,   ,     ,   .       ,        .    ,         ,    .

            .    ,     ; , ,  ,   . , ,  (    , ,  ,    )  .  ,    ,  ;     ;        ;   ,  .

        ,  ,    .          ,       ,  ,    .       ,  ,        ,      .    ,   ,      .

         .       ,    , ,     .           , ,     ,            . ,     .




  Π


   , ,   ;      ,    (I.126.23),   ,        ,     .  ,          ,         ,    ,    .   , , ,    (I.127.3).      ,   ;      ,     ,    .

   , ,  , ,    ,      .    ,  ,    , ,     !,        .       ,   -,     .

     ,     :      ,  ,      (I.139.1).             .  ,           ( 29.5),  ,      . , -,  ,    ,          .    -     ,    .

      , ,    ,        ,   .       ,         . Ѡ      ,   ;    .

    ,        -  ,         , ,  ,  -  .   ,   ,  ,      ,  .     ,   ;        .   ;       ,   ( 30.3).          ,    ,    .  :   ,   :   ,   ( 30.13),   ,   .

   :   ,  ,      (I.139.3).      ,  ,          ,      .       ,  ,   ,    .   ,  , :   ,    ,          (I.139.34).

   ,    ,    ,       .      ,   ,       .     ,   . Ƞ      , ,  .       ,  ,      (I.140.3, 6).       ;     ,     .                  ,   .   ,           .     ,        .         :



e ,   - ,     .         :   ,  .    ,    - .           .     ,    ,  , ,        (I.140.56).


 ,  , ,   ,       .    ?        ,       ;         .     , , ,  ,       .    , ,       , ,  ,   ,     .      ,    .   ,   ,    -.

     ,    ,         .         ,       .  431. ..            .

    ,     ,     .     , , , .        ,    ,  , ,  ,      .             ,      .   432431. .. ,   ,    .

         ,     ,    .  ,      , -   .       ,      ,      ,   ,  .  ,      ,  , , ,        ,   ,   .    ,   ,  ,        .   ,    , ,    ,      ,, ,  .

    ,         .     ,  ,        ,    .      ,      ,   ,     -  .       ,     , ,     ,        , .

 ,   ,    ,   ,    - .   ,       ,              ,       (II.65.7).       ,      ,      .        ,  ,   ,       ,     ,  .   ,     ,    ,   ,   .      ,         ,   .   ,   ,   .         ,    446445. .. Ƞ       ,   ,       .

     ,    ,    ,         .         .  ,            ,     ,   ,     ,     . , ,     ,      -  .      ,  ,       .  ,     ,   ,   ,   ,    ,   ,    .  ,   -  ,  ,         ,    .

     ,                   .    ,      ,          . Ƞ    頖          (II.16).    ,  ,  ,  ,   ,    , ,  ,   ,     (II.21.3). ,       ,     , , ,    ,     (II.22.1).

,  ,        .     , ,    ,     ,    ,     . ,       .

Ӡ     .    ,      :     ,     .         ,    .      ,     ,        . ʠ,    ,     - ,  ,           .     ,    ,       .      ,     ;     ,       - .        .     ,              ,               .         .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/pages/biblio_book/?art=69742921)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes









1


 . . .        : .  / .. . . ., 1981; .  / .. . . ., 1915. ..




2


 . . .




3


  . ..




4


 . . .




5


            () (.-. ????,  ). ..




6


 . . .




7


 . . .




8


        (.-. ??????? ). ..










1


      .  :    (TheOutbreak ofthe Peloponnesian War, 1969),   (TheArchidamian War, 1974),     (ThePeace ofNicias andthe Sicilian Expedition, 1981) 蠫   (TheFall ofthe Athenian Empire, 1987).




2


     1938,      . B.B.C. Archives; record no. 1930. .: C. Thorne, TheApproach ofWar193839, London, 1982, p.91.




3


   , ,   ; ,  ,   ꠫ .




4


 ,         ,   ,          (1.67.2),     .


