     
 


       ,   .          .  , ,  ,    ,      ,  .

     蠖 ,            , . ,    ,   .  ?    , , , ?   , ,  ?              -       .

  a4.pdf    .





 

     



 RCS Libri S.p.A. Milano Bompiani 19872010

 . ,    , 2003

 . ,  , , 2014

   Ҕ, 2014

 CORPUS 



  .                        ,         ,           .






* * *




1.


        ,      VI XV.     ,  ,   .



.   ,  ,       ,      ,     (1956).    ,     ,  1946       ,  tudes desthtique mdivale       ,  ..  ,   , ,     ,  ,  ,       ,  [1 -  ,     ,        ,    .  ,    . Ѡ ,    , ,  ,  tudes  ( )  . , ,      ,  1958.   Gredos. , 1947.,         Lesthtique du moyen ?ge,      : , ,    , .][1 -   .     .].         , ,     .          ,   , ,  [2 -                   (Momenti e problemi di storia dellestetica, Milano, Marzorati, 1959).      ,   . ,   ,      . ߠ  ,    ,        (Art and Beauty in the Middle Ages, New Haven and London, Yale University Press, 1986). ,    ,    ,       .     .  ,      .     (      ,    ).     ,    ( ,   ,  ,     ).   ,    .       ,     (    )      ,       . , ,   ,  , ,   ,     1959.].



.    ,  .        蠖  ,     ,      ,    .      ,      .  ,   ,      ,      (philosophia perennis),             .  :          ,      . ,     ,         .



  .  ,    ,   ,   ,     .       ,    ,       .  ,        , ,       ,    ,  ,      ,      ,   .    ,    ,  , , ,  ,    ,      , ,  ,    ( ,   ,  ,  蠖    ࠖ       ).

       ,     (          ),  ,     ,      .    (   ),            , ,      -    (,   ,  ,  , ,    ),         .  ,    ,     ,     ,     .



 .     , ,  ,  ,   堖    .       , ,   ,      .         ,    ,   ,  (    ,   )   蠖    .  ,  ,     , (     ),       . Ѡ ,   ,  ,   ,  ⠫  ,    XV (    ,    ).

        .       ,         ,      ,          ,    ,   .

  ,         (   ),     .      ,         :    , XV    , , ,  ,  ,  ,   .       .

,        ? Ѡ  ,      . ,          ,  ,    (   ). Ѡ      ,     , ,       ,   ,  ,    ;        ,   ,  ;   ,  ,   .    ,       ,     -      (     )?

        ,   (  )   lingua franca,   ,            ,      - .    :     ,       (  , , ,  ,    ,        ).

,  -    ( ,      ,     ),  ,   ,     .      (  ),      ,     .     ,       ,     ,     (  ,       ).     ,   (  ,       )     ,   , ,  ,   ,  ,     ,   ,  forma,    ,  , 蠖 ,  .

,  ,     ,      , ,       (      ) ,     . ,     ,  -    ,     ,       ,  (summae) XIII.          ,  , ,   ,    ,      ,  ,   ,   (       ).

,    , ,      .     -  ,  堖  ,    ,  ,   ,     ,       .    ,           .   , , ,   ,   .

      . ,    ,      (cogito).  ,      ꠫       ,  ,    .    ,  ,    ( ,  ,        ,    ).   (    ,   -,  )      .




2.  





2.1.   


        ,       ,      ,  .        ,   ,    ,   ,  .  ,        .     ,        ,      , .    ,  ,       ,  ,  ,    ,   .  -          ,     .

       :    ,     ,      ,     ,        ,    ,     .

         ( ,   ,    ),     , ,     ,       ,   .

  ,       ,  ,           ,         .     (1948, 12.3):



   ,     .   (, )      .     ,      ,         ,     .


            . ,         ,       ,    .  ,     ,    (      )     ,   .        ,           .    ,    ,      .             ,        .  ,    ,  ,   ..,   (.: De rhetorica, Halm 1863, p. 550).          ,    ,       (amor ornamenti),  ,    .

            ,    . ,    ,     .   ,      : ,      ,          .      ,  ,      ,           ,     .           ,        .




2.2.


,    ( XII)       : , , , , , ,          (Guigo, Annales, PL 153, col. 655 ss.). . ,  ,       (superfluitates),     . ,  ,      .    ,     ,    ,  .

      mira, sed perversa delectatio, ,  .  ,  perversa     :    ,     ? Mira      .

,   ,  ,          :



Nos vero qui iam de populo exivimus, qui mundi quaeque pretiosa  speciosa pro Christo reliquimus, qui omnia pulchre lucentia, canore mulcentia, suave olentia, dulce sapientia, tactu placentia, cuncta denique oblectamenta corporea arbitrati sumus ut stercora



,   ,       ,   ,    ,  ,  ,    ,  ,  

(Apologia ad Guillelmum abbatem,
PL 182, col. 914915)

 , ,     ,  ,          .    Apologia ad Guillelmum    ,         .        , .     ,    ,   ,     .  ,  , .      ,        ,   .      :



Omitto oratoriorum immensas altitudines, immoderatas longitudines, supervacuas latitudines, somptuosas depolitiones, curiosas depictiones quae dum orantium in se retorquent aspectum, impediunt et affectum, et mihi quodammodo repraesentant antiquum ritum ludaeorum.



ߠ   ,  ,   ,  ,  , ,    ,     -     .

(PL 182, col. 914)

 ,    ,        ?



Auro tectis reliquiis signantur oculi, et loculi aperiuntur. Ostenditur pulcherrima forma sancri vel sanctae alicuius, et eo creditur sanctior, quo coloratior.



  ,  ,  .    -  ,  ,   , .

(PL 182, col. 915)

  , ,      ,  ,   .



Currunt homines ad osculandum, invitantur ad donandum, et magis mirantur pulchra quam venerantur sacra.



  ,   ,    ,   .

(Ibid.)

,   .        ?



Ceterum in claustris, coram legentibus fratribus, quid facit illa ridicula monstruositas, mira quaedam deformis formositas ac formosa deformitas? Quid ibi immundae simiae? Quid feri leones? Quid monstruosi centauri? Quid semihomines? Quid maculosae tigrides? Quid milites pugnantes? Quid venatores tubicinantes? Videas sub uno capite multa corpora, et rursus in uno corpore capita multa. Cernitur hinc in quadrupede cauda serpentis, illinc in pisce caput quadrupedis. Ibi bestia praefert equum, capram trahens retro dimidiam; hic cornutum animai equum gestat posterius. Tarn multa denique, tamque mira diversarum formarum apparet ubique varietas, ut magis legere libeat in marmoribus, quam in codicibus, totumque diem occupare singula ista mirando, quam in lege Dei meditando. Proh Deo! Si non pudet ineptiarium, cur vel non piget expensarum?



Ho   ,   ,  ,  ?   ,    ,     ?   ?   ?   ?  -?   ?   ?  ,  ?     ,    , 젖   .       , 젖   . 젖  ,     ;     .         ,         ,     ,      . Π,    ,    ?

(PL 182, col. 915916)[2 - . : .   . .:  , 1999.. 158...]

  , ,   ,         ,    (color rhetoricus),     ,    (determinationes)  .     ,   ,        . Ƞ   ,     ,  ,     ( . ,  -  .  . ).       ,       , , ,    . [3 -   , Stabat Mater Dies irae,  ,   ,      . Ѡ ,       ,     .  ,          .    . Assunto (1961, pp. 98101) Duby 1976.].

  (      ),  ,    ,  - ,      . Ƞ     ,         .     ,  ,         (, X, 33). .      ,      .      ,              ,  .     ,  musica instrumenta magis animum movent ad delectationem quam per ea formetur interius bona dispositio (      ,    )[4 - S.Th.IIII, 91, 2.    , . De vita canonicorum, a. 20 (Opera, t. 37).].        ,   .

,  ,   ,        ,   .         ,    .



Πvere pulcherrima anima quam, etsi infirmum inhabitantem corpusculum, pulchritudo caelestis non despexit, angelica sublimitas non reiecit, claritas divina non repulit!



Π  , ,     ,     ,   ,   !

(S.Bernardus, Sermones super Cantica Canticorum, PL 183, col. 901; . : Opera I, p. 166.)

 ,      ,    . ,        ,          . ,       :   ,      (Consolatio Philosophiae, III, 8) ,           ,  : Formae vero nitor ut rapidus est, ut velox et vernalium florum mobilitate fugacior! (  ,    ,  [3 - . : .   //    . ., 1990.. 234.. ..]).         ? (ubi sunt?),     (   ,   ,   ,   ?).        ,     ,         -, -     .  ,   ,      ⠫    (Ballade des dames du temps jadis)  : Mais o? sont le neiges dantan? (Ho    ?)[5 - .: Huizinga 1955   (. XI). (.: ո. . ., 1988.. XI  ).].

          .  , ,  ,     .  ,     ,  ,     ,       - .     (      )    ,    (recta anima),    (in recto corpore),   ,        :



Et revera etiam corporales genas alicujus ita grata videas venustate refertas, ut ipsa exterior facies intuentium animos reficere possit, et de interiori quam innuit cibare gratia.



, -    ,             ,   .

(Gilberto di Hoyland, Sermones in Canticum Salomonis 25, PL 184, col. 125)

,  . :



Cum autem decoris huius claritas abundantius intima cordis repleverit, prodeat foras necesse est, tamquam lucerna latens sub modio, immo lux in tenebris lucens, latere nescia. Porro effulgentem et veluti quibusdam suis radiis erumpentem mentis simulacrum corpus excipit, et diffundit per membra et sensus, quatenus omnis inde reluceat actio, sermo, aspectus, incessus, risus, si tarnen risus, mixtus gravitate et plenus honesti.



        , ,    , ,  ,  , , , ,   .  ,    ,  ,    ,        ,       , , ,          .

(Sermones super Cantica Canticorum, PL 183, col. 1193;
. : Opera II, p. 314)

,           . Ƞ ,    ,      ,  - ,   -      .  -      ,    -   ,     .   perspicax et liber animi contuitus in res perspiciendas (   ,  ,   ), ,    ,  . ,    ,     ,    ,        (affectio imaginaria),          ,        :



Aspice mundum et omnia quae in eo sunt; multa ibi specie pulchras et illecebrosas invenies Habet aurum, habent lapides pretiosi fulgorem suum, habet decor carnis speciem, picta et vestes fucatae colorem.



  , :    -    ,     ,       .

(Soliloquium de arrha animae, PL 176, col. 951952)[6 -   . De Bruyne (1946, 11, 5) Assunto (1961, pp. 123138).]

,          ,          .  ,       . Ƞ,  ,  ,    .       (Ars versificatoria)  ,   ,      ,      :  ,     ,   , 頖  ,       ,     .   ,   ,    ,                ,  ,  (nigra sed formosa),  ,       ,  -   , ,  , -    .  ,      ,  .           :        ,        (Tractatus de beatitudinibus evangelicis, PL 204, col. 481).      :   (       ),  ,       ,     .        ,    ,       .



Pulchra sunt enim ubera, quae paululum supereminent, et tument modice quasi repressa, sed non depressa; leniter restricta, non fluitantia licenter.



  ,      , ,   .

(Sermones in Canticum 31, PL 184, col. 163)




2.3.


         , ,  ,         .

   ,          ,          .       ,       .    ,         , ꠫ (pulcher) 蠫 (formosus)   (ars).  ,   (19111929),   ,   ,              .

  :   ,      ,    ?     頖      ,     ,       .    ,    . , , ,      .

 ո (1955, . 378, 381),         .       ,  XV  ,      .    ,         .

ո ,             .         (  )   (  ).    ,      ,      ,      .  ,      蠖   XVII堖  .    ,     ,  .

     ,  ,   -,  XII,  ,          --,     (.: Panofsky 1946; Taylor 1954; Assunto 1961). Ѡ       , . :  -      .  렖   ,   , ,   , dilectio decoris domus Dei,    .

  -     ,     , , ,    ,       .

,         ,   ,   ,   ,       ,     [4 - . : . .   ..: , 2002..., ...].    ,       ,     .



 igitur tarn nova quam antiqua ornamentorum discrimina ex ipsa matris ecclesiae affectione crebro considerantes, dum illam ammirabilem sancti Eligii cum minoribus crucem, dum incomparabile ornamentum, quod vulgo crista vocatur, aureae arae superponi contueremur, corde tenus suspirando: Omnis, inquam, lapis preciosus operimentum tuum, sardius, topazius, jaspis, crisolitus, onix et berillius, saphirus, carbunculus et smaragdus.



          ,  ,     .     ,    ,   ,  ,  , :      :  ,  ,  ,  .

(De rebus in administratione sua gestis, PL 186;
ed. Panofsky 23, 17 ss., p. 62)

     ո:      , ,  ,      ,  ,    .      ,        ,   ,      ,    ,   . ,  ,  ,    (Guiffrey 18941896; Riche 1972).     ,    ,  , , , ,      , ,   ,           ,  .    ,         ,  ,        (   -    )        (  ,   ,     ).     ,    ,     .

    ,   ,    ,           ,    , ,    ,  ,    .



Unde cum ex dilectione decoris domus Dei aliquando multicolor, gemmarum speciositas ab exintrinsecis me curis devocaret, sanctarum etiam diversitatem virtutum, de materialibus ad immaterialia transferendo, honesta meditatio insistere persuaderei videor videre me quasi sub aliqua extranea orbis terrarum plaga, quae  tota sit in terrarum faece  tota in coeli puntate, demorari, ab hac etiam inferiori ad illam superiorem anagogico more Deo donante posse transferri.



             ,   ,       ,  ,  <>    ,        ,      , , , ,  .

(De rebus, ed. Panofsky 23, 27 ss., p. 62)

   :  ,       ,      ,  ,     ,          ( ),       .         .  ,           ,        ,         .




2.4. 


      ,  ,  pulchrum () aptum (, ), decorum () honestum (, ),        .        ,        (Sententiarum libri tresI, 8, PL 83, col. 551),  pulchrum  ,   , a aptum ,     -  (,  :    , ࠖ  ).        ,  .    ,     ,      .    ,     1025,   ,     ,      .  ,  ,    ,    :        (ut domus tali decore ornetur);  ,     ; , ,   ,     , pictura est laicorum litteratura[7 - Gemma animae, 122 (PL 172, col. 586); .    : Rationale divinorum officiorum (1, 3) . , III Sent. d. 9, 1, 2;    . Azzaro 1968.].   ,     :   ,      (intelligentiae dignitas et eloquii venustas),      ,     .  ,       :   ,        , ,    , ,         (    ). Ƞ                .             ,   ,   ,    ,      .




3. 





3.1.  


      ,       ,  ,     ,   .     ,     ,     (. 1, 31),   ,  ,   ,     ,   (numerus, pondus, mensura)  , ,   ,       (bonum),    .

  ,   ,       .         . ,  III IV ..,   ꠫, ,       ,  mundus speciosissimus generatorum incomparabili pulchritudine,      ,  ,       (,  ,      ).



  ,       ,    ,     ,       ,   , ,   [8 - 92.           Corpus Platonicum Medii Aevi, London-Leiden, Warburg Inst.-Brill, 1962 (J.H.Waszink).          Sapienziale  : mundus totus est rotundus, orbicolatus et decenter factus, decorusque    ,  ,      (. : De Bruyne 1946, III, p. 233).].


     Π  (De natura deorum) : nihil omnium rerum melius est mundo, nihil pulchrius est,         , .

          .          ,     .       -  Π  (De divinis nominibus).      ,     ,   :



Supersubstantiale vero pulchrum pulchritudo quidem dicitur propter traditam ab ipso omnibus existentibus juxta proprietatem uniuscujusque pulchritudinem; et sicut universorum consonantiae et claritatis causa, ad similitudinem luminis cum fulgore immittens universis pulchrificae fontani radii ipsius traditione et sicut omnia ad seipsum vocans unde et callos dicitur, et sicut tota in totis congregans.



    ,       ; ,               ;     ,   ;      [5 - . :  . Π . Π . .: , 1994.. 107. . ..].

(De divinis nominibus IV, 7, 135)

        ,       ,   .                .      ,  ,   ,     ,    (De divisione naturae 3, PL 122, col. 637638).   ,      ,    ,   ,      :



Cum inspexeris decorem et magnificentiam universi invenies ipsumque Universum esse velut canticum pulcherrimum caeteras vero creaturas pro varietate mira concardia consonantes, concentum mirae jucunditatis efficere.



     ,       [ ],  ,      ,    .

( , De anima V, 18: Opera, t. II, 2,
suppl., Orleans 1674, p. 143a: Pouillon 1946, p. 272)

        ,    ,     : numerus, pondus et mensura (,  )   modus, forma ordo, substantia, species virtus, quod constat, quod congruit quod discernit (,  , ,  , ,  ) ..     ,       ,   , , ,      :



Idem est in  (substantia) ejus boitas et ejus pulchritudo Penes haec tria (species, numerus, ordo), est rei pulchritudo, penes quae dicit Augustinus consistere bonitatem rei.



             (,  ), ,  ,   .

(Summa aurea, Paris, 1500, f. 57d, 67a;
.: Pouillon 1946, p. 266)

                   ,  ,  ,   .




3.2..  


 XIII   , ,          ,        ( ).       ,       :  ,  ,      .  ,      -       ( ), ,  ,   ,    .

,            ,       ,     ,   . ,        ,    ,  conditiones concomitantes ( ) [9 -         .   ,     ,    (, , ,  ..),  (  ,   ,   )   ,  .          ,  ,   ,   ,   ,    .      ,     .   ,   : unum (), res (), aliquid (), verum () bonum ().  pulchrum () .  7.4 . 8.].

   , , ,   - ,   ,   ,     ,  ,     ,  .

    Π (Summa de bono),   XIII   ,               ,  ,           (III, 8; IV, 2; X, 2),   ,     ,       res () aliquid ().    bonum () ,     XIII,   ,      ,   secundum rationem,   .     ,         : bonum et ens convertuntur bonum tamen abundat ratione supra ens.   ,     ,     ,   ,   unum ()  ,     (Pouillon 1939).

   ,  ,    - (    pulchritudo),   :   ?     ,        ,         , , ,            ,   .      蠖   ,  ( ),      .  -    ,        .

       ,     ,    .     secundum rationem  ,      , ,  ,         .




3.3. -


    ,   ,          .  ,        ,         .     ,      -   ()  ().  827 ,   ,  7- IV   Π    ,   :



Bonum autem et bonitas non divisibiliter dicitur ad unum omnia consummante causa bonum quidem esse dicimus quod bonitati participat



Ho    ,       ,  .


         :



Pulchrum autem et pulchritudo non sunt dividenda in causa quae in uno tota comprehendit Pulchrum quidem esse dicimus quod participat pulchritudine



    ,        ,  

(Dyonisiaca, p. 178179)

  ,        . Ƞ    ,      .  ,     ,    ,  ,    ;  ,   ;    ;      ;   ;  ;    --;   .       ,         .

          -. ,  -  XI    ,  consonantia ()  : consonantia ergo habetur in omni creatura,     (Dialogus de tribus quaestionibus, PL 146, col. 120).

            (  ),  XIII,  ,   ,   ,            .




3.4.   


 1228     (Tractatus de bono et malo)       ,       ( ,   ),     ,    ,   ,  . ,    ,         (pulchritudinem seu decorem ex comparatione exterioris et visibilis pulchritudinis).       honestum (, ).  ,     ,   (, ꠫ ,    ,    , , ,  , ,   (Rhetorica 1, 9, 1366 33). ,    ,     (.: Pouillon 1946, . 315316).

 1242  - ( )    (Explanatio)   (Corpus Dionysianum)     .   1243     ,     (Pulchritudo), :



Si igitur omnia communiter bonum pulchrum appetunt, idem est bonum et pulchrum.



,      ,     .


  ,          ( ,      ,    ),   diversa sunt ratione (  ):



Bonum enim dicitur Deus secundum quod omnia adducit in esse et bene esse et promovet et consummat et conservai, pulchrum autem dicitur in quantum omnia sibi ipsis et ad invicem in sui identitate facit concordia.



   ,      ,     , , ,   ,             .

(Pouillon 1946, . 321)

  ,        ,    ,     . ,  ,   ,     (unum)  (verum),    pulchrum bonum.




3.5.   (Summa fratris Alexandri) . 


     ,      1245,     .      ,   :  -,        .          .

 -  , si secundum intentionem idem sunt pulchrum et bonum,       . intentio       ,     . ,  ,  (pulchrum)  (bonum)     ,         ,  honestum   .   (   honestum) 堖  .



Nam pulchrum dicit dispositionem boni secundum quod est placitum apprehensioni, bonum vero respicit dispositionem secundum quam delectat affectionem.



    ,  ,     , ,  ,  ,  .

(Summa theologica, ed. QuarecchiI, 103)

    ,    . Ƞ,  speciosus  species, forma (, ,  ).       ( 1, 6, 2; 8, 3; 11,4, 1)  ( , De vera religione 40, 20).  , ⠫   䠫   .      . , ,  (,    ,   )      (ratione). ࠖ       , ࠖ      .

         ,      (   ).             .    , ,   (ratione)     (intentione).        .  ,      -          , ⠫   , ,      .

,           .          ,    apertis verbis (, )     . Ƞ        .

     ,  1250  .  ,   [10 -    . tudes franciscaines . 44 (1932), . 45 (1933).  ,     (1946 . 282).].     ,  unum, verum, bonum pulchrum,   .    , 堖 , 堖 ,  circuit omnem causam et est commune ad ista respicit communiter omnem causam (     []    ). ,         ,       , , ,    (.: Maritain 1920, . 183; Marc 1951).

     . ,       ,    .  ,     (   ;        ,      ),      .




3.6. 


      IV   - Π  (De divinis nominibus)  .    Π  (De pulchro et bono)       (Opuscula) . [11 - Thomas Aquinas, Opuscula spuria, ed. Mandonnet, Paris, 1927, p. 436, 2.].   ,    ⠫  .



Illud [bonum] accidit pulchro, secundum quod est in eodem subiecto in quod est bonum differunt autem ratione bonum separatur a pulchro secundum intentionem.

 []  ,   ,     ,       .

(Super Dionysium de divinis nominibus IV, 72 e 86,
Opera omnia XXXVII/l.p. 182 e 191)

      :



Ratio pulchri in universali consistit in resplendentia formae super partes materiae proportionatas vel super diversas vires vel actiones.



           .

(Super Dionysium de divinis nominibus IV, 72
Opera omnia XXXVII/l, p. 182)

         ,  頖  ,   .        ,    , ,          ,   ,     .



Pulchritudo consistit in componentibus Sicut in materialibus, sed in resplendentia formae, Sicut in formali; sicut ad pulchritudinem corporis requiritur, quod sit proportio debita membrorum et quod color supersplendeat eis ita ad rationem universalis pulchritudinis exigitur proportio aliqualium ad invicem vel partium vel principiorum vel quorumcumque quibus supersplendeat claritas formae.



   [ ],    , [ ]  ,     ; [],     ,                ,  [ ],  ,  - ,   .

(Super Dionysium de divinis nominibus IV, 72 e 76,
Opera omnia XXXVII/1, p. 182183, 185).

   ,   ,  ,    (     . ).  (?????)   (???),      . Ѡ  ,           : , modus, species ordo (,  ),  numerus, pondus mensura (,  )    . , ,   ,       ,      ,     .         (modus) (,  堖 mensura ),    -      ,    (numerus),  ,     (pondus),     ,   (ordo)[12 -           (Summa de bono).    . De Bruyne 1946, III, pp. 153161.].

 ,  ,     ,     (  ratio)      (, ,  ⠫  ).  ,       ,     secundum notitiam sui ab aliis,     .  ,      De officiis ()  , , ,     (claritas)  ,     ,      (etiamsi a nullo cognoscatur). Notitia ab aliis ( ),  ,      claritas, , ,    (Super DionysiumIV, 76, p. 185).     ,    , .

  .   ,       ,      ,    ,       ,    ,     sub ratione pulchri (   ).      . .  , .            .              . ,   (   , ,     )       ante litteram:     ,      ,    . ,             : ࠖ   ,  -.        ,          .        ,   ,   ,  ,     .         ,   ,       ,    ,      XIII   (),      .




4. 





4.1. 


   ,  . ,     . Quid est corporis pulchritudo?    : Congruentia partium cum quadam coloris suavitate. (  ?      ).        (Corporis est quaedam apta figura membrorum cum colons quadam suavitate, eaque dicitur pulchritudo; Tusculanae IV, 13, 31;        黅[6 - . : .  //  . ., 1975.. 306. ..]), ,  ,       ,   ( ).

      頖 congruentia,  , ,   [13 -     (, . Diels, I, 469).]. , ,          [14 - .: , , III, I, 116 f 21; , XII, 3, 1078 36; , , 26 6.]     (  ) ⠫ ,    ,     (.: Panofsky 1955, . 64 ss.; Schlosser 1924).   ,      ,     ,   .   ,   ,    ( -   ). ,   , ,    ,   ;   ,           ,  ⠓  (Placita Hippocratis et PiatonisV, 3).  ,         ,   ,     , ,         .

 ,      , .   IX  ,    ,      , proportio symmetria,  , 



ratae partis membrorum in omni opere totiusque commodulatio



      






ex ipsius operis membris conveniens consensus ex partibus separatis ad universae figurae speciem ratae partis responsus



       -     

(De architectura III, 1; I,2)

 XIII      (Speculum maius)     ,       .     -        (, ,      ..),        (.: Panofsky 1955, . 66).   ,  ,   ,  .




4.2. 


      .       ,      (.: Svoboda 1927),  ,      .         ,      .         , primum omnium Pythagoras inventor musicae (.: EngelbertiAbb. Admontensis de musica, . ).

           .  ,       .   ,   ,   ,      ,    .   ,        ,     .  ,     ,   .     ,     relicto aurium judicio,      (De musica I, 10).

   ,      .            ,           . Ѡ ,     ,   ,      -  .       ,       , ,    ,    .       .   ,   ,     ,       .    ,    ,  ,      .   ,      ,      ,      ,    .  ,     ,  ,  - , 頖 ,     [15 -  (J.Combarieu, Histoire de la musique, 6 ed., Paris, 1938, vol. I, p. 224) ,      ,   .   ,        ,  ,         .].

      .   ,      ,    , ,            . ,      ,     .



Consonantia, quae omnem musicae modulationem regit, praeter sonum fieri non potest Etenim consonantia est dissimilium inter se vocum in unum redacta concordia Consonantia est acuti soni gravisque mixtura suaviter uniformiterque auribus accidens.



,     ,    Ƞ ,      ,        ,    .

(De musica I, 3, 8, PL, col. 1172, 1173, 1176)

Ha      :          .   ,    :    -   .     , ,    , , ,   .     ,        .     ,         (      ).    ,     ,    ,    .

        :      ,   ,     ,      ,  ,   .            : amica est similitudo, dissimilitudo odiosa atque contraria ( ,   ).

    (proportio)      ,          .   musica mundana,  ,          :    ,   ,    ,    ,  ,        , ,   ,     (De musica I, 2).     ,  , ,      . , ,   ,  ,         (.: Coussemaker 1864, I, p. 13).

  ,      : ,       ,        . ,    ,      .        ,     .    ,          ,   ,         . Ѡ ,                ,     ,     .         .       (Liber duodecim quaestionum)     ,



quod universitas in modo cytharae sit disposita, in qua diversa rerum genera in modo chordarum sit consonantia



         , .

(PL 172 col. 1179)

  ,       ,    ,   :    , ,    ,     (De divisione naturae II, PL 122).




4.3. 


   ,     XII     ,  -  .    堖       ,          (ordine et mensura).         (??????) ,    (consentiens conspirans continuata cognatio),   ,   , , [16 - Gregory 1955, . 214.       .         . Maccagnolo 1980.  .   Assunto 1961, pp. 139156.].  ,       ,   , ,         ,      ,          (30d 31).

      ,   ,   .     , ,      (vis quaedam rebus insita, similia de similibus operans),       (Dragmaticon philosophiae, I).     ࠖ    ,  ,     (.: Gregory 1955, . 178, 212).

Exornatio mundi ( )     ,           :



Est ornatus mundi quidquid in singulis videtur elementis, ut stellae in coelo, aves in aere, pisces in aqua, homines in terra.



    ,    ,  ,  ,  ,  .

(G. di Conches, Glosae super Platonem,
ed. Jeauneau, p. 144)

    (ornatus)   collectio creaturum ( , ).      ,          ,   ,   . ,     (ornatus)     ,  , XIII,    (pulchrum)   (forma). Ѡ  ( ,  ,  ),          -  ,    ,  .

          .  ,  ,  ,       ,  ,      ,        ,    ,      ,   , amor et connexio, anima mundi ( ,  ). ,    ,   ,     :



ΠDei proles genitrixque rerum, vinculum mundi, stabilisque nexus, gemma terrenis, speculum caducis, lucifer orbis. Pax, amor, virtus, regimen, potestas, ordo, lex, finis, via, dux, origo, vita, lux, splendor, species, figura, Regula mundi.



Π    ,   ,  ,  ,  . , , , , , , , , , , , , , , , ,  .

(De planctu naturae, ed. H?ring, p. 831)

         ,    .         .  (      )    ,        ,  ,   ,   ,            (.: Summa  , II, . 116, 175).




4.4. 


      XII        頖      ,    (homo quadratus).     ,  ,  ⠫  (Somnium Scipionis II, 12)  , physici mundum magnum hominem et hominem brevem mundum esse dixerunt (   , ࠖ ).        ,         .   homo quadratus ,   ,   ,    ,      .

Ƞ        :     (  -),     ,      :



Syllogizabant namque hoc modo: sicut est in natura, sic debet esse in arte: sed natura in multis quadripartio modo se dividit Quatuor sunt plagae mundi, quatuor sunt elemento, quatuor sunt qualitates primae, quatuor sunt venti principales, quatuor sunt complexiones, quatuor sunt animae virtutes et sic de aliis. Propter quod concludebant etc.



 []  :    , ,        ,  ,   ,   ,  ,    .    ..

( -,
Tractatus de musica plana, ed. Coussemaker, II, p. 434)

 ,  ,         ,     ,     .   ,    ,   ,   ,     ⠫, ,    .  ,  , 堖   ,     ,        ,    . 堖    ,      .        ,          ,   .   , ,   ,    : 55 = 255 = 1255 = 625 ..     ,    ,     (, , , , ),      ,     (,   ).    :    ,   ,  ,   ,    ,   .  ,     ,    ,     (   ).    (   , anima symphonizans)       .   .       ,    .  - ,      ,     ,  , ࠖ  ,  .     ,   [17 - .: De Bruyne 1946, II, 7, 5; De Lubac 195964, II/1, VII, l,pp. 740.].

  ,        :  ,     ,   ,  ,   (honestas)    ,  젖   . ,     ,  , ,   ,     ,        .   ,     ,      .   : , ,      , .




4.5.  


   ,     ,        .          .          ,  ,  .          (.: Coussemaker 1864, II, . 351),   ,    ,      ,  .

 850,        (       ),         .   X    ,          ,   (proportio)    .    IX,             (, ,  ).   ,     ,     XII.    ,       ,    ,       ,    ,  ,       ,     ,   ,   ,      ,     .

,  diversarum vocum apta coadunatio,     (Ubaldo di Saint Amand, Musica Enchiriadis 9, PL132),   ,  .      .      ,           .

,  ,   ,      .   (Poetria nova,  1210.) , ornatus   ,     ,  ,    .      (fulvum),   (nitidum),  - (praerubicunda), 䠖  (dulcifluum).     , sic rerum cuique geratur mos suus.      (comparatio)  (collatio).        ,         (ordo naturalis),     ,  (ordo artificialis),        . ,      (ordo tractandi),      (ordo narrandi),    ,   [18 - ., , Dialogus super auctores   Didascalicon  -.],  , , , ,       ,   ,   ,     (Faral 1924, . 60).

       .    , ,   ,          . ,    (brevitas),     ,    ,  ne quid nimis (  ),     Π (De Rhetorica),   ,   ,     , ,       ,       (.: Curtius 1948, excursus 13).

   ,  ,       ,       (De architectura).   ,   ,    , , , ,  (Speculum majus II, 11, 14).        -    .   ,       :   ,  ,   -   ,  ,  ,    .

,         ,   .     ,   (    )    ,      .         [19 - ʠ, ,  Ghyka, 1931, II, 2.].   ,         .     ,              .

          ,   .  Bauh?tte,      -,     , ,  ,     ( ,           ,   ),       ,     .   ,     , ,  .      .       .

 蠖     蠖      ,    .    , , ,   (exempta praedicandi).       ,     ,       .        ,    .         ,  .  ,  ---         .     , ࠖ  (Reau 1951).      .

  ,     ,   :       ,  ,   .         ,  ,    -,     ,   .       , , ,      .  .      ,   ,   , :       ----.  ,  ,        ,  ,   (congregatio)  (coaptatio),      ,  .  ,    ,          ,  .      ,     ,       ,   .

    ,        ,        ,    (Panofsky 1955, . 7299).         .    ,      ,       .       , ꠫ 蠫 ,   (Hahnloser 1935; . : Panofsky 1955 De Bruyne 1946, III, 8, 3).       ,     ,         .           ,     . Ƞ,  ,       ( ,  ,     ),       (proportio),      (resplendentia formae),  ,    quidditas (),   .

      ,        .  -  , , ,    .        . ,      ,          ,   .   , ,  , ,       ,      (  ),    .    ,    .    , IX  -    , XII        , XIII     .  ,           .  , VIII    Π  (De arte metrica)     ,     ,         (.: Saintsbury 1902, I, . 404).      ,     ,  IX (.: Gerbert 1784, I, p. 23, 68).         ,   ,    ,   ,       .

   (proportio) -         ,   ,        .




5. 





5.1.  


   Π  (De quantitate animae)       .  ,    ,     ,  堖 ,      .   ,   ,      . ,      , ,  ,    ,    頖  (De quantitate animae, Opere III, 2, p. 1023; .: Svoboda 1927, p. 59).     ,          (    ,  ,      ).                ,     .

         . ,    ,   ,  ,           . Ƞ,   ,      ( )  ,     ,    ,      .

    ( ,   , ,  ..),   , ,       .              .      , , ,  ,    ,           (            ).  ,  ,    ,   ,   ,   - 頖  ,  .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/umberto-eko/iskusstvo-i-krasota-v-srednevekovoy-estetike/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes









1


  .     .




2


. : .   . .:  , 1999.. 158...




3


. : .   //    . ., 1990.. 234.. ..




4


. : . .   ..: , 2002..., ...




5


. :  . Π . Π . .: , 1994.. 107. . ..




6


. : .  //  . ., 1975.. 306. ..










1


 ,     ,        ,    .  ,    . Ѡ ,    , ,  ,  tudes  ( )  . , ,      ,  1958.   Gredos. , 1947.,         Lesthtique du moyen ?ge,      : , ,    , .




2


                  (Momenti e problemi di storia dellestetica, Milano, Marzorati, 1959).      ,   . ,   ,      . ߠ  ,    ,        (Art and Beauty in the Middle Ages, New Haven and London, Yale University Press, 1986). ,    ,    ,       .     .  ,      .     (      ,    ).     ,    ( ,   ,  ,     ).   ,    .       ,     (    )      ,       . , ,   ,  , ,   ,     1959.




3


  , Stabat Mater Dies irae,  ,   ,      . Ѡ ,       ,     .  ,          .    . Assunto (1961, pp. 98101) Duby 1976.




4


S.Th.IIII, 91, 2.    , . De vita canonicorum, a. 20 (Opera, t. 37).




5


.: Huizinga 1955   (. XI). (.: ո. . ., 1988.. XI  ).




6


  . De Bruyne (1946, 11, 5) Assunto (1961, pp. 123138).




7


Gemma animae, 122 (PL 172, col. 586); .    : Rationale divinorum officiorum (1, 3) . , III Sent. d. 9, 1, 2;    . Azzaro 1968.




8


92.           Corpus Platonicum Medii Aevi, London-Leiden, Warburg Inst.-Brill, 1962 (J.H.Waszink).          Sapienziale  : mundus totus est rotundus, orbicolatus et decenter factus, decorusque    ,  ,      (. : De Bruyne 1946, III, p. 233).




9


        .   ,     ,    (, , ,  ..),  (  ,   ,   )   ,  .          ,  ,   ,   ,   ,    .      ,     .   ,   : unum (), res (), aliquid (), verum () bonum ().  pulchrum () .  7.4 . 8.




10


   . tudes franciscaines . 44 (1932), . 45 (1933).  ,     (1946 . 282).




11


Thomas Aquinas, Opuscula spuria, ed. Mandonnet, Paris, 1927, p. 436, 2.




12


          (Summa de bono).    . De Bruyne 1946, III, pp. 153161.




13


    (, . Diels, I, 469).




14


.: , , III, I, 116 f 21; , XII, 3, 1078 36; , , 26 6.




15


 (J.Combarieu, Histoire de la musique, 6 ed., Paris, 1938, vol. I, p. 224) ,      ,   .   ,        ,  ,         .




16


Gregory 1955, . 214.       .         . Maccagnolo 1980.  .   Assunto 1961, pp. 139156.




17


.: De Bruyne 1946, II, 7, 5; De Lubac 195964, II/1, VII, l,pp. 740.




18


., , Dialogus super auctores   Didascalicon  -.




19


ʠ, ,  Ghyka, 1931, II, 2.


